Joegoslaviëtribunaal

Mladic ook in hoger beroep veroordeeld tot levenslang

Ratko Mladic in de rechtszaal op 8 juni 2021. Beeld EPA
Ratko Mladic in de rechtszaal op 8 juni 2021.Beeld EPA

De Bosnisch-Servische ex-generaal Ratko Mladic is ook in hoger beroep tot levenslang veroordeeld wegens genocide en andere oorlogsmisdaden.

Terwijl Ratko Mladic dinsdag in het Internationaal Gerechtshof luisterde naar de uitspraak van de rechter in het monsterproces dat in hoger beroep tegen hem diende, hingen er tegenover de rechtbank in Den Haag vlaggen van Bosnië-Hercegovina, met daarop de namen van de plaatsen waar in de jaren negentig oorlogsmisdaden plaatsvonden. De vlaggen werden daar opgehangen door overlevers van de genocide in Srebrenica, voormalige gevangenen en vrouwen die hun zoons, echtgenoten of vaders verloren tijdens de Bosnische burgeroorlog.

Die slachtoffers en nabestaanden kregen waar ze al die jaren met smart op hadden gewacht: de Bosnisch-Servische ex-generaal werd ook in hoger beroep veroordeeld tot levenslang wegens genocide tijdens de oorlog in Bosnië tussen 1992 en 1995. Mladic werd schuldig bevonden aan tien misdaden: naast volkerenmoord ook oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid, gijzeling van VN-personeel, terreur en aanvallen op burgerdoelen.

Daarmee handhaafden de vijf rechters van de rechtbank van de Verenigde Naties de veroordeling die al in 2017 was opgelegd aan de voormalig legerleider wegens de genocide op circa 8000 moslimmannen en -jongens in en rond Srebrenica in juli 1995, waar destijds het Nederlandse bataljon Dutchbat met een paar honderd militairen aanwezig was om de VN-enclave te bewaken, maar zonder een mandaat of materiaal om te vechten.

Srebrenica-overlevende na vonnis Mladic: Blij én teleurgesteld

“Ja, ik ben wel opgelucht dat het vonnis tegen Mladic op alle punten is bevestigd, maar ik had ook niet anders verwacht”, zegt de in Nederland wonende Bosnische moslim Fahrudin Alic (55), pal na de uitspraak. Alic was net als veel andere Bosnische vluchtelingen aanwezig op de zitting in Den Haag. VN-rechters handhaafden dinsdag in beroep de veroordeling in 2017 van de Bosnisch-Servische generaal Ratko Mladic wegens oorlogsmisdaden en volkerenmoord op moslims rond Srebrenica.

“Voor ons was het ook heel belangrijk dat Mladic nu alsnog zou worden veroordeeld voor genocide in de Bosnische gemeenten waaruit hij ons in 1992 verdreef”, zegt Alic. “Alleen werd het beroep van de aanklagers afgewezen. Heel jammer, daarover zijn we allemaal teleurgesteld.”

Gevlucht door de bossen

Vooraf was Alic niet bang dat de rechters Mladic alsnog zouden vrijspreken van de eerdere veroordelingen. Dat had volgens hem gelijkgestaan aan ‘een herhaling van het falen van de internationale gemeenschap’ in voormalig Joegoslavië.

Alic woont sinds 2009 als vluchteling in Nederland. “Ik ben in 1995 door de bossen uit Srebrenica gevlucht voor Mladic”, vertelt hij. “Hij en Karadzic waren de voornaamste verantwoordelijken voor de misdaden tegen ons. Het is goed dat hij levenslang vastzit. Ook voor de geschiedschrijving is dit vonnis belangrijk, maar het zal de moslims in Bosnië niet verder helpen. Daar gaat het steeds twee stappen voorwaarts, twee stappen terug. De situatie voor hen blijft slecht.”
Eric Brassem

Schuldig aan tien andere misdaden

Vier jaar terug gingen zowel de aanklagers als Mladic zelf in beroep tegen die uitspraak van de rechtbank. Volgens de advocaten van Mladic kon de ex-generaal niet verantwoordelijk worden gehouden voor mogelijke misdaden die door zijn ondergeschikten werden uitgevoerd. Zij meenden dat Mladic als beroepsmilitair zijn plicht heeft gedaan door zijn land te verdedigen. Daarom eisten zij vrijspraak.

Alle punten waarop Mladic in beroep ging, sneuvelden dinsdag echter in de rechtszaal. Zo weigerde de rechtbank mee te gaan in de argumentatie van Mladic en zijn verdediging dat hij geen opdracht zou hebben gegeven tot etnische zuiveringen. Volgens de 78-jarige oud-generaal handelden de militairen die de genocide pleegden, op eigen houtje. Het hof verwierp die verdediging.

De aanklagers waren er tijdens het hoger beroep juist op uit om Mladic schuldig te laten bevinden aan genocide in vijf andere plaatsen in Bosnië. Vier jaar terug was dat de enige van de in totaal elf aanklachten, waarvan de rechter Mladic vrijsprak. Doel van de aanklagers was om te bewijzen dat Mladic ook achter de volkerenmoorden in onder meer Prijedor, Foca en Sanski Most zat, waar Bosnische Serviërs volgens hen in 1992 moslims en Bosnische Kroaten systematisch vermoordden. Dinsdag werd Mladic op dit punt wederom vrijgesproken.

'Gruwelijke misdaden’

Nu Mladic definitief is veroordeeld, moet worden bekeken waar hij zijn levenslange straf gaat uitzitten. Tot dinsdag zat de oud-generaal vast in een gevangenis in Scheveningen. Vorige maand werd bekend dat de Bosnisch-Servische leider Radovan Karadzic, destijds de politieke baas van Mladic, zijn straf in het Verenigd Koninkrijk gaat uitzitten. Karadzic kreeg in 2019 in hoger beroep levenslang wegens genocide, nadat het tribunaal hem in eerste instantie tot veertig jaar had veroordeeld.

Direct na de uitspraak van het hof in Den Haag druppelden de eerste internationale reacties al binnen. Zo stelde de Amerikaanse president Biden dat het om een ‘historisch oordeel’ gaat en dat het “ook onze gedeelde vastberadenheid versterkt om toekomstige gruweldaden, waar ook ter wereld, te voorkomen”.

Ook Zeljko Komsic, het Kroatische lid van het driekoppige presidentschap van Bosnië-Herzegovina, reageerde op het nieuws door te zeggen dat het oordeel “duidelijk aantoont dat er een intentie was om gruwelijke misdaden te plegen in Bosnië-Hercegovina, op basis van etnische verschillen”.

De veroordeling van Mladic in hoger beroep is een van de laatste uitspraken van het Joegoslaviëtribunaal, dat enkele jaren geleden al werd gesloten. Negentig mensen zijn door het tribunaal veroordeeld. Door de oorlog stierven ongeveer 100.000 mensen en sloegen 2,2 miljoen mensen op de vlucht.

Lees ook:

Levenslang lijkt zeker voor Ratko Mladic, maar voor hoeveel keer genocide?

Ratko Mladic hoort dinsdag of hij definitief voor de rest van zijn leven de cel in moet. De aanklagers willen dat de rechters hem niet alleen veroordelen voor volkerenmoord in Srebrenica, maar ook in andere Bosnische steden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden