AnalyseTroepenopbouw Rusland

Moskou heeft weinig te winnen bij inval in Oekraïne

Oekraïense militairen hebben contact met de frontlinie bij Svetlodarsk, niet ver van de stad Horlivka in de Oekraïense Donbas-regio, die in handen is van pro-Russische militanten.  Beeld EPA
Oekraïense militairen hebben contact met de frontlinie bij Svetlodarsk, niet ver van de stad Horlivka in de Oekraïense Donbas-regio, die in handen is van pro-Russische militanten.Beeld EPA

Door de Russische troepenopbouw aan de Oost-Oekraïense grens vreest het Westen voor een invasie. Maar bovenal lijkt het een manier van het Kremlin om de eigen onderhandelingspositie te verbeteren.

Jarron Kamphorst

Voor de zoveelste keer sinds het uitbreken van de oorlog in Oost-Oekraïne in 2014, zijn westerse regeringsleiders weer volop bezig met de motieven van de Russische president Vladimir Poetin. Directe aanleiding is de recente troepenopbouw aan de Oekraïense grens, waar zich inmiddels tienduizenden manschappen hebben verzameld. De mobilisatie deed de alarmbellen in Kiev, Washington en Brussel afgaan en is voer voor de geruchtenmachine over een aanstaande invasie.

Geruchten die afgelopen zaterdag extra gevoed werden toen The Washington Post berichtte dat de Amerikaanse inlichtingendiensten ervan uitgaan dat Rusland begin volgend jaar overgaat tot een invasie. De krant baseerde zich daarbij op een document van de veiligheidsdiensten met onder meer satellietfoto’s en kaarten. Daarop is te zien dat de Russische troepen zich op vier punten langs de grens hebben verzameld.

Hoewel Kiev de afgelopen dagen riep dat er sprake zou zijn van meer dan 90.000 troepen, houdt Washington het op 70.000. Wel verwachten de Amerikanen dat dit aantal nog oploopt tot 175.000. Daarnaast waarschuwen de diensten dat die troepen de komende tijd veelvuldig zullen verplaatsen om de ‘intenties te verduisteren en onzekerheid te scheppen’, alvorens ze overgaan tot een offensief.

De verliezen voor het Kremlin op economisch, humanitair en militair vlak zouden enorm zijn

Alarmistische berichten, maar ook Washington kan ware intenties van het Kremlin niet doorzien. Wat wel vaststaat, is dat Rusland weinig heeft te winnen bij een nieuwe oorlog. Nog los van de woede -en onvermijdelijke sancties- van de internationale gemeenschap die het zich bij een nieuw conflict op de hals haalt, zouden de verliezen voor het Kremlin op economisch, humanitair en militair vlak enorm zijn. Oekraïne beschikt inmiddels over een veel sterker en moderner leger dan in 2014, waardoor een militaire confrontatie op een uitputtingsslag zou uitdraaien. Zo’n onzeker, kostbaar en bloedig avontuur is niet per se iets waar de doorgaans berekenende en pragmatische Poetin op zit te wachten.

Dat er desalniettemin oorlogszuchtige retoriek uit Moskou klinkt, lijkt dan ook eerder een manier om een politiek doel te bereiken. Met het militaire machtsvertoon langs de westgrens wil Poetin Oekraïne en het Westen tonen waartoe de Russen in staat zijn en de Russische positie aan de onderhandelingstafel versterken. Want wat Moskou wil, maakte de president afgelopen woensdag nog eens fijntjes duidelijk toen hij de Navo voor de zoveelste keer opriep garanties te geven dat de alliantie niet verder richting het oosten uitbreidt.

Moskou past een aloude Poetin-tactiek toe

Het liefst ziet Poetin Oekraïne als een neutrale bufferzone tussen Rusland en de lidstaten van de Europese Unie en de Navo. Het tegenovergestelde is nu waar in de ogen van het Kremlin, waarbij het telkens nadrukkelijk wijst op de wapenleveranties van de Navo aan Kiev. Eind oktober bestookte het Oekraïense leger nog een artilleriepositie van de pro-Russische separatisten in Oost-Oekraïne met een Turkse drone waarmee het de wrevel van het Kremlin opwekte. Ook de gemeenschappelijke militaire oefeningen van de Navo en Kiev zijn een doorn in het oog van Moskou dat Oekraïne steeds verder weg ziet drijven uit de eigen invloedssfeer.

Om tegengas te geven, past Moskou nu een aloude Poetin-tactiek toe: provoceren, intimideren en het creëren van chaos om de druk op te voeren. En het wapengekletter van de afgelopen tijd lijkt te werken. Vorige week spraken de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Antony Blinken en zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov al over Oekraïne waarbij beide heren benadrukten dat ze een diplomatieke oplossing willen vinden.

Een begin van zo’n diplomatieke oplossing dient zich mogelijk morgen al aan wanneer Poetin en Biden tijdens een speciaal ingelaste videomeeting met elkaar in gesprek gaan. Of Biden tijdens dat gesprek concessies wil doen, is de vraag, maar het biedt Poetin de kans op zijn strepen te gaan staan en de vastgelopen dialoog over het conflict in Oost-Oekraïne los te trekken. Daarnaast dwingt de Russische president met een persoonlijk gesprek respect en erkenning af. En dat telt in het Kremlin voor twee.

Minsk-akkoord

Naast de kritiek op de steeds innigere band tussen Oekraïne en het Westen, hamert Poetin ook consequent op de implementatie van de voorwaarden van het Minsk-akkoord uit 2015. Dat akkoord komt er in de kern op neer dat de territoriale eenheid van Oekraïne wordt hersteld en dat de afvallige regio’s in het oosten van het land grotere autonomie krijgen. Volgens het Kremlin weigert Kiev dat akkoord te implementeren, omdat het met steun van het Westen de voorwaarden wil veranderen.

Lees ook:

VS: Rusland is bezig met voorbereiding invasie Oekraïne
Rusland zou zich klaarmaken om begin volgend jaar Oekraïne binnen te vallen met ruim 175.000 troepen, zo meldt The Washington Post.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden