VoorbeschouwingSpoedberaad EU

Met ‘zachte macht’ wil de EU Russisch ingrijpen in Wit-Rusland voorkomen

Na die beruchte, ouderwets fysieke marathontop van juli (inclusief mondkapjes) zal dit woensdag weer het beeld zijn, als EU-leiders virtueel vergaderen over Wit-Rusland.Beeld EPA

EU-regeringsleiders houden vandaag een ingelast spoedberaad over Wit-Rusland. Macron, Merkel en Michel belden al met Poetin.

De Europese Unie probeert uit alle macht Rusland ervan te weerhouden in te grijpen in Wit-Rusland om president Loekasjenko in het zadel te houden. Maar die macht is zacht – het is nu eenmaal de Europese Unie.

Woensdag komen de 27 regeringsleiders in spoedzitting ‘bijeen’ (via een afstandelijke beeldverbinding) om over de gebeurtenissen in Wit-Rusland te praten. Het doel van dat overleg is tweeërlei: de Wit-Russische bevolking een hart onder de riem steken, in woord en gebaar, en diplomatieke druk uitoefenen op Moskou.

In de aanloop naar die zoveelste extra EU-top van dit jaar (de meeste gingen over de coronacrisis) belden dinsdag de Franse president Macron, de Duitse bondskanselier Merkel en de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, met de Russische president Poetin.

“Er zou geen bemoeienis van buitenaf mogen zijn”, schreef Michel maandag in zijn uitnodigingsbrief aan de regeringsleiders. “De bevolking van Wit-Rusland heeft het recht om haar eigen toekomst te bepalen. Om dat mogelijk te maken, moet het geweld stoppen en moet er een vreedzame en inclusieve dialoog beginnen.”

Achter gesloten deuren

De telefoongesprekken van de EU-kopstukken met Poetin waren uiteraard achter gesloten deuren, maar naar alle waarschijnlijkheid heeft de Russische president de waarschuwing teruggekaatst door te stellen dat de EU zich ook niet moet bemoeien met de interne aangelegenheden van Wit-Rusland. Volgens een EU-functionaris hebben Michel en Poetin de mogelijkheid besproken van bemiddeling door de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE).

De beproefde soft power van de EU, die immers niet over strijdkrachten beschikt om een eventuele Russische inval fysiek te voorkomen, zal op de top van woensdag verscheidene vormen aannemen. Zo willen Wit-Ruslands buren Polen, Letland en Litouwen een noodfonds oprichten voor slachtoffers van de repressie na de dubieuze presidentsverkiezingen van 9 augustus. Deze landen hebben, samen met een paar andere, ook gepleit voor EU-bemiddeling tussen Loekasjenko en de oppositie. Veel landen zijn ervoor om lopende financiële EU-steun aan Minsk weg te halen bij overheidsinstanties en om te buigen naar het maatschappelijk middenveld.

Zelfs Boedapest vindt het te gortig

Binnen de EU geldt de Hongaarse premier Orbán als grootste sympathisant van Loekasjenko. Maar zelfs Boedapest vindt het te gortig wat er rond de verkiezingen gebeurde en vindt dat ze opnieuw moeten worden gehouden, onder internationaal toezicht.

Intussen bereidt de EU individuele sancties voor tegen Wit-Russische functionarissen die verantwoordelijk worden gehouden voor de frauduleuze stembusgang of het geweld in de dagen erna.

Premier Rutte heeft woensdag één uur vrijgemaakt voor deelname aan de video-top. Daarna moet hij naar een Tweede Kamer-debat.

Lees ook:

Europa of Rusland? Daar zijn de Wit-Russen niet zo mee bezig

Voor de demonstranten in Wit-Rusland spelen Europa en een mogelijke dreiging vanuit Rusland geen rol van betekenis. Wit-Rusland moet neutraal blijven.’

De val van Loekasjenko lijkt een kwestie van tijd

In Wit-Rusland wordt geschiedenis geschreven. Honderdduizenden gaan de straat op, de politie is verdwenen. De val van president Loekasjenko lijkt een kwestie van tijd.

Deze drie factoren bepalen het succes van de revolutie in Wit-Rusland

Hoe groot is de kans dat de volksopstand in Wit-Rusland slaagt? Ook voor historicus en socioloog George Lawson – auteur van ‘de anatomie van revoluties’ – is dat lastig te voorspellen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden