Zuid-Afrika

Minder neushoorns gestroopt in zuidelijk Afrika. Werkt de aanpak?

Een neushoorn in Zuid-Afrika onder narcose, waarbij de hoorn net is verwijderd, om te voorkomen dat het dier wordt gestroopt voor zijn hoorn. Beeld REUTERS/Siphiwe Sibeko

Vorig jaar zijn er in absolute aantallen minder neushoorns gestroopt in zuidelijk Afrika. 

De strijd tegen het stropen van neushoorns in Zuid-Afrika lijkt steeds succesvoller. Voor het vijfde jaar op rij zijn er minder zwarte en witte neushoorns doodgeschoten. Het is een daling van ruim vijftig procent ten opzicht van het piekjaar 2014.

Maar nog steeds werden er vorig jaar 594 neushoorns afgeslacht om hun hoorn.

Het Zuid-Afrikaanse ministerie van milieu, bos en visserij schrijft de daling toe aan betere technieken, efficiëntere samenwerking tussen organisaties en een kortere reactietijd bij stroopincidenten. Ook het aantal arrestaties – 332 vorig jaar – en de vervolging van de opgepakte stropers en van hun bazen schrikken af.

In Namibië daalde het aantal gestroopte neushoorns van 72 in 2018 naar 41 vorig jaar. In Botswana is er een toename te zien, evenals in Zimbabwe. Ook in Kenia doken stropers weer op in gebieden waar ze jarenlang weg waren. Maar per saldo is het aantal gestroopte neushoorns in zuidelijk Afrika minder dan in 2018 en de jaren daarvoor.

Geboortes

Het lijkt een succes, maar of dat ook zo is, daar zet Cathy Dean, CEO van de wereldwijde organisatie Save the Rhino, vraag- en uitroeptekens bij. “Neem Zuid-Afrika. Het land heeft de afgelopen paar jaar geen actuele cijfers gegeven van de totale populaties van zwarte en witte neushoorns. Ik durf echt niet te zeggen of er nu sprake is van een verbetering. Als het aantal geboortes minder is dan het aantal gestroopte neushoorns, dan is het probleem groter geworden”, waarschuwt zij.

Ook kan het totaal aantal neushoorns zo zijn teruggelopen dat 594 geschoten neushoorns als percentage van de totale populatie veel hoger is dan de voorgaande jaren. Dean is sceptisch, zolang ze het totale plaatje niet heeft.

Beeld Sander Soewargana

Stropersnetwerken

Over de aanpak van stropers en de criminele netwerken is ze niet erg te spreken. Het grote aantal stropers dat is gearresteerd, vertelt haar dat het vooral gaat om de schutters op de grond en die zijn zo te vervangen. Ook de 145 veroordelingen tot gevangenisstraffen van twee tot vijftien jaar vorig jaar in Zuid-Afrika relativeert ze. “Het gaat om de grote jongens, de bazen van criminele stropersnetwerken. Zuid-Afrika heeft dan wel acht grote rechtszaken dit jaar op de rol staan, maar wat komt ervan terecht?”

Ze verwijst naar een grote Thaise stropersbaas, die veel publiciteit kreeg bij zijn arrestatie in Zuid-Afrika. Hij werd veroordeeld tot twintig jaar, maar was na een paar jaar weer vrij. “Over dat laatste hoor je niets. Zo’n man gaat meteen weer door met het stropen van neushoorns.”

Het beleid in Namibië leidt volgens haar tot meer resultaat. Sinds de jaren negentig wordt daar werk gemaakt van de aanpak van stroperij. “Alle neushoorns worden elke twee tot drie jaar van hun hoorn ontdaan, om het onaantrekkelijk te maken voor stropers.”

De hoorn groeit met maximaal zes centimeter per jaar aan, maar een klein beetje hoorn is minder lucratief gezien de grote risico’s en de straffen.

Verhuizen

Door de aanpak in Namibië en Zuid-Afrika verplaatsten jagers hun territoir. Nu naar Botswana, dat een kleine populatie heeft van 400 dieren. In 2019 werden er 31 geschoten.

Dean legt uit dat het een waterbedeffect is. Stropers zoeken de relatief makkelijker gebieden op. Botswana komt binnenkort met een verscherpt beleid voor het aanpakken van stropers en het onaantrekkelijk maken van stroperij. Waarschijnlijk zal ook dit land de neushoorns van hun hoorn gaan ontdoen.

Een aantal feiten

In het wild zijn er nog hooguit 5000 zwarte neushoorns over.

Van de zuidelijke witte neushoorn wordt het aantal geschat op 18.000 tot 20.000.

Van de noordelijke witte neushoorn zijn er nog maar twee vrouwtjes in leven. 

Lees ook:

Zonder hulp is de Afrikaanse neushoorn snel uitgestorven.

Er zijn vorig jaar minder witte en zwarte neushoorns gestroopt in Zuid Afrika. Zonder menselijke bescherming tegen stropers sterven ze toch in twee decennia uit.

Met Amsterdamse drones waken over Afrikaanse neushoorns.

De Nederlandse start-up Avy bouwt drones om in Afrika vanuit de lucht over olifanten, neushoorns en andere bedreigde diersoorten te waken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden