Naschrift Hans Rausing

Miljardair dankzij een simpele kartonnen zuivelverpakking

Beeld REUTERS

Hans Rausing (1926-2019) werd miljardair dankzij verpakkingen voor melk. Maar geld vond hij slechts een werktuig.

Hans Rausing was een industrieel die melk naar de mensen bracht. In figuurlijke zin; melkboer is hij zijn lange leven niet geweest. Maar zijn verpakkingsimperium Tetra Pak, groot geworden met de introductie van het kartonnen, tetraëder-vormige pak, een ruimtelijke figuur met vier driehoekige vlakken, maakte dat zuivel ineens makkelijker kon worden verspreid. 

Toen Rausing in 2007 een Zweedse interviewer van de organisatie SVIV (Svenskar i Världen, Zweden in de wereld) vertelde over zijn rolmodellen – hij noemde de uitvinder van de drukpers en de stoomlocomotief – en zijn gesprekspartner vervolgens vroeg of hij met Tetra Pak in datzelfde rijtje kon worden geplaatst, antwoordde de ondernemer: “In zekere zin wel, ja. We hebben erop toegezien dat Zuid-Italië, waar voorheen geen melk was, melk kon krijgen van Noord-Italië.”

Niet alleen Zuid-Italië had baat bij de modernisering van de melkfles. Onder bestuur van Rausing werd Tetra Pak de grootste verpakkingsmultinational wereldwijd, met tienduizenden werknemers en een bereik in ruim 160 landen.

Worsten draaien

De populariteit van het melkkarton was misschien Rausings verdienste; de uitvinding ervan was dat niet.

Niet Hans maar zijn vader Ruben kwam in eerste instantie op het idee voor de pakken, in 1944 toen Hans Raussing eindexamen deed. Vader Ruben zag hoe zijn vrouw Elisabeth worsten draaide en de uiteindes dichtkneep. Die handeling zou hem, volgens de overlevering, op het idee hebben gebracht een verzegelde, driehoekige verpakking te ontwerpen.

Samen met de jonge wetenschapper Erik Wallenberg ontwikkelde vader Rausing een kartonnen omhulsel waarin vloeibare en vergankelijke eet- en drinkwaren als melk, yoghurt, ijs en sap steriel konden worden verpakt en bewaard. Voor een paar honderd dollar stond Wallenberg het patent aan Ruben Rausing af.

Zoon Hans Rausing, de middelste van drie kinderen, meldde zich in die tijd aan voor de Lund Universiteit en studeerde economie, statistiek en Russisch. Tegen een Britse journalist vertelde Wallenberg later dat de jonge Rausing al ‘uiterst capabel en doelbewust’ was geweest. “Hij geloofde dat hij de ultieme verkoper was”, aldus Wallenberg in het interview. “Ik hoorde hem ooit zeggen dat hij lucht of water kon verkopen.”

Allerrijksten

Dat bleek later nauwelijks gechargeerd. Rausing, op 28-jarige leeftijd benoemd tot directeur van Tetra Pak, werd miljardair met de verkoop van zijn verpakkingen. Volgens zakentijdschrift Forbes lag zijn persoonlijke bezit op 12 miljard dollar. Hij prijkte op de 112de plek van ’s werelds allerrijksten.

In het zeldzame geval dat hij een journalist te woord stond, liet Rausing zich nonchalant uit over zijn financiën. “Ik sta totaal onverschillig tegenover de bedragen die worden genoemd”, zei hij in het interview van 2007 met SVIV. “Geld is een werktuig. Geld is niks anders dan een spade of een machine.”

Wel verkaste hij uit financiële overwegingen met het familiebedrijf in de jaren tachtig naar Zwitserland, vervolgens naar het Verenigd Koninkrijk. Rausing vond dat de sociaal-democratische Olof Palme het Zweedse bedrijfsleven de doodsteek had toegediend met zijn hoge belastingtarieven en werknemersfondsen.

Herten fokken

Rausing kocht een landgoed in het Britse dorp Wadhurst, waar hij, zijn vrouw Märit en hun drie kinderen hun intrek namen. Daar, op zijn lap grond van 900 hectare, fokte hij een van Europa’s grootste kuddes herten. Dáár was geld goed voor, had hij tegen de vragensteller van SVIV gezegd: “Je hebt het nodig voor je welbevinden, voor een woning – en voor herten.”

In 1995, na bijna een halve eeuw betrokkenheid bij Tetra Pak, verkocht Rausing zijn aandeel in het bedrijf aan zijn oudere broer Gad. Niet om met pensioen te gaan, integendeel: een paar jaar later lanceerde hij een volgende verpakkingsonderneming, EcoLean, een bedrijf dat zichzelf voorstaat op zijn milieuvriendelijkheid.

“Niemand heeft, zover ik weet, eerder een eierschaal geïmiteerd”, zei hij over het innovatieve omhulsel, gemaakt van kalk en aardgas, dat EcoLean maakte. “Dit is zo goed als een eierschaal, alleen niet broos.”

Niet alleen voorspoed

Maar ondanks zijn goede zaken, zijn herten, bracht het leven in het Verenigd Koninkrijk niet alleen voorspoed. In 2008 werden zijn zoon Hans Kristian en diens vrouw Eva, die elkaar hadden ontmoet in een afkickkliniek in de Verenigde staten, opgepakt en veroordeeld voor het bezit van cocaïne en heroïne.

Vier jaar later, in juli 2012, werd bij een huiszoeking het lichaam van Eva Rausing onder een stapel beddengoed gevonden. Ze was vermoedelijk al twee maanden dood en bleek te zijn gestorven aan een overdosis. Hans Kristian Rausing werd veroordeeld voor ‘de vertraging van de begrafenis van haar lichaam’. Hij verklaarde ‘haar dood niet te hebben kunnen bevatten’.

Hans Rausing werd geboren op 25 maart 1926 in Gotenburg, Zweden, en overleed op 30 augustus 2019 in het Engelse Wadhurst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden