Vliegramp

Na zijn bekentenis heeft Iran een nieuw probleem: boze burgers

Beeld EPA

Na dagen van ontkenning geeft de Iraanse regering toe dat ze verantwoordelijk is voor de vliegramp van woensdag. Het maakt veel Iraniërs kwaad. Ze gaan de straat weer op. 

Het Oekraïense passagierstoestel met 176 mensen aan boord dat woensdag neerstortte in Teheran is neergehaald door het Iraanse leger. De Iraanse regering erkende zaterdag per ongeluk het toestel uit te de lucht te hebben gehaald, nadat de bewijzen zich opstapelde dat een Iraanse raket de oorzaak was van de ramp. De internationale druk op Iran om te bekennen is daarmee verdwenen, maar de regering heeft er, daarvoor in de plaats, een binnenlands probleem bij gekregen. Duizenden Iraniërs zijn dit weekend de straat opgegaan, naar aanleiding van de ramp, om te demonstreren tegen de regering.  

De Iraanse regering ontkende dagenlang dat zij achter het neerhalen van het toestel zat. De autoriteiten zeiden dat er sprake was van een technisch mankement. Toen meerdere buitenlandse regeringen hun twijfels daarover uitspraken, wilde Iran de resultaten van een onderzoek afwachten. Maar dat is niet meer nodig. Er doken al vrij snel beelden van het toestel op, waarin een ontploffing in de lucht te zien is. Ontkennen had geen zin meer en dus koos de regering zaterdag voor de vlucht naar voren. 

President Hassan Rouhani noemde het neerhalen van het Oekraïense toestel, waarin vooral Iraniërs en Canadezen zaten, een ‘verschrikkelijke fout’ en bood zijn excuses aan. De autoriteiten zeggen dat de  luchtverdediging het vliegtuig verward had met een Amerikaanse kruisraket. Kort tevoren hadden de Iraniërs ballistische raketten afgeschoten op Amerikaanse militairen in Irak en zij waren voorbereid op een tegenaanval. “De menselijke fout in een tijd van crisis, veroorzaakt door het Amerikaanse avonturisme, heeft tot deze ramp geleid”, schreef minister van buitenlandse zaken Javad Zarif op Twitter. De verantwoordelijken voor de fout zullen worden berecht, belooft de Iraanse regering. 

Waarom bleef het luchtruim zo lang open?

In Iran is er kritiek op de wijze waarop de regering het incident afhandelt. Waarom bleef het luchtruim open op hetzelfde moment dat Iran raketten afschoot op Irak? En waarom heeft de regering de oorzaak zo lang ontkend? 

In de hoofdstad Teheran kwamen zaterdag duizenden studenten bijeen voor een herdenking - er zijn bij de vliegramp  veel jonge Iraanse studenten omgekomen - maar al snel sloeg de sfeer om. Mensen riepen om het aftreden van de hoogste Iraanse leider, Ali Khamenei. Er klonken leuzen als ‘Dood aan de dictator!’ Ook in andere steden gingen Iraniërs de straat op om te demonstreren tegen de regering, zoals in de stad Isfahan. 

De Iraanse autoriteiten stuurden onmiddellijk ordetroepen. Op verschillende plaatsen werd er traangas ingezet, en volgens sommige berichten is er ook geschoten. Het lijkt erop dat de binnenlandse onrust, zoals in afgelopen november waarbij mogelijk honderden Iraniërs omkwamen, weer oplaait. De Revolutionaire Garde is op veel plaatsen aanwezig, onder meer op motoren, om de situatie onder controle te krijgen en in Teheran zijn veel agenten in burger op de been. 

Trump twittert in het Perzisch

De onrust in Iran bleef ook niet onopgemerkt bij zijn vijanden. De Amerikaanse president Trump schreef op Twitter dat hij de demonstranten steunt. Opmerkelijk is dat het bericht aan de Iraniërs onder meer in het Perzisch was opgesteld. Hij schreef dat ‘mensenrechtenorganisaties’ toegang moesten krijgen tot het land. 

De Iraanse Revolutionaire Garde, die verantwoordelijk was voor het neerhalen van het passagierstoestel, stelt dat de Amerikanen het incident aangrijpen om Iran in diskrediet te brengen. “Irans vijanden willen met deze fout wraak nemen op de Garde”, zei Ali Shirazi, een vertegenwoordiger van het elitekorps. 

Het is onduidelijk welke richting Iran nu op gaat. Vorige week gingen miljoenen Iraniërs de straten op om de dood van generaal Qassem Soleimani van de Revolutionaire Garde te gedenken. En een paar dagen later demonstreren duizenden burgers tegen dezelfde Garde waar Soleimani het hoofd van was. 

Lees ook: 

Het conflict tussen de VS en Iran gaat een nieuwe fase in

Zowel de VS als Iran claimen de winnaar te zijn van de laatste confrontatie. Beide landen nemen grote risico’s.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden