De kamers op de bovenste verdiepingen van het hotel zijn uitgeruimd om plaats te maken voor de cryptoboerderijen.

ReportageLibanon

Na de val van de lira kiezen steeds meer Libanezen voor de cryptomunt: ‘Het is een revolutionair idee’

De kamers op de bovenste verdiepingen van het hotel zijn uitgeruimd om plaats te maken voor de cryptoboerderijen.Beeld Dalia Khamissy

In Libanon wordt crypto steeds populairder. Voor veel Libanezen is het een logisch alternatief, nu de eigen munteenheid niks meer waard is.

Isabel Bolle

In een chic hotel in een boomrijke straat in het oosten van Beiroet lijkt de economische crisis ver weg. Het marmer van de lobby is opgepoetst tot een witte glans, de balie wordt bemand door drie joviale receptionisten en op de achtergrond speelt een vrolijk muziekje. Maar het is een schouwspel zonder publiek. De laatste jaren komen er nauwelijks nog toeristen naar Libanon.

Dus heeft het hotel zijn deuren geopend voor een nieuw type gast: de cryptoboer. Bedden en bureaus zijn aan de kant geschoven om plaats te maken voor grote stellingen gevuld met tientallen zwarte en grijze kastjes, in verschillende groottes, met ingebouwde ventilatoren die zo hard draaien dat er een constante zoem in de lucht hangt.

Hier worden cryptomunten gewonnen. Met name bitcoin, een digitale valuta met een aardig prijskaartje. Momenteel staat de waarde van één bitcoin op 27.732 euro. De opgestapelde kastjes in de lege hotelkamers bundelen de krachten om zo snel mogelijk ingewikkelde wiskundige problemen op te lossen – de enige manier waarop nieuwe cryptomunten bemachtigd kunnen worden, of ‘gemined’.

Nader Dirany aan het werk voor zijn bedrijf BuyBitcoinLeb.  Beeld Dalia Khamissy
Nader Dirany aan het werk voor zijn bedrijf BuyBitcoinLeb.Beeld Dalia Khamissy

Midden-Oosten heeft snelst groeiende cryptomarkt

“Het zou je verbazen hoeveel Libanezen nu bezig zijn met het minen van crypto”, vertelt de 21-jarige Mark Iskandar, die zijn cryptoboerderij in het hotel heeft ondergebracht. “Mensen zijn er compleet door gegrepen en investeren steeds meer.”

Het Midden-Oosten heeft een van de snelst groeiende cryptomarkten ter wereld, met Libanon als een van de koplopers. In sommige winkels is het mogelijk te betalen met crypto, en de laatste jaren zijn er op meerdere plekken heuse ‘bitcoin-ATM’s’ opgedoken, een soort pinautomaten waar dollars kunnen worden ingewisseld voor bitcoins.

Officiële cijfers over hoeveel Libanezen bezig zijn met crypto zijn er niet, maar volgens Chainalysis, een databedrijf dat zich specialiseert in crypto, is er tussen 2020 en 2021 in Libanon zeker 26 miljard dollar aan cryptomunten verhandeld. In de regio stijgt alleen Turkije daarbovenuit, met een jaarlijkse 132 miljard dollar.

‘We zijn al gescamd’

Cryptovaluta hebben de laatste jaren wereldwijd aan populariteit gewonnen, hoewel de meningen over de digitale munten verdeeld blijven. Critici zien ze als een bubbel die elk moment kan barsten, terwijl aanhangers ze roemen als een veilig en snel betaalmiddel, en als een investering waar mogelijk flink aan te verdienen valt.

Maar in Libanon gaat de aantrekkingskracht van crypto verder: die voelt als een voor de hand liggend alternatief voor het Libanese bankenstelsel, dat jarenlang spaarders bedroog en een soort piramidespel speelde met hun geld om zo aan buitenlandse valuta te komen. Iedereen die dollars stortte werd een jaarlijkse rente van soms wel 20 procent beloofd, een rente die vervolgens weer werd uitbetaald met de investeringen van nieuwe spaarders.

Het was een van de redenen dat de economie van het land in 2019 op dramatische wijze instortte. De banken houden ondertussen nog altijd veel van het spaargeld van Libanezen vast, en intussen heeft de lokale munteenheid, de lira, meer dan 90 procent aan waarde verloren.

“Je hoort mensen soms zeggen dat crypto een scam is, dat ze je geld zullen stelen”, zegt Iskandar. “Maar wij Libanezen zijn al gescamd, ons geld is al gestolen – door onze eigen overheid en onze eigen banken. Dus ga je op zoek naar een alternatief.”

Minen in een land zonder elektriciteit

Een voormalige suite aan het einde van de gang is zijn domein. Tegen de muur heeft Iskandar rijen van kleine zwarte kastjes met daarin GPU’s (een computerchip met veel vermogen) opgesteld die bezig zijn met het minen van de cryptomunt ether. Verder staan er door de kamer verspreid enkele grotere apparaten met daarin ASIC’s (chips met een nóg groter vermogen) die zacht ronkend bezig zijn met het delven van bitcoins.

Iskandar is een beginnende boer; hij heeft zijn bedrijfje Magma Mining nog geen tien maanden geleden opgericht, maar verdient er inmiddels goed mee. Hij importeert en verkoopt GPU’s en ASIC’s, maar biedt zijn klanten ook aan de apparaten te stallen in een van zijn boerderijen, zoals hier. Op deze manier kunnen de machines met elkaar gekoppeld worden waardoor ze een grotere rekenkracht krijgen en in staat zijn nog meer crypto te minen, de inkomsten worden vervolgens onderling verdeeld.

In Libanon is elektriciteit een schaars goed. Het land ligt er 's nachts regelmatig donker bij.  Beeld AFP
In Libanon is elektriciteit een schaars goed. Het land ligt er 's nachts regelmatig donker bij.Beeld AFP

De meeste van zijn klanten kiezen ervoor deel uit te maken van zo’n collectief, niet alleen omdat het beter verdient, maar ook omdat het minen van cryptomunten 24 uur per dag elektriciteit vereist. In een land waar meer dan een paar uur elektriciteit per dag al een luxe is, is het voor de meeste Libanezen geen optie thuis aan de slag te gaan. “De grootste uitdaging was het oplossen van het elektriciteitsprobleem”, geeft Iskandar toe.

Totdat hij bedacht dat er een sector is waar wél dag en nacht het licht brandt: de hotelindustrie. “Hotels betalen zich nog altijd blauw aan een eigen privégenerator, om ervoor te zorgen dat áls er een sporadische toerist opduikt, ze die kunnen binnenhalen met de belofte van een hete douche en werkende wifi”, legt hij uit.

Hoteleigenaren draaien hierdoor vaak verlies. Dit hotel kan dit verlies enigszins beperken door het huisvesten van cryptoboerderijen, die betalen voor de elektriciteit die ze verbruiken. “Het is typisch een geval van de ene hand die de andere wast. Ik zorg dat de hoteleigenaar wat extra inkomsten krijgt, en hij zorgt ervoor dat ik voldoende elektriciteit en ruimte heb om te minen.”

Het grootste risico is oververhitting

De boerderijen nemen inmiddels de bovenste twee verdiepingen van het hotel in beslag. De deuren van de voormalige kamers zijn uit hun scharnieren getild en staan een beetje verloren in de gang. In een van de ruimtes zit Jad Sleiman gehurkt op het tapijt, gebogen over enkele mining rigs, een verzameling van meerdere apparaten in een stelling. Hij brengt die hier voor zijn klanten onder. Door een tip van Iskandar kwam hij ook op deze plek terecht.

Het belangrijkste is om ervoor te zorgen dat niks oververhit raakt, vertelt Jad Sleiman, die regelmatig checkt of alles nog draait.  Beeld Dalia Khamissy
Het belangrijkste is om ervoor te zorgen dat niks oververhit raakt, vertelt Jad Sleiman, die regelmatig checkt of alles nog draait.Beeld Dalia Khamissy

“Het belangrijkste om in de gaten te houden: er mag niks oververhit raken”, vertelt hij wijzend op de ventilatoren die provisorisch door de hele ruimte staan verspreid en op volle toeren draaien.

Zowel Iskandar als Sleiman is afgestudeerd als ingenieur, waardoor ze over genoeg kennis bezitten om al het technische onderhoud zelf uit te voeren. In plaats van ventilatoren heeft Iskandar voor zijn boerderij een gigantische luchtschacht naar buiten gebouwd, die alle hete lucht van de machines afvoert, maar er ook voor zorgt dat de schuifdeur naar het balkon niet meer dicht kan. Tussen de werkzaamheden door nemen de jongens af en toe een korte pauze onder het ronkende gevaarte om een shagje te roken. “De hoteleigenaar vindt het niet erg dat we hier en daar wat aanpassen”, lacht Iskandar. “Er is hier toch verder niemand.”

Om zijn boerderij koel te houden bouwde Iskandar zelf een ventilatieschacht die de alle hete lucht afvoert.  Beeld Dalia Khamissy
Om zijn boerderij koel te houden bouwde Iskandar zelf een ventilatieschacht die de alle hete lucht afvoert.Beeld Dalia Khamissy

Niet lang daarna beent hij weer heen en weer door de gang, druk bellend met potentiële klanten. Wie mee wil doen, moet in dollars betalen. Door de val van de lira wil Iskandar niks van de lokale munt weten. “We moeten alles importeren uit landen als China en hiervoor in dollars betalen. Als we lira zouden aannemen dan valt ons bedrijf zo om.”

Maar wie er er dollars aan uitgeeft – het goedkoopste instapmodel kost rond de 1500 dollar – verdient er ook weer dollars mee terug: een enkele GPU kan een paar dollar per dag opbrengen; als iemand een hele rig bezit dan kan dat oplopen tot tientallen dollars.

The dollar is king

“Dat klinkt misschien niet als een goudmijn, maar het minimumloon in Libanon ligt nu op iets meer dan één dollar per dag, dus als je zo’n apparaat bezit, dan verdien je zonder iets te hoeven doen al snel meer geld dan met een fulltimebaan”, vertelt Iskandar. “Daarbij, the dollar is king hier. In tegenstelling tot de lira kan je ervan leven. Als je het geld hebt om te investeren in minen, dan is het bijna gestoord als je het niet doet.”

De hoge instapprijs maakt van het minen een redelijk exclusieve bezigheid; niet iedereen heeft genoeg geld voor zulke investeringen. Maar het aanlokkelijke idee een soort kleine geldmachine te bezitten zorgt ervoor dat mensen tot veel bereid zijn. “Ik ken mensen die hun auto of hun juwelen hebben verkocht om zo maar een kleine mining rig aan te kunnen schaffen”, vertelt Iskandar.

Anderen helpen, net als Gandalf the Grey

Het is niet alleen het minen waar steeds meer Libanezen zich aan wagen; ook het kopen van de cryptomunten zit in de lift. Wie nog spaargeld heeft liggen, zal het niet snel meer toevertrouwen aan de banken. Het is een stuk aantrekkelijker dit zelf te beheren in je eigen digitale wallet, een soort digitale portemonnee voor cryptomunten.

Maar niet iedereen weet direct zijn weg in de cryptowereld, vertelt Nader Dirany. Vanuit zijn kantoortje in de wijk Chiyeh geeft hij als cryptoconsultant advies over bitcoin aan iedereen voor wie deze wereld nog nieuw en onwennig aanvoelt.

“Ik ben geen prediker, ik vertel mensen niet wat ze moeten doen, mijn doel is om mensen vooral goed voor te lichten. Ik wil dat hun tocht makkelijker verloopt dan die van mij toen ik hier voor het eerst mee begon”, vertelt hij vanachter een kop koffie. In een donker kantoor, want de elektriciteit is voor de zoveelste keer die dag uitgevallen.

Zo trekt de snelgroeiende populariteit van crypto veel scammers aan, die mensen te veel laten betalen of ervandoor gaan met hun geld, verzucht hij. “Ken je Gandalf the Grey uit Lord of the Rings? Hij liep al duizenden jaren rond voordat Frodo en zijn vrienden verschenen en hij ze kon helpen met hun reis”, vertelt Dirany lachend. “Zo voel ik me soms ook: ik was er vroeg bij, en nu kan ik anderen op weg helpen.”

‘Ze kunnen je van alles afsnijden, maar niet van bitcoin’

Zelf raakte hij rond 2013 geïntrigeerd door de munt, met name door het idee erachter. Tuurlijk, vertelt hij, veel mensen zien bitcoin vooral als iets waar ze snel aan hopen te verdienen. Maar wat hem het meeste aanspreekt is de technologie achter de munt.

“Bitcoin wordt niet gecontroleerd door de overheid of door een bankenstelsel. De macht ligt volledig bij de gebruikers”, legt hij enthousiast uit. “Het is een revolutionair idee in een wereld waar ongeveer alles in ons leven gecentraliseerd is. Ze kunnen je van alles afsnijden, je bankrekening, je huis, je watertoevoer. Maar niet van bitcoin.” Sinds de crisis merkt hij dat de populariteit van de digitale munt sterk in de lift zit.

Ook Iskandar denkt dat de crisis van de laatste jaren ervoor heeft gezorgd dat veel Libanezen die normaal niks van crypto wilden weten zich alsnog tot de digitale valuta hebben gewend. “Mensen hebben een trauma van wat hun is aangedaan door het traditionele financiële systeem”, briest hij. “We zijn miljarden dollars kwijt, we hebben alles verloren, we zijn voor de gek gehouden.”

“Stel je voor: je hebt de laatste twintig, dertig jaar van je leven keihard gewerkt. En dan word je op een dag wakker en is alles weg. Wat zou je dan doen? Zou je het systeem nog steeds vertrouwen; het verziekte financiële systeem met de corrupte politici en de corrupte regering? Natuurlijk niet. Je gaat op zoek naar een alternatief. In plaats van een gecentraliseerd netwerk dat gecontroleerd wordt door politici of door de bank, kies je voor een netwerk waar wij zelf de macht hebben.”

Wat is crypto?

Cryptovaluta zijn digitale betaalmiddelen waar geen fysieke vorm zoals muntgeld of briefjes van bestaan. Het kan worden bewaard in een ‘wallet’, een soort digitale portemonnee. Bij de meeste cryptovaluta worden betalingen en overschrijvingen opgeslagen op de ‘blockchain’, een soort gigantisch logboek waar niet mee gesjoemeld kan worden. De bekendste cryptovaluta is bitcoin, dat voor het eerst in gebruik werd genomen in 2009.

De koers van cryptomunten kan onstuimig zijn. In de afgelopen weken zijn verschillende cryptomunten flink onderuitgegaan; ook bitcoin heeft aan veel waarde verloren. Eind vorig jaar lag de waarde van één bitcoin nog op 69.000 dollar, nu is deze gezakt naar rond de 30.000.

Meerdere Europese financiële instanties waarschuwen voor de risico’s die gepaard gaan met het investeren in crypto. Zo wijst de Britse financiële toezichthouder FCA erop dat iedereen die in bitcoin investeert ‘bereid moet zijn al zijn geld te verliezen’. De Europese Centrale Bank maakt zich ook zorgen, en waarschuwt ervoor dat de toenemende vervlechting van de cryptosector met het traditionele financiële systeem kan leiden tot verdere financiële instabiliteit.

Lees ook:

Terwijl veel Libanezen niet meer bij hun geld kunnen, heeft de elite zijn geld veilig in belastingparadijzen gestald

Terwijl de Libanese bevolking gebukt gaat onder de ergste economische crisis die het land ooit heeft gekend, hebben veel prominente Libanezen hun geld veilig gestald in belastingparadijzen.

Te allen tijde zou de terra één dollar waard zijn, maar nu crasht de cryptomunt

Afgelopen week zagen tienduizenden beleggers hun geld verdampen, nadat een ‘stabiele’ cryptomunt implodeerde. Experts verwachten dat andere cryptomunten volgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden