Migranten die de VS wel hebben bereikt worden ondergebracht in een tijdelijk opvangcentrum in Donna, in de Amerikaanse staat Texas.

Migratie

Mexico stuurt migranten massaal de zuidgrens over, ook met Biden in Washington

Migranten die de VS wel hebben bereikt worden ondergebracht in een tijdelijk opvangcentrum in Donna, in de Amerikaanse staat Texas.Beeld AFP

Mexico stuurt migranten aan de zuidgrens massaal terug. De wisseling van de wacht in Washington heeft daar weinig verandering in gebracht.

Het Nationale Instituut voor Migratie (INM) noemde het afgelopen weekend een ‘humanitaire reddingsoperatie’. Terwijl de Mexicaanse regering de grens met Belize en Guatemala vanwege corona tijdelijk sloot voor toeristen, stuurde het ook een grote groep militairen, agenten van het INM en Nationale Gardisten naar de zuidelijke deelstaat Chiapas.

Officieel heet het dat minderjarige migranten, die vanuit Midden-Amerika illegaal naar Mexico reizen in de hoop de Verenigde Staten te bereiken, worden ‘gered’. Migrantenorganisaties weten wel beter; het gaat om de zoveelste operatie om zoveel mogelijk ongedocumenteerden in korte tijd het land uit te zetten.

Massale deportaties zijn in Mexico routine sinds het zuiden van het land in 2014, onder druk van de toenmalige Amerikaanse president Barack Obama, werd gemilitariseerd om de mensenstroom uit Midden-Amerika te stoppen. Toch was de timing van de nieuwe operatie opvallend; een dag eerder kondigde de Amerikaanse regering nog aan 2,5 miljoen doses van het AstraZeneca-coronavaccin naar de zuiderbuur te sturen.

Volop speculaties

Mexicaanse opiniemakers speculeren volop. Krijgt Mexico vaccins in ruil voor een hardere aanpak van migratie, nu de detentiecentra in de VS vollopen? Beslist niet, stelde Roberto Velasco, een hoge ambtenaar van het Mexicaanse ministerie van buitenlandse zaken: “Dat zijn twee aparte onderwerpen.”

“Mexico en de VS zullen nooit toegeven dat er sprake is van een quid pro quo,” stelt migratie-expert Adam Isacson van de Amerikaanse denktank Wola. “Maar natuurlijk gaat het hier om buurlanden die iets aardigs voor elkaar doen.”

Quid pro quo of niet, voor Mexico blijft migratie een heikel onderwerp in de relatie met de noorderbuur. De afgelopen jaren heeft het land onder Amerikaanse druk flink moeten investeren in detenties en deportaties.

Die druk was onder Barack Obama nog enigszins vriendelijk, maar onder Donald Trump veranderde dat. De Republikein gaf Mexico de keuze migratie af te remmen, op straffe van importheffingen. De Mexicaanse president Andrés Manuel López Obrador mocht voor de verkiezingen in 2018 dan campagne hebben gevoerd op een ‘humaner’ migratiebeleid, maar een breuk met Trump zag hij niet zitten. Zijn nieuwe paramilitaire Nationale Garde is inmiddels drukker met het oppakken van migranten dan het bestrijden van de georganiseerde misdaad.

Meer migranten uitgezet

Onder Joe Biden versoepelden de Verenigde Staten de regelingen voor migranten enigszins, maar tot veranderingen in Mexico heeft dat niet geleid, zegt Alberto Xicotencatl. Hij leidt een opvangtehuis voor migranten in Saltillo, de hoofdstad van de aan Arizona en New Mexico grenzende deelstaat Sonora.

“Er worden de laatste weken eerder meer dan minder migranten in Mexico opgepakt en uitgezet,” zegt Xicotencatl. “Velen hebben valse hoop dat het onder Biden makkelijk zou worden om de VS te bereiken, en dat families en minderjarigen zouden worden opgenomen. Mensensmokkelaars maken daar misbruik van en verspreiden valse geruchten.”

Opvangcentra van de staat kunnen de toestroom van vooral minderjarige Midden-Amerikanen intussen nauwelijks aan. De Mexicaanse regering lijkt geen andere keuze te hebben dan migranten massaal op te pakken en te deporteren. Die toestroom gaat bovendien ook gepaard met grootschalige mensenrechtenschendingen. Criminele bendes en corrupte politieagenten jagen op de migranten, ontvoeren ze en persen ze af. In januari werden de verbrande lichamen van negentien migranten, vooral Guatemalteken, gevonden in Camargo, in de deelstaat Tamaulipas. Ze zijn vermoedelijk door Mexicaanse politieagenten vermoord.

‘Werken aan mensenrechten’

“Mexico moet zich neerleggen bij de realiteit dat het illegale migranten niet kan toestaan hen op grote schaal door het land te laten reizen,” zegt Guadalupe González van de Universidad Iberoamericana. “Het moet werken aan de mensenrechten, en aan het tegengaan van verdwijningen van migranten en het gebruik van geweld tegen hen.”

Adam Isacson van Wola is het daarmee eens, maar denkt niet dat het Mexicaanse migratiebeleid snel zal veranderen. “De meeste Mexicanen zijn niet echt met het thema migratie bezig, dus president López Obrador voelt in eigen land weinig druk,” zegt hij. “Hij zal op dat vlak vooral doen wat Biden hem vraagt.”

Lees ook:

De eerste migratiecrisis tekent zich af voor Joe Biden, met relatief veel jongeren aan de grens

Een flinke toename van vooral minderjarige asielzoekers stelt de regering-Biden voor grote problemen aan de Amerikaanse zuidgrens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden