Conflict

Muurschildering van oorlogsmisdadiger Mladic verdeelt Belgrado

De gewraakte muurschildering van Ratko Mladic in Belgrado. De beeltenis wordt nu bewaakt door de politie. Beeld AFP
De gewraakte muurschildering van Ratko Mladic in Belgrado. De beeltenis wordt nu bewaakt door de politie.Beeld AFP

Is een levensgrote muurschildering van de veroordeelde oorlogsmisdadiger Ratko Mladic een regelrechte schande of valt die onder de vrijheid van meningsuiting? In een woonwijk in het centrum van Belgrado lopen de spanningen hoog op, wat tot de bizarre situatie leidt dat de politie de beeltenis nu bewaakt.

Thijs Kettenis

Bewoners en passanten werden op een ochtend in juli plotseling geconfronteerd met een kolossaal portret van Ratko Mladic op de buitenmuur van een appartementencomplex in een gegoede woonwijk, midden in de Servische hoofdstad. De Bosnisch-Servische oud-generaal werd in juni definitief tot levenslang veroordeeld voor onder meer volkenmoord in Srebrenica in 1995. Van hem verschijnen desondanks wel vaker beeltenissen in Servië en Servische delen van Bosnië. Een deel van de Serviërs ziet hem 26 jaar later als held in plaats van als misdadiger. Maar op zo’n prominente plek in het centrum van de Servische hoofdstad, dat is in recente jaren niet voorgekomen.

Al snel werd rode verf aangebracht op de hand van Mladic, die bloed symboliseerde. Ook werd de bijgaande tekst weggepoetst. Maar die schade werd rap hersteld. Bewoners kregen van de gemeente de opdracht de schildering weg te boenen, maar die zouden dat niet hebben aangedurfd. Ook de gemeente zelf, die in zo’n situatie zelf voor verwijdering moet zorgen, deed niets. Aanleiding voor een mensenrechtenorganisatie om afgelopen dinsdag, de Internationale Dag tegen Fascisme en Antisemitisme, een schoonspuitactie te organiseren.

Maar daar stak de minister van binnenlandse zaken Aleksandar Vulin een stokje voor: een dergelijke bijeenkomst zou hooligans provoceren, en daarmee kwam de openbare veiligheid in het geding. Vulin repte over ‘kwaadaardige bedoelingen’ – van de activisten welteverstaan.

Rechtszaak

Die spraken daar schande van en spanden een rechtszaak aan, omdat de minister in hun ogen onvoldoende had onderbouwd waarom er sprake was van een onaanvaardbaar risico. “We weten niet waar dat idee van een conflict met tegenstanders vandaan komt. Wat we wel weten, is dat de politie heel goed in staat is om burgers te beschermen tijdens risico-evenementen”, zei Marko Milosavljevic tegen nieuwssite BIRN. Medestanders vinden dat de regering laat zien oorlogsmisdadigers te verdedigen.

De politie bewaakt de muurschildering nu, maar dat weerhield een activiste er dinsdag niet van twee eieren op het hoofd van Mladic kapot te gooien. Zij werd direct aangehouden en afgevoerd. ’s Avonds waren er demonstraties van activisten en hooligans, uit elkaar gehouden door de politie. Minister Vulin kwam een kijkje nemen om te zien “hoe de politie de orde en vrede handhaaft”.

Dikke klodders witte verf

De volgende dag bedekten dikke klodders witte verf het gezicht van Mladic, aangebracht door een politicus van een linkse politieke partij. Even later stonden jongeren die er met flesjes water en zakdoekjes alweer af te halen. “Wij erkennen de genocide in Srebrenica niet, en Servië heeft niet erkend dat Mladic een of andere fascist is. Wij overtreden geen enkele wet, behalve dat we misschien een gevel ruïneren. Hier is niets beledigends aan”, zei Petar Mijailovic tegen tv-zender N1. President Aleksandar Vucic ziet in de recente reeks bewerkingen van het portret het bewijs dat de politie ter plaatse alleen maar de orde bewaart. “Als de politie de schildering had bewaakt, was die niet vernield.”

De EU-afvaardiging in Belgrado sloeg in een verklaring een andere toon aan. “Het is noodzakelijk de erfenissen uit het verleden een plaats te geven, zich te onthouden van de verheerlijking van oorlogsmisdadigers en de ontkenning van oorlogsmisdaden.”

Lees ook:

Quo Vadis, Aida?: hoe verfilm je zoiets gruwelijks als de massamoord in Srebrenica?

Waar stoppen feiten en begint fictie? Het is een vraag die steevast opkomt bij historische films, maar bij een speelfilm over genocide lijkt die extra prangend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden