Verenigde Staten

Na grote schietpartijen komt wapenbeleid VS in beweging

Voor  de school in Uvalde (Texas) waar 21 mensen om het leven kwamen, waaronder 19 kinderen, worden de slachtoffers herdacht. Beeld AFP
Voor de school in Uvalde (Texas) waar 21 mensen om het leven kwamen, waaronder 19 kinderen, worden de slachtoffers herdacht.Beeld AFP

Voor het eerst in meer dan een kwart eeuw komt er een aanscherping van de Amerikaanse wapenwetten. Democratische en Republikeinse senatoren hebben daar zondag een akkoord over bereikt.

Bas den Hond

Twee recente schietpartijen, een gericht tegen zwarte Amerikanen in Buffalo (10 doden) en een op een school in Uvalde (21 doden) zetten het Congres onder grote druk iets te doen. Afgelopen zaterdag werd er op veel plaatsen in het land gedemonstreerd voor strengere regels rond het bezit van vuurwapens. De Democraten willen die al langer, maar hebben in de Senaat de steun van minstens tien Republikeinen nodig. Die lijkt er nu te zijn.

Als hun akkoord wet wordt, mogen Amerikanen van tussen de 18 en 20 jaar oud nog steeds geweren kopen als de wet van hun staat dat toelaat, zelfs halfautomatische militaire geweren. Maar voor kopers in die leeftijdsgroep zal niet alleen gekeken worden of ze een strafblad hebben, maar ook of ze bij de overheid bekend staan wegens veroordelingen in het jeugdrecht of psychische problemen. Dat onderzoek mag maximaal tien dagen duren – een week langer dan het gebruikelijke maximum. Zowel in Buffalo als in Uvalde was de schutter 18 jaar.

De senatoren willen ook de groep mensen uitbreiden die geen vuurwapen mogen hebben omdat ze hun partner hebben mishandeld. Dat is al zo als de aspirant-koper met het slachtoffer getrouwd is of samenwoont, of een kind met hem of haar heeft. Voortaan gaat het gelden voor iedereen die in een relatie zijn handen niet thuis hield en daarvoor veroordeeld is, of een straatverbod heeft.

Ook komen er zwaardere straffen voor wie wapens smokkelt van staten waar ze vrij te koop zijn naar staten waar de regels strenger zijn.

Psychische problemen

In de discussie over vuurwapens is de tegenwerping van de wapenlobby en Republikeinse politici vaak dat niet het aantal wapens moet worden verminderd – er zijn er meer dan 400 miljoen in het land, bijna 70 miljoen meer dan er inwoners zijn – maar dat mensen met psychische problemen sneller gevonden en beter geholpen moeten worden. Voor die strategie, uit te voeren door gezondheidscentra en scholen, komen enkele miljarden dollars beschikbaar. Er komt ook meer geld om scholen beter te beveiligen, door maatregelen aan gebouwen en het aannemen van politieagenten.

Momenteel kunnen in negentien Amerikaanse staten en de hoofdstad Washington D.C. familieleden aan een rechter vragen iemand tijdelijk zijn wapens af te nemen omdat hij of zij een gevaar is voor zichzelf of anderen. De Democraten hadden het liefst een landelijke versie van zo’n ‘rode vlag-wet’ gezien, maar dat ging de Republikeinen te ver. Wel komt er ook voor dat doel geld om de staten te stimuleren zo’n wet in te voeren.

Het akkoord moet nog in een definitieve wetstekst worden omgezet. Als er tijdens dat proces geen kink in de kabel komt – bijvoorbeeld over de financiering van die miljarden voor de staten, dan zou het nog deze maand kunnen worden aangenomen door de Senaat, en daarna door het Huis van Afgevaardigden, waar de Democraten de meerderheid hebben. Die zullen er zeker voor stemmen. “Hoewel er meer nodig is zal dit pakket stappen zetten die levens redden”, liet Huis-voorzitter Nancy Pelosi weten. President Biden liet zich in dezelfde zin uit.

Actiegroepen voor de regulering van wapens reageerden enthousiast, en dan vooral over het feit dat er beweging zit in de discussie over wapens, na decennia van stilstand. De laatste keer dat het Congres het onderwerp aanpakte, was in 1994, op initiatief van toen nog senator Joe Biden, toen halfautomatische militaire geweren werden verboden – een verbod dat in 2004 afliep. De laatste keer daarvoor was 1993, toen geregeld werd dat van wapenkopers moet worden gekeken of ze een strafblad hebben.

Taai verzet tegen wapenregulering door de National Rifle Association (NRA), die grote invloed heeft op de Republikeinse achterban, maakte dat veel congresleden van die partij sindsdien geen enkele aanscherping van de wapenwetten meer wilden steunen.

Dat nu tien Republikeinen dat wel willen doen, heeft ongetwijfeld te maken met de afschuw in het hele land over de recente moordpartijen, maar ook met het feit dat die tien geen van allen komende november hun zetel hoeven te verdedigen. Vier willen niet herkozen worden, een hoeft pas in 2024 verantwoording af te leggen aan mogelijk boze wapenbezittende kiezers, en voor vijf komt dat moment pas eind 2026.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden