Kameroen

Moord, seksueel misbruik, geweld, ontvoeringen: de vergeten crisis van Kameroen

Zwaar bewapende politiemannen patrouilleren in de stad Buea in het Engelse deel van Kameroen. Op de achtergrond een foto van president Paul Biya, die nu een conferentie houdt over de burgeroorlog in zijn land. Beeld MARCO LONGARI, AFP

In de hoofdstad van Kameroen houdt president Paul Biya een dialoog over de burgeroorlog. Maar de separatisten weigeren te komen.

“De vergeten crisis noemen wij het conflict in het westen van Kameroen.” Aan het woord is Hannah Gibbin, coördinator van het International Rescue Committee (IRC) in dat land. Sinds 2016 woedt er een burgeroorlog in het Engelstalige deel van Kameroen, dat zich onderdrukt voelt door het Franstalige deel dat de macht heeft. Het gebied ligt in een inham op de grens met Nigeria.

In korte tijd zijn ruim 530.000 mensen op de vlucht geslagen voor het geweld. Zij bivakkeren in kampen, bij mensen thuis of zijn naar rustiger provincies getrokken in Kameroen. “Mensen verlaten hun huis op stel en sprong, met niets. Zelfs identiteitspapieren laten ze thuis. Ze hebben geen eten, geen medicijnen, geen onderdak, geen matje om op te slapen, geen dekens en het kan er erg koud zijn”, zegt Gibbin, een frêle kleine vrouw die drie jaar geleden naar het toen nog redelijk rustige Kameroen ging om te werken voor de IRC in de hoofdstad Yaounde. 

Er waren stevige problemen in het noorden van het land, waar zo’n 400.000 mensen inmiddels op de vlucht zijn voor de bendes van de islamitische terreurbeweging Boko Haram. De rest van Kameroen gold als een toonbeeld van stabiliteit, in tegenstelling tot veel andere Afrikaanse landen. Tot het najaar van 2016.

Voormannen gearresteerd

Advocaten, leraren en studenten in het Engelstalige deel staakten tegen de ondergeschikte positie ten opzichte van het francofone Kameroen, dat veruit het grootste deel van de republiek is. Protesten volgden elkaar op. Voormannen werden gearresteerd onder de Franstalige president Paul Biya die al sinds 1982 aan de macht is.

Niet veel later werd Ambazonia uitgeroepen, met een interimregering in het anglofone deel van Kameroen, waar 20 procent van de 26 miljoen inwoners van het land woont. Separatistengroepen namen de wapens op tegen het leger en politie en het geweld escaleerde.

Moord, seksueel misbruik van vrouwen en meisjes, ontvoeringen, aanvallen op scholen, huizen en boerderijen zorgen voor veel vluchtelingen. Gibbin: “Het leger heeft overal checkpoints en wegversperringen staan, waardoor de bewegingsvrijheid in dat gebied erg beperkt is.” Het geweld van politie en militairen is zorgelijk.

Spookmaandagen

De separatisten doen er zeker niet voor onder. Zij maken van de meeste plaatsen in Ambazonia op maandagen spookstadjes. “Alle winkels moeten dan dicht zijn, taxi’s rijden niet, scholen zijn gesloten, bedrijven laten de luiken zakken en de straten zijn leeg, verlaten, er is niemand. Iedereen blijft verplicht binnen. De angst is groot. Wie zich op straat waagt, kan zware represailles verwachten van de separatisten.” Gibbin windt er geen doekjes om. De spookmaandagen zijn bijzonder ernstig en ontwrichten de lokale economie en het sociale leven.

“Laatst was er zelfs een periode van drie weken afgekondigd dat niemand de straat op mocht. Drie weken doodse stilte in steden en dorpen. Alleen op vastgestelde tijden mochten mensen boodschappen doen om eten te halen. Kun je je voorstellen dat toen 700.000 kinderen weken niet naar school konden!”

Gibbin noemt het een vergeten crisis omdat er nog zo weinig aandacht voor is in de wereld. In de context van de vele burgeroorlogen en actieve terroristische groepen in Afrika raakt Kameroen ondergesneeuwd. Daar wil ze iets aan doen. Met partners in Nederland, zoals de Stichting Vluchteling, gaat ze vanaf 6 oktober ruim een week naar dit deel van Kameroen om de noodsituatie onder de aandacht te brengen. Gibbin is even in Nederland om de reis voor te bereiden.

Humanitair drama

Ze wil het humanitaire drama over het voetlicht brengen, maar zoekt ook geld om de nood daar iets te verlichten. “We hebben een begroting gemaakt om in basisbehoeften te kunnen voorzien, zoals tenten, zeep, maandverband, een emmer om water te halen, dekens, latrines en voedsel. We kunnen slechts 22 procent betalen van wat echt noodzakelijk is.”

Het wrange is dat het Engelstalige deel van Kameroen altijd welvarend was, de mensen zijn er goed opgeleid. “Ze hebben nooit hulp nodig gehad.” Nu is dat ineens anders. De oplossing moet komen van de politiek. Na bijna drie jaar burgeroorlog gaat president Biya deze week de dialoog aan met alle partijen om het conflict de wereld uit te helpen. Gouverneurs, bisschoppen, politici, priesters en chiefs zijn met velen maandag naar Yaounde gekomen voor een vijfdaagse conferentie. 

Separatisten zullen er amper zijn, ook al zijn ze uitgenodigd. Een deel laat verstek gaan uit angst gearresteerd te worden, of komt niet omdat Biya Kameroen niet wil opdelen. Dat was de randvoorwaarde die de president stelde voor een oplossing. Maar voor de separatisten lijkt één Kameroen een gepasseerd station.

Lees ook:

Martelingen, executies en vernielingen zijn aan de orde van de dag in Kameroen.

Strijdende partijen van twee kanten maken zich in Kameroen schuldig aan schendingen van mensenrechten.

Separatisten ontvoeren grote groep kinderen in Kameroen

Gewapende separatisten ontvoerden zondag zo’n tachtig leerlingen in de stad Bamenda in het westen van Kameroen. De kinderen van tien tot veertien jaar oud zitten op een presbyteriaanse kostschool. Ook de schooldirecteur en enkele medewerkers werden ontvoerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden