Analyse Big tech

Moet big tech weer small tech worden?

Mark Zuckerberg van Facebook moest vorig jaar in het Amerikaanse Congres uitleg geven over het lekken van data. Beeld EPA

Justitie in de VS bindt de strijd aan met grote techbedrijven. Gedwongen opsplitsing lijkt een serieuze optie.

De hoeveelheid data die Google verzamelt groeit en groeit, maar er is ook één type persoonsgegevens dat juist steeds schaarser wordt bij het Amerikaanse techbedrijf: telefoonnummers van bevriende politici. Nog maar kort geleden kwamen de leidinggevenden van het bedrijf haast dagelijks in het Witte Huis van toenmalig president Obama, voor lobby en overleg. Dat was ook de tijd dat Europese boetes voor techbedrijven als Google en Apple in Washington nog af werden gedaan als jaloezie op een bloeiende Amerikaanse innovatieve sector.

Maar de stemming in de VS is de afgelopen jaren omgeslagen. Links maakt zich zorgen over de concentratie van economische macht bij grote techbedrijven, rechts maakt zich zorgen over de manier waarop sociale media als Facebook en Twitter stemmen in het publieke debat het zwijgen op kunnen leggen, en ook veel Amerikanen in het politieke midden zijn flink geschrokken van de aanhoudende privacyschandalen en de Russische inmenging bij de verkiezingen.

Deze week kwam de regering in actie. Facebook kreeg woensdag van de Amerikaanse handelswaakhond een boete van 5 miljard dollar wegens schending van de privacyregels. Bovendien maakte het ministerie van justitie bekend dat het een mededingingsonderzoek opent naar de vraag of ‘marktleidende online platforms’ (lees: Google, Apple, Amazon en Facebook), zich schuldig hebben gemaakt aan praktijken die ‘schadelijk zijn geweest voor consumenten’.

Daar hebben die techbedrijven natuurlijk al een antwoord op paraat: consumenten profiteren juist, want die betalen ofwel niets voor onze diensten (Google, Facebook), ofwel minder dan bij een traditionele winkel (Amazon).

Monopolies

Maar Makan Delrahim, de mededingingsbaas binnen Justitie die het onderzoek gaat leiden, lijkt het breder te zien. In een toespraak afgelopen maand liep hij vooruit op het onderzoek en trok een parallel met de roemruchte rechtszaken tegen grote monopolies van begin twintigste eeuw, zoals Standard Oil, dat uiteindelijk in 34 aparte bedrijven werd opgeknipt. Zo’n oppermachtig oliebedrijf was op de korte termijn ook goed voor consumenten, die lagere prijzen kregen doorberekend. Maar op langere termijn, aldus Delrahim, leggen zulke monopolies de economie lam.

De toon die Republikein Delrahim aanslaat, verschilt niet eens zo veel van die van de Democratische presidentskandidaat Elizabeth Warren. Zij voert campagne met een plan om grote techbedrijven gedwongen op te splitsen. Overnames die slechts dienden om concurrentie te neutraliseren, zoals die van Instagram door Facebook, moeten volgens haar ongedaan worden gemaakt. Ook wil ze de verstrengeling van functies op de grote platforms tegengaan: Google zou dan bijvoorbeeld moeten worden opgesplitst in een zoekbedrijf en een advertentiebedrijf.

Verschil met Europa

De Amerikanen kiezen daarmee een andere insteek dan Europa. De EU heeft de afgelopen jaren gedetailleerde wetgeving uitgewerkt over bijvoorbeeld privacy en auteursrechten, en stelt de grote techbedrijven verantwoordelijk voor het naleven daarvan. Verregaande regulering, dus. Amerikaanse monopoliebestrijders als Warren en Delrahim geloven eerder in de kracht van zo vrij mogelijke markten om techbedrijven bij de les te houden op het gebied van bijvoorbeeld privacy.

Regulering heeft als paradoxaal nadeel, betogen critici, dat het de techbedrijven uiteindelijk alleen maar machtiger maakt: om te kunnen voldoen aan gecompliceerde wetgeving, zijn zulke grote investeringen nodig dat jonge, kleine bedrijven veel minder kans maken.

Maar opknippen is ook geen wondermiddel: het is de vraag of het op basis van de huidige wetgeving überhaupt lukt, en zo ja, dan hou je alsnog behoorlijk grote bedrijven over. De techbedrijven zullen zich dus zeker zorgen maken over het politieke tij, dat overal tegen zit, maar het einde van hun heerschappij lijkt nog niet direct in zicht.

Lees ook:

Wie wint er bij het nieuwe Europese copyright?

De EU wil makkelijke inkomsten van tech-giganten aanpakken. Maar critici vrezen: dat heeft ook gevolgen voor het leuke filmpje dat u op Instagram uploadt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden