Terreur

Moordpartijen door jihadisten en bendes maken van Noord-Nigeria het ‘wilde Wilde Westen’

Huizen in het dorp Kukawa werden op 12 april in brand gestoken en bewoners doodgeschoten bij een rooftocht van een bende. Beeld AFP
Huizen in het dorp Kukawa werden op 12 april in brand gestoken en bewoners doodgeschoten bij een rooftocht van een bende.Beeld AFP

Grootschalig geweld beheerst het noorden van Nigeria. Terroristen van Boko Haram werken er samen met moorddadige bendes.

Erik van Zwam

De trein die sinds 2016 tussen de Nigeriaanse hoofdstad Abuja en de noordelijke stad Kaduna rijdt, ontspoorde op maandag 28 maart door explosieven. Mannen op motoren overvielen de trein. Vele tientallen passagiers werden ontvoerd om losgeld te krijgen.

Bij deze wildwestactie vielen diverse doden onder de inzittenden. In een video op sociale media smeekten de slachtoffers, die nog door de criminelen werden vastgehouden, de regering de eisen van de kidnappers in te wilgen.

Het was al de tweede keer dat de trein het doelwit was. De aanslag lijkt op treinovervallen uit de negentiende eeuw in de Verenigde Staten. Alleen toen zaten bendeleden toen op schuimbekkende paarden en nu op brullende motoren.

Spoorlijn werd gezien als een veiliger alternatief

De spoorlijn tussen de twee miljoenensteden was vooral aangelegd uit veiligheidsoverwegingen, omdat de weg voor inzittenden van auto’s levensgevaarlijk was geworden door schietpartijen en ontvoeringen. Het spoorwegbedrijf laat geen treinen meer rijden tussen Abuja en Kaduna.

Het was een van de vele aanvallen in de afgelopen dagen waarbij honderden mensen omkwamen. De minister van informatie en cultuur, Lai Mohammed kwam woensdag met een verklaring: de jihadistische terroristen van Boko Haram in het noorden van Nigeria zijn een alliantie aangegaan met de nietsontziende bendes die daar al jaren het platteland plunderen, afpersen, mensen ontvoeren en op grote schaal dorpen uitmoorden.

In de eerste drie maanden van dit jaar zijn al 2868 mensen vermoord door bendeleden, die inmiddels als terroristen worden beschouwd. In dezelfde periode zijn 1484 mensen ontvoerd.

Het gezaghebbend burgerforum van ouderlingen in het noorden eist dat president Muhammadu Buhari aftreedt. De situatie is zo gespannen dat het land per onmiddellijk een nieuwe leider nodig heeft, voordat Nigeria uiteenvalt. Wachten op de presidentsverkiezingen in 2023 is volgens de ouderlingen onverantwoord. Buhari won de verkiezingen in 2015 met de belofte om het land veiliger te maken. Het is evident dat hij en zijn partij daarin volkomen hebben gefaald.

Aftreden zou geen soelaas bieden

Het bureau van de president was genoodzaakt te reageren op de dwingende eis van de ouderlingen. De presidentiële woordvoerder, Garba Shehu, verklaarde dat Buhari’s aftreden geen oplossing zou zijn voor de veiligheidsproblemen.

Shehu benadrukte dat de veiligheidsdiensten, waaronder de politie en het leger, hun inspanningen hebben opgevoerd om de terroristen te pakken. De minister van defensie, Bashir Magashi voegde eraan toe dat er hard wordt gewerkt om gekidnapte Nigerianen te bevrijden. “We zitten er bovenop.”

Maar de Nigerianen horen deze woorden en beloften al jaren op rij, zonder resultaat. De situatie verslechtert verder. De directeur van Amnesty International in Nigeria, Osai Ojigho, zegt in een publicatie van de organisatie: “In alle ontvoeringszaken en moorden zijn de Nigeriaanse autoriteiten choquerend genoeg niet bereid om onderzoek te doen en de daders te pakken”.

De samenwerking tussen de jihadisten van Boko Haram en bendes is niet geheel onlogisch. Sinds de op moord beluste leider Abubakar Shekau zichzelf opblies, na dagen van strijd met de concurrerende terreurgroep Islamitische Staat West-Afrika, is Boko Haram uiteengevallen. De jihadisten van Boko Haram sloten zich aan bij Iswap of bij een van de vele bendes in het noorden van het land. Islamitische Staat is gegroeid en is nu de dominerende jihadistische factor.

De statistieken van Acled, dat data verzamelt over alle soorten geweld in alle landen, laten zien dat bendeleden en terroristen in Nigeria vorig jaar 2,5 keer zoveel moorden pleegden als het jaar daarvoor. Ook zijn er na de ontvoering van de Chibok-meisjes in 2014, waar de hele wereld verontwaardigd over was, nog eens 1500 schoolmeisjes ontvoerd. Scholen worden niet beveiligd.

Elke keer blijkt het nog erger te kunnen

Dit jaar lijkt in Nigeria een ware geweldsorgie te zijn losbarsten. De Nigeriaanse krant Premium Times beschrijft de huidige situatie als ‘het wilde Wilde Westen’. Het kan nog erger, zo blijkt. Deze week werden in de centraal gelegen staat Plateau in het dorp Kukawa circa 150 mensen in tien dorpen om het leven gebracht door nietsontziende bendes.

In januari werden in de nordwestelijke staat Kebbi, in de plaats Danko zeventien bewoners doodgeschoten die weigerden nog langer protectiegeld te betalen aan hun afpersers, die gedurende drie jaar steeds hogere bedragen eisten. Bendeleden vielen vroeg in de ochtend Danko binnen en schoten in het wilde weg bewoners dood en staken huizen en boerderijen in brand.

Bewoners vertelden de Premium Times dat ze niet alleen maandelijks een illegale belasting aan de bende moesten betalen, maar dat de schurken hun vrouwen en dochters misbruikten en hun vee stalen om te eten. Het verhaal van Danko lijkt illustratief voor veel gemeenschappen in het noorden van Nigeria.

Lees ook:

Na jaren verdwijnt Boko Haram uit Nigeria, maar er is al een veel sterkere terreurgroep opgestaan

De naam Boko Haram lijkt tot het verleden te behoren. In plaats daarvan bedreigt een lokale tak van terreurgroep IS nu grote delen van noord Nigeria.

Nigeria lijkt langzaam uiteen te vallen. ‘De overheid is steeds minder in staat zijn burgers te beschermen’

Nigeria, met ruim 200 miljoen inwoners in 36 deelstaten, lijkt langzaam uiteen te vallen, met een federale macht die steeds zwakker wordt. De in Nigeria gezaghebbende katholieke bisschoppenconferentie sloeg hierover vorige maand alarm.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden