Vanuit een keukenraam in El Paso, op La Palma, is de lava van de vulkaan zichtbaar.

Vulkaanuitbarsting

Na de lava vreest La Palma nu de economische gevolgen. ‘Het maakt zo’n enorme indruk’

Vanuit een keukenraam in El Paso, op La Palma, is de lava van de vulkaan zichtbaar.Beeld Reuters

Nu La Palma van de eerste schrik van de vulkaanuitbarsting is bekomen, maken de inwoners zich zorgen over hun toekomst. Wat betekent de ramp voor het toerisme?

Ook al is het intussen tien dagen geleden dat de eerste lava uit de aarde spatte, de 41-jarige Jorge Miranda kan het nog steeds niet goed in woorden vatten. “Het maakt zo’n enorme indruk”, zegt de eilandbewoner over de telefoon vanuit het plaatsje El Paso op La Palma. “Je voelt de aarde trillen en dan komt dat geluid, de rook overal. Het is gewoon onvoorstelbaar.”

De uitbarsting was voor Miranda en zijn vrienden de climax van enkele dagen van totale onzekerheid, toen een reeks aardbevingen voor de eilandbewoners een waarschuwing was dat er mogelijk een vulkaanuitbarsting aan zat te komen. “Je weet op dat moment niet waar het zal gebeuren, welk deel getroffen zal worden, waar de lava zal stromen. Er was zo veel onzekerheid.”

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Intussen heeft de vulkaan, die officieel nog naamloos is maar veelal wordt vernoemd naar het omliggende nationaal park Cumbre Vieja, verschillende stromen lava uitgebraakt. De eerste lava bereikte dinsdagavond laat de oceaan. Het meer dan duizend graden hete vloeibare gesteente stortte vanaf een klif van honderd meter hoogte in het water – langzaam vormt zich een piramidevormige stuk nieuw land.

Een drietal nabijgelegen dorpjes was vooraf geëvacueerd, uit vrees voor de explosies en de giftige dampen die bij contact met het zoute zeewater vrijkomen. Bij de vorige vulkaanuitbarsting op La Palma, de Teneguía in 1971, viel het enige dodelijke slachtoffer door dergelijke giftige gassen – nadat de man de uitbarsting te dicht was genaderd.

Met de huidige uitbarsting lijkt het vooralsnog mee te vallen met gifdampen, zo melden Spaanse media. Miranda zegt dat hem is verteld dat hij zich momenteel geen zorgen hoeft te maken over de dampen. Hij bevindt zich in het centrum van El Paso op vier kilometer afstand van de uitbarsting en kan de rook zien opstijgen uit het nationaal park Cumbre Vieja als hij naar buiten stapt.

Een constante stroom aan annuleringen

“Je moet begrijpen dat een groot deel van het eiland nog steeds heel veilig is”, zegt Miranda, die in het stadje bij de plaatselijke toeristeninformatie werkt. “Momenteel is het helaas een constante stroom aan annuleringen in de toeristische sector. Terwijl het grootste deel van La Palma nog steeds prima toegankelijk is.”

Nu La Palma van de eerste schrik van de uitbarsting is bekomen, ontstaat de vraag wat de gevolgen zijn voor het eiland op de langere termijn. De economie leunt sterk op twee sectoren: toerisme en landbouw, waarvan die laatste voor bijna de helft uit bananenplantages bestaat. Daarvan ligt een groot deel in de westelijke en zuidwestelijke hoek van het eiland, waar de vulkaan is uitgebarsten. Meer dan een miljoen bananen zijn al verloren gegaan, aangezien ofwel de plantages door de lavastroom onbereikbaar waren of doordat te veel vulkaanas op de plantage was terechtgekomen.

De Canarische regiopresident Ángel Víctor Torres waarschuwde dinsdag dan ook dat het ergste nog moet komen, wijzend op deze economische gevolgen. En dat terwijl de eilandgroep nog herstellende is van de impact van het coronavirus. In de eerste twaalf coronamaanden, van april 2020 tot en met maart 2021, liep de eilandengroep een geschatte 14 miljard euro aan toerisme-inkomsten mis – één derde van het bruto binnenlands product.

De juiste toeristen

De uitbarsting van de Teneguía duurde uiteindelijk vierentwintig dagen. Zodra de huidige vulkaan in Cumbre Vieja stilvalt, kan het afhankelijk van de dikte van de lavastroom nog maanden of zelfs meer dan een jaar duren totdat deze volledig uitgehard is. Er kan bijvoorbeeld niet zomaar een nieuwe autoweg worden aangelegd. De Spaanse regering heeft het eiland intussen dan ook tot rampgebied uitgeroepen en een eerste hulppakket van 10,5 miljoen euro goedgekeurd.

Voor inwoners als Miranda voelt de uitbarsting in eerste instantie ook als een ramp, die weinig te maken heeft met de bijzondere beelden van de uitbarsting die momenteel de wereld overgaan. “Ik ken verschillende mensen die dakloos zijn geraakt en werkelijk alles verloren. Dit is een klein eiland met een hechte gemeenschap.”

Dat het leven op de Canarische Eilanden het risico van een vulkaanuitbarsting met zich meebrengt, wist Miranda uiteraard ook. Maar dat betekent niet dat hij zich er altijd maar bewust van was. “Je denkt er gewoon niet aan. Ik bedoel... in Nederland denk je toch ook niet dagelijks aan de ernstige overstromingen die kunnen ontstaan als iets mis gaat?”

Al met al is Miranda tot nog toe in ieder geval erg tevreden over de manier waarop de overheid met de uitbarsting is omgegaan. “Het blijft een vulkaan, dus je hebt het nooit echt in de hand. Maar er is niemand overleden en de evacuatie is een succes gebleken. Nu is het alleen te hopen dat de toeristen snel terugkomen. En de juiste toeristen, niet de types die we hier in de eerste dagen hadden die de hulpdiensten in de weg liepen omdat ze zo veel mogelijk van de uitbarsting wilden zien.”

Nederlands echtpaar: ‘Iedereen helpt elkaar’

Marja en Karel Brummer hadden een huis op La Palma en verhuurden er twee vakantiewoningen totdat de vulkaan Cumbre Vieja begon te borrelen. Inmiddels zijn hun vakantiehuizen door de lava opgeslokt en is het huis door de hitte van de lava afgebrand.

Op het moment van de uitbarsting verbleven de twee in Nederland. Toen ze van de uitbarsting hoorden, vlogen ze snel terug om de situatie met eigen ogen te aanschouwen. Het vliegveld ligt aan de oostkant van het eiland en de uitbarsting speelt zich voornamelijk af aan de westkant. “Toen wij terug vlogen was er daar niks aan de hand. Mensen lagen gewoon nog op het strand. We reden door een rustig landschap naar het westen, maar toen wij daar aankwamen wisten we niet wat we zagen: een enorme vuurspuwende berg. Overal stonden auto’s schots en scheef geparkeerd. Iedereen wilde foto’s maken.”

De volgende dag kreeg het echtpaar via sociale media te horen dat de lava heel dicht bij hun huis stroomde. Samen met de guardia civil mochten ze in de richting van hun huis rijden. “Op de weg waar we normaal gesproken ons huis konden zien liggen, zagen we niks. We reden nog een stukje verder, nog steeds niks. Je gaat gewoon aan jezelf twijfelen. Was het eigenlijk wel zichtbaar vanaf hier? Op een gegeven moment wist je: vanaf hier zagen we ons huis altijd. We hadden een felblauwe watertank aan de onderkant van onze tuin staan en die stond er nog wel.”

De twee ervoeren veel solidariteit op La Palma. “Iedereen helpt elkaar. Overal zijn er adressen waar je je kan melden, als je in de problemen zit. Je kan ook psychologische hulp krijgen. Iedereen heeft hier een ontzettende drive om de schouders er weer onder te zetten en verder te gaan. Dat zal uiteindelijk wel lukken, maar dat zal niet zonder slag of stoot gaan.” Zelf willen ze ook op het eiland blijven. “Ons hart ligt echt hier. Dus we gaan kijken of we op een of andere manier een nieuwe start kunnen maken.”

Maar voorlopig is de vulkaan nog niet uitgebulderd. “Dat gaat 24 uur aan één stuk door. Vooral ‘s nachts zie je het honderden meters de lucht ingaan. Die vurige lavastroken zie je over de berg naar beneden glijden. Het is een machtig spektakel. Indrukwekkend, maar ook behoorlijk beangstigend.”

Lees ook:
Vulkaan barst uit op Canarisch Eiland La Palma, voor het eerst sinds 1971

Op het Spaanse Canarische eiland La Palma is zondag een vulkaan uitgebarsten, meldden lokale autoriteiten. Daardoor verspreiden zich rook, as en lava vanuit het zuiden van het eiland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden