Kennedy Onyango (in het blauwe shirt) op zijn uienakker.

Met mobiel in de hand eindelijk winst voor Keniaanse boer

Kennedy Onyango (in het blauwe shirt) op zijn uienakker.Beeld Ilona Eveleens

Veel Kenianen werken in de landbouw en veeteelt. Nieuwe telefoonapplicaties helpen hen om de sector commerciëler en moderner te maken.

“Mijn belangrijkste werktuig is mijn smartphone”, zegt boer Kennedy Onyango terwijl zijn wijsvinger over het scherm glijdt. Zijn telefoon bevat tientallen agri-apps, applicaties voor landbouw en veeteelt. “Hierin zit de verzamelde kennis van deskundigen die mij helpt een succesvolle boer te zijn.”

En succesvol ís de 45-jarige On-yango, die tot twee jaar geleden nog cameraman was. In 2017 besloot hij om landbouwer te worden, een jeugddroom. Na het eerste jaar had hij zijn investering eruit. Het jaar daarop verdiende hij bijna zoveel als in het verleden als cameraman. “Ik ben van de digitale generatie en daar maak ik optimaal gebruik van”, vertelt hij aan de koffie met pinda’s en bananenchips in een restaurant in Nairobi.

Zijn gepachte, 4 hectare grote akker in Homa Bay, aan de oever van het Victoriameer in het westen van Kenia, heeft hij even verlaten om een informatiedag over irrigatie bij te wonen. Een van zijn agri-apps had hem erop geattendeerd.

Hij kan zich niet voorstellen om landbouw te bedrijven zonder zijn telefoon. “Om zeker te zijn dat ik de juiste hoeveelheid land kreeg voor de pachtprijs, gebruikte ik een app om het stuk land op te meten. Vervolgens koos ik het eerste jaar voor watermeloenen, omdat uit informatie bleek dat er in de streek vraag naar was, de omstandigheden er goed voor waren en bijna niemand anders de vruchten teelde.”

Achterhaalde landbouwmethoden

Dit jaar gaat hij voor uien, een product dat in bijna elke Keniaanse maaltijd zit, maar dat niemand in Homa Bay op grote schaal verbouwt. Met behulp van zijn apps heeft On-yango een planning samengesteld waarmee hij weet wanneer hij moet irrigeren en wieden, en wanneer geoogst kan worden. “Ik heb ook gelezen dat uien, mits goed opgeslagen, wel een half jaar te bewaren zijn. Dus kan ik ze verkopen als de vraag groot is en de prijs hoog.”

Kenia bezit weinig grondstoffen en de focus ligt op agricultuur. Maar terwijl het land onder meer groene bonen en paprika’s exporteert, moet het ook voedsel importeren om de bevolking te kunnen voeden. In plaats van een groei in de sector is er bovendien een teruggang te constateren. De oorzaak ligt voor een groot deel in de vaak achterhaalde landbouwmethoden – boeren, de meesten op gevorderde leeftijd, staan niet open voor technologische veranderingen. 

Tegelijkertijd loopt Kenia in vergelijking met andere Afrikaanse landen voorop in ICT. Tot bijna in alle uithoeken van het land is er bereik voor mobiele telefoons. Het bezit van smartphones, die al voor 40 euro te koop zijn, beperkt zich echter tot urbane gebieden en de jongere generatie. Toch krijgen agri-apps steeds meer bekendheid.

Zo is de app Yielder zesduizend keer gedownload en heeft hij zo’n twintigduizend gebruikers. “Sommigen mensen hebben geen smartphone en gebruiken die van familieleden of buren. Vandaar dat we meer gebruikers hebben”, legt Yielder-directeur Alexander Valeton uit. Hij ging drie jaar geleden met de app van start met financiële hulp van de Rabo Stichting en SNV Horti-Impact. 

Gedragsverandering

Yielder is een van de circa twintig Keniaans-Nederlandse applicaties gericht op landbouw en veeteelt. Valeton noemt de app “een brug tussen mensen met kennis en mensen die kennis nodig hebben in de agricultuur” die volgens hem kan meehelpen een gedragsverandering binnen de sector tot stand te brengen. “Het moet moderner, commerciëler en daarvoor zijn handleidingen aanwezig die wij beschikbaar maken.”

Wat Valeton opvalt is de behoefte van boeren aan gesloten chatrooms waar landbouwers en veehouders die iets gemeen hebben – zoals een product of een regio – met elkaar kunnen overleggen. “Er is bijvoorbeeld een vruchtensapfabrikant die samen met de boeren die hem mango’s leveren een gesloten groep heeft. Hij hoort wanneer het fruit rijp is, op hoeveel hij kan rekenen en prijzen worden buiten het zicht van de concurrent afgesproken.” 

Yielder zoekt momenteel in het hele land naar vertegenwoordigers die de app onder de aandacht kunnen brengen van nog meer boeren en veehouders. “Die ambassadeurs zijn onze oren in het veld. Zij horen het als een groep boeren behoefte heeft aan een training over een specifiek onderwerp. Wij brengen ze dan in contact met een organisatie die zo’n training kan geven.”

Landbouw in Kenia

Bijna 9 miljoen van de circa 50 miljoen Kenianen zegt boer te zijn. Ruim driekwart daarvan zijn keuterboeren met minder dan een hectare land. De gemiddelde leeftijd is 60 jaar.
De FAO, de voedsel, - en landbouworganisatie van de VN, heeft berekend dat in Kenia tussen 2007 en 2017 de graanoogsten met 33 procent zijn verminderd, mais met 16 procent en rijst met 5 procent. De bevolkingsgroei ligt rond de 2,5 procent. 

De regering wil voedselimporten terugdringen en vervangen door eigen productie. Het ontbreekt de meeste boeren echter aan toegang tot betaalbare leningen. De Wereldbank omschrijft landbouwsubsidies in Kenia als inefficiënt, die bovendien alleen grote en middelgrote boerenbedrijven dienen.

Lees ook: 

Een basisinkomen van 20 euro maakt in Kenia een groot verschil

Op het platteland van Kenia is een experiment aan de gang waarin alle volwassenen twintig euro per maand krijgen. Veel bewoners moeten rondkomen van een euro per dag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden