ReportageLesbos

Mohammed (17) is alles kwijt na Moria: ‘Ik wil dat nieuwe kamp niet in, maar ik moet wel’

Vluchtelingen wachten in een lange rij op toegang tot het noodkamp dat het afgebrande Moria moet vervangen.Beeld Thijs Kettenis

Vluchtelingen op Lesbos zien de bui al hangen: het nieuwe tijdelijke kamp heeft alles in zich om een tweede Moria te worden. Niet aanlokkelijk, maar de straat is dat evenmin.

Zwetend hangt Mohammed Mohammadi tegen een hek langs de weg. Even op adem komen. Terwijl de druppels langs zijn gezicht lopen, tuurt de 17-jarige Afghaan tussen de spijlen door naar rijen witte tenten. “Is dit kamp beter?” vraagt hij hardop. “Beter dan Moria? Beter dan op straat?” 

In kamp Moria op het Griekse eiland Lesbos zat hij een jaar en twee maanden, tot hij daar vorige week halsoverkop moest vluchten toen het in lichterlaaie stond. Op straat zat hij daarna anderhalve week. Vrijdagochtend vroeg, toen hij nog lag te slapen in de berm, sloeg een politieagent hem wakker met een stok op zijn been. “Naar het nieuwe kamp”, zei hij. “Hij sloeg niet hard, maar hij sloeg wel.” En dus pakt Mohammad even later zijn boeltje, te weten twaalf flessen water. Dat is alles wat hij nog heeft - de rest ging op in de vlammenzee in Moria. 

Hij sleept de achttien kilo voort in een krat waaraan hij een touw heeft bevestigd. Een deel is bergop, vandaar dat hij nu even uitpuft. Mohammadi ziet door het hek hoe tientallen mensen in de rij staan voor een Covid-test. Hoe anderen naar hun tent worden gebracht. En hoe bulldozers de grond aan het egaliseren zijn voor nog meer tenten. De Griekse autoriteiten hebben het tijdelijke kamp pijlsnel neergezet, maar er is nog niet genoeg plek voor de ruim 12.000 vluchtelingen die Moria herbergde toen de brand uitbrak.

Ze zijn afgemat, ze zweten en ze stinken

“Ik wil dat kamp niet in”, zegt Mohammadi, terwijl hij zich omdraait naar de weg. Voor hem trekt een onophoudelijke stoet van mannen, vrouwen en veel kinderen voorbij. Ze zijn bepakt en bezakt met alles wat ze hebben, in vuilcontainers, op stoelen of op hun hoofd. Niemand wil het nieuwe Moria in, maar de grote politiemacht en de tijd hebben hun verzet gebroken. Ze zijn afgemat, ze zweten en ze stinken, na een week op straat. “Misschien is het beter”, zegt Mohammadi. “Misschien kijkt er iemand naar mijn zaak. Ik ben minderjarig, en ben alleen. Maar ik heb geen papieren. In Moria hielp niemand me.”

Driekwart migranten uit kamp Moria verplaatst naar nieuwe opvang

Op het Griekse eiland Lesbos is zaterdagmiddag driekwart van de 12.000 migranten uit het afgebrande kamp Moria overgebracht naar het nieuwe opvangkamp. Zij zijn allemaal onderzocht op corona.

Tot nu toe zijn 213 mensen positief getest op het virus. Zij zitten in een afgezonderd deel van het kamp in quarantaine, meldt het Griekse persbureau ANA-MPA.

Aan de overkant van de weg klimmen drie politievrouwen via de laadklep een geparkeerde vrachtwagen in. Ze dragen witte pakken, die hen moeten beschermen tegen het coronavirus. Een groep jongemannen blijkt in de truck beschutting te hebben gezocht. De agenten sporen hen aan hun biezen te pakken en aan te sluiten in de stoet op straat. Van geweld of dreiging is in de vroege middag geen sprake, wel van overmacht. Honderden agenten zijn overgekomen uit Athene. De wegen zijn afgezet en worden bewaakt, zodat vluchtelingen niet kunnen uitzwermen over het eiland. De vrouwen gaan voorop in een poging hen met zachte hand in de richting van het nieuwe kamp te bewegen.

Mohammad Mohammadi.Beeld Thijs Kettenis

Dat onderkomen is in principe tijdelijk. De Griekse regering wil een nieuw permanent kamp bouwen, op een andere locatie dan Moria. Premier Mitsotakis stuurde gisteren in een gesprek met voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie en de Duitse bondskanselier Merkel, de huidige EU-voorzitter opnieuw aan op Europees beheer. Of, en al helemaal wanneer, dat gaat lukken en hoe dat eruit gaat zien, is onduidelijk. Bovendien zijn de bewoners van Lesbos mordicus tegen de bouw van een nieuw kamp. Zij vinden dat zij de afgelopen jaren wel genoeg hebben geholpen, én hebben geleden onder het beroerde imago dat hun eiland bij onder meer toeristen heeft gekregen. Ze worden daarin gesteund door lokale politici, die naar verwachting alles zullen doen om  een nieuwe permanente huisvesting te voorkomen.

De eerste foto’s van smerige toiletten worden al rondgestuurd

Vluchtelingen zelf, maar ook hulpverleners zien de bui daarom al hangen: het nieuwe kamp heeft alles in zich om een tweede Moria te worden. Bewoners stuurden al de eerste foto’s van smerige toiletten rond. “Die tenten zien er mooi uit, maar voor zover ik begrijp staan ze direct op de grond”, zegt Caroline Willemen, coördinator van hulporganisatie Artsen zonder Grenzen (AzG) op Lesbos. “Hoe moet dat als het straks gaat regenen?” 

Ze staat voor de noodkliniek van AzG langs de route naar het nieuwe kamp, met de enige artsen die zich momenteel over de vluchtelingen ontfermen. De Griekse dokters in het kamp zijn vooral druk met het indammen van het coronarisico. Direct na de brand kwamen bij AzG vooral veel patiënten met paniekaanvallen langs, en kinderen die traangas hadden ingeademd na het bestrijden van de opstootjes die waren uitgebroken. Ook zagen de artsen drie miskramen. Nu zijn het weer de gebruikelijke huid- en luchtweginfecties.

Wat de rol van AzG wordt in de nieuwe situatie, is nog niet duidelijk, evenals van andere hulporganisaties. In elk geval verbiedt de politie hun deze vrijdag eten en drinken uit te delen aan vluchtelingen. Ook aan degenen die al uren in de brandende zon staan te wachten om het kamp binnen te mogen. Kennelijk willen de autoriteiten iedereen zo dwingen zich zo snel mogelijk aan te sluiten. Ook Mohammadi heeft dat gedaan. “Ik krijg appjes van bekenden. Kom niet, er is hier geen stromend water, geen elektriciteit, alleen een tent, schrijven ze”, zegt hij. Hij trekt zijn krat met water weer een meter naar voren. “Maar ik moet wel. Hier op straat heb ik helemaal niks.”

Lees ook:

Vluchtelingen willen niet naar nieuw kamp op Lesbos: ‘Dat is een gevangenis’

Een week nadat twee branden het beruchte kamp Moria in as legden, heeft de Griekse regering nieuwe tentenrijen uit de grond gestampt. Maar veel vluchtelingen zijn huiverig en blijven vooralsnog liever op straat wonen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden