ReportageIsraël

Met speciale groene pasjes zet Israël heel voorzichtig de bloemetjes weer buiten. ‘Dat was hemels’

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu ontmoet actrice Carmit Mesilati in het Khan-theater in Jeruzalem, voorafgaand aan de heropening van de culturele sector. Beeld Reuters
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu ontmoet actrice Carmit Mesilati in het Khan-theater in Jeruzalem, voorafgaand aan de heropening van de culturele sector.Beeld Reuters

Nu een groot deel van de Israëliërs is ingeënt, krijgt de bevolking weer goede moed. Hoewel de coronapas die de leuke dingen weer mogelijk moet maken, tot discussies leidt.

Aan het strand van Tel Aviv is er maar weinig dat nog herinnert aan de tijden van de lockdown. Het is druk op de boulevard, veel mensen lopen rond zonder mondkapje en de barretjes verkopen drank en snacks. In het openluchtzwembad Gordon Pool trekken tientallen badgasten hun baantjes met uitzicht op zee. “Dat was hemels”, zegt de 70-jarige Idan Segev als hij met natte haren uit het zwemwater komt. “Je krijgt het idee dat het leven weer kan beginnen.”

Sinds deze week zijn de zwembaden in Israël weer open, net als winkels, scholen en plekken om je vrije tijd door te brengen. Maar niet iedereen mag overal naar binnen. “Kijk, dit moet je hier laten zien”, zegt badgast Segev en hij haalt zijn telefoon tevoorschijn. Hij toont zijn groene pas, een document met onder meer zijn naam en een QR-code. Wie zo’n vaccinatiebewijs niet kan laten zien, krijgt geen toegang tot het zwembad. “Ik vind het terecht”, zegt Segev. “Het is een extra reden om je te laten vaccineren.”

Pas kraken

Alleen wie meer dan een week geleden zijn tweede prik heeft gekregen, maakt aanspraak op de felbegeerde pas. Die geeft toegang tot onder meer culturele evenementen, sportscholen en hotels. Ook wie door een coronabesmetting antistoffen heeft opgebouwd, kan de groene pas krijgen. De rest van de Israëliërs moet het doen zonder de bijbehorende privileges, en kan niet naar een sportwedstrijd of de bioscoop.

Wie er wel recht op heeft, kan het vaccinatiebewijs zelf downloaden. Al viel dat nog niet mee, want de software achter de groene pas viel deze week herhaaldelijk uit. Bovendien bleek de pas vrij eenvoudig te kraken. Vervalsers lopen daarmee wel risico, want wie gepakt wordt kan een boete van 1250 euro krijgen of zelfs een celstraf. “En dan eindigt plezier in het theater of het stadion in de gevangenis”, dreigde de minister van volksgezondheid.

Jonge coronapatiënten

Met de voordelen voor ingeënte burgers wil de regering de vaccinatiegraad verder opkrikken. Van de volwassenen heeft 70 procent in ieder geval een eerste prik gehad. Mede door die voortvarende campagne daalde het aantal nieuwe besmettingen de afgelopen maand fors, en liep ook het aantal ernstig zieke patiënten met een derde terug. Opvallend genoeg liggen op de intensive-careafdelingen intussen meer jonge dan oude coronapatiënten. De zestigplussers werden namelijk als eersten ingeënt en zijn daardoor het best beschermd: 90 procent van hen is gevaccineerd.

Leden van het publiek dragen maskers en luisteren naar muziek na het tonen van hun
Leden van het publiek dragen maskers en luisteren naar muziek na het tonen van hun "Green Pass", een pas voor degenen die zijn ingeënt tegen de coronavirusziekte of degenen met een vermoedelijke immuniteit, om een ​​live optreden van de Israëlische zanger Nurit Galron te volgen, in Tel Aviv.Beeld Reuters

Maar onder jongeren ligt de prikbereidheid aanzienlijk lager. En ook Arabische Israëliërs en ultraorthodoxe Joden laten zich een stuk minder vaak inenten dan hun medeburgers. Om hen en andere twijfelaars te overtuigen schuwt Israël het grof geschut niet. Zo krijgen gemeenten door een nieuwe wet inzage in de gegevens van hun niet-gevaccineerde inwoners. Lokale bestuurders kunnen die weigeraars zo gericht opsporen en overtuigen van vaccinatie, is het idee van het parlement.

Honderdduizend vaccins op de plank

Activisten protesteerden tegen het delen van de privacygevoelige medische informatie, en ook artsen zijn kritisch. Maar voor veel politici is dit pas de eerste stap. “Ik hoop dat degenen die niet zijn ingeënt, vervolgens te horen krijgen dat ze niet naar hun werk mogen komen”, zei parlementariër Haim Katz van de Likud-partij van premier Benjamin Netanyahu. Inderdaad overweegt de regering vaccinatie te verplichten voor bepaalde beroepsgroepen, zoals leraren en zorgpersoneel.

Aan vaccins is er in ieder geval geen gebrek, dankzij een deal die Israël sloot met producent Pfizer. De Amerikaanse farmaceut beloofde genoeg vaccins te leveren om de hele volwassen bevolking te vaccineren, in ruil voor de dubbele prijs per dosis en toegang tot medische data. Daardoor blijven honderdduizend geleverde doses van concurrent Moderna vooralsnog op de plank liggen. Maar premier Netanyahu vond er een bestemming voor. Hij beloofde ze deze week onder diverse bevriende landen te verdelen, waaronder Tsjechië, Honduras en Guatemala.

Ook de Palestijnse Autoriteit (PA), die in delen van de door Israël bezette gebieden een vorm van zelfbestuur heeft, kreeg een paar duizend vaccins van de Israëlische regering. Maar het is een druppel op een gloeiende plaat voor de Palestijnen, die nauwelijks over vaccins beschikken. In binnen- en buitenland klinkt daarom de oproep aan Israël op om ook de Palestijnen te vaccineren, maar volgens Israël is dat de verantwoordelijkheid van de PA zelf. De situatie in de Palestijnse gebieden wordt intussen nijpender, nu het aantal nieuwe corona-infecties daar steeds verder oploopt.

Parlementsverkiezingen

Het toenemend aantal besmettingen in de bezette gebieden kunnen ook voor Israël een probleem opleveren, omdat er veel contact is tussen Israëliërs en Palestijnen. Sowieso is het einde van de pandemie ook in Israël nog niet in zicht, mede doordat kinderen nog niet gevaccineerd kunnen worden. Groepsimmuniteit is daardoor voorlopig onhaalbaar, en een nieuwe lockdown nog niet uitgesloten, waarschuwde de hoogste ambtenaar voor coronazaken, Nachman Ash.

Komend weekend is alvast een voorproefje te zien van nieuwe beperkingen. Ondanks de net afgekondigde versoepelingen geldt tijdens het Joodse feest Poerim in het hele land een avondklok. Het feest gaat doorgaans gepaard met alcohol en verkleedpartijen, maar het is nog te vroeg om de bloemetjes buiten te zetten, oordeelt de regering. Pas op 7 maart mogen de kroegen en de restaurants weer open.

Twee weken later hoopt premier Netanyahu de vruchten te plukken van de succesvolle vaccinatiecampagne, als de vierde parlementsverkiezingen binnen twee jaar gepland staan. Bij de vorige keren haalde de premier telkens onvoldoende zetels om een stabiele coalitie te vormen. Dit keer gaat de partij van Netanyahu aan kop in de peilingen, maar zijn overwinning is nog verre van zeker.

Lees ook:
In Israël kun je met je groene vaccinatiepas weer naar de sportschool

Israëliërs die zijn gevaccineerd kunnen vanaf 23 februari de beschikking krijgen over een ‘groene pas’ die de weg naar nieuwe vrijheden opent.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden