Olieramp

Mysterieuze olieramp aan de Braziliaanse stranden voltrekt zich in slow-motion

Een jongen haalt vrijwel onbeschermd olie uit de zee bij het strand Itapuama Beeld AFP

Aardolie blijft maar aanspoelen op Braziliaanse stranden. Niemand kan zeggen waar die vandaan komt, of wanneer het ophoudt.

Zo’n 80 kilo aardolie ruimde Vera Lucia Silva op van het strand Itapuama, en stopte die in plastic zakjes. Itapuama is een van de honderden Braziliaanse stranden in het noordwesten van het land. Normaal gesproken bieden die een paradijselijke aanblik, maar de afgelopen maanden werden ze ontsierd door de zwarte, kleverige stukken ongeraffineerde aardolie die maar bleven aanspoelen. Silva is een van de duizenden vrijwilligers die de olie, vaak met hun blote handen, stukje voor stukje opgeruimd hebben.

“De volgende dag werd ik misselijk en kreeg ik diarree, en barstende koppijn”, vertelt ze aan een journalist van persbureau Reuters. Ze ligt dan inmiddels aan een infuus in het lokale ziekenhuis, net als tientallen andere vrijwilligers die de afgelopen maanden meehielpen met het opruimen van de mysterieuze olievervuiling aan de Braziliaanse kust. Soms samen met het leger, vaak zonder duidelijke instructies. Handschoenen of maskers tegen de giftige dampen zijn niet altijd beschikbaar. Ook in Itapuama werden pas na een paar dagen zulke essentiële hulpmiddelen uitgedeeld, door een hulporganisatie.

De zieke vrijwilligers zijn symbolisch voor de klungeligheid waarmee Brazilië volgens velen de olieramp te lijf gaat. Die voltrekt zich sinds begin september in slowmotion. Toen begon de olie aan te spoelen, langs ruim 2000 kilometer kustlijn. Niemand kan zeggen wanneer het ophoudt. Olielekken van meer dan 700 ton worden in de statistieken als de hoogste categorie beschouwd. Er is inmiddels 4000 ton aangespoeld, maar dat is volgens de Braziliaanse oceanograaf David Zee maar het ‘topje van de ijsberg’. Veel van de zware ruwe olie is onder water gezakt. Daardoor kan de ramp ook niet in kaart worden gebracht met satellieten. Bovendien beperken de opruimwerkzaamheden zich tot bewoonde gebieden..

Verantwoordelijke tanker niet opgespoord

Ondanks de grote hoeveelheid weggelekte olie is de verantwoordelijke olietanker nog niet opgespoord. Chemische analyses wijzen uit dat de aardolie uit Venezuela afkomstig moet zijn, en dat klinkt logisch: de tankerroute van Venezuela naar Azië loopt langs de Braziliaanse noordoostkust. De Braziliaanse autoriteiten beschuldigden aanvankelijk een tankeronder Griekse vlag van het lek, maar de reder ontkent in alle toonaarden. Het bedrijf heeft de beschuldigingen uit de media moeten vernemen en nodigt Braziliaanse onderzoekers van harte uit voor een inspectie.

Dat Brazilië het zelf ook niet meer zo zeker weet, bleek deze week uit het feit dat vier andere tankers nu ook in staat van beschuldiging gesteld zijn. Of het vinden van de dader de rechtse regering wel menens is, vragen sommige milieuactivisten zich af na een tweet van de minister van milieu, Ricardo Salles. Hij plaatste op Twitter een foto van een  Greenpeace-schip dat rondom de tijd van het olielek ook voor de kust voer. “Wel erg toevallig”, insinueerde hij.

Intussen lijdt de natuur aan de kust enorme schade. Het getroffen gebied kent ook veel kwetsbare mangrovebossen en koraalriffen, en daar is het bijna onmogelijk om de olie op te ruimen, aldus Zee. Biologen aan de Universiteit van Bahia onderzochten 38 diersoorten die zich in die ecosystemen ophouden, zoals vissen, octopussen en krabben, en zagen tot hun schrik dat alle onderzochte dieren al olie in hun systeem hebben opgenomen. 

Lees ook:

De Brazilianen beginnen te voelen dat hun land hard op weg is milieuparia te worden

De fors toegenomen ontbossing in Brazilië zet de verhoudingen tussen wetenschappers, natuurbeschermers en de extreem-rechtse president Jair Bolsonaro op scherp. De boeren vrezen dat zij daarvoor de prijs zullen betalen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden