CIA

Met het vertrek van de Amerikanen uit Afghanistan moet ook de CIA een nieuw onderkomen zoeken

Amerikaanse mariniers staan op het punt om aan boord te gaan van een transport richting Kandahar. Beeld AFP
Amerikaanse mariniers staan op het punt om aan boord te gaan van een transport richting Kandahar.Beeld AFP

De inlichtingendienst CIA genoot ongekende vrijheden in Afghanistan, maar daar komt nu een eind aan.

De Amerikaanse geheime dienst CIA is naarstig op zoek naar een nieuwe uitvalsbasis. Met het naderende vertrek van de Verenigde Staten uit Afghanistan moet ook de geheime dienst een nieuw onderkomen in de regio vinden. De opties zijn beperkt en de potentiële nieuwe gastheren komen met een lijst voorwaarden, zo stelt The New York Times.

Onlangs waarschuwde CIA-directeur Bill Burns in een senaatshoorzitting dat met de Amerikaanse terugtrekking ook de mogelijkheden om tegen ‘dreigingen’ op te treden zullen ‘verdwijnen’. “Dat is simpelweg een feit.”

Taliban, Al Qaida en Islamitische Staat

De CIA is al decennia actief in Afghanistan, maar sinds de omverwerping van de Taliban in 2001 is het land uitgegroeid tot de belangrijkste buitenlandse uitvalsbasis van de geheime dienst. De CIA houdt vanuit Afghanistan verschillende organisaties in de gaten, zoals de Taliban, Al Qaida en Islamitische Staat (IS), maar voert ook operaties in omliggende landen uit.

Zo werd de liquidatie van Al Qaidaleider Osama Bin Laden in mei 2011 grotendeels door het CIA-station in Afghanistan opgezet. Bin Laden bleek zich te bevinden in buurland Pakistan.

De CIA opereert vanuit verschillende plekken in Afghanistan; meestal zijn het militaire basissen van de Amerikaanse luchtmacht.

Na een fysieke aanwezigheid van bijna 20 jaar moet de spionnendienst dus weg. En dat terwijl het Pentagon juist nu de ‘voelsprieten’ van de CIA hard nodig heeft. De Taliban verovert de laatste maanden steeds meer gebieden op het Afghaanse leger.

Tot nog toe zonder resultaat

The New York Times stelt op basis van Amerikaanse regeringsbronnen dat de CIA meerdere kandidaten heeft gepolst. Zo is er recent druk onderhandeld met Pakistan. CIA-directeur Burns en defensieminister Lloyd Austin spraken de laatste weken intensief met hun Pakistaanse collega’s om de voorwaarden te bespreken, maar tot nog toe zonder resultaat.

Pakistan heeft een problematische relatie met Amerika. Enerzijds is het een belangrijke partner in de strijd in Afghanistan, maar tegelijkertijd onderhoudt de regering ook nauwe banden met dezelfde jihadistische organisaties die de Amerikanen bestrijden.

Pakistan eist van de VS voorafgaande toestemming voor iedere CIA-operatie of die van het leger. In het verleden hebben Amerikaanse drone-aanvallen in Pakistan kwaad bloed gezet bij de plaatselijke bevolking, mede door de burgerdoden die daarbij vielen. De regering kan zich niet veroorloven om gezien te worden als medeplichtige aan de aanvallen, en wil dus zeggenschap hebben over de geheime operaties op haar grondgebied. In de praktijk betekent dit dat het aantal Amerikaanse aanvallen flink teruggeschroefd zal worden.

Tadzjikistan, Kirgizië en Oezbekistan

De VS zoeken daarom ook naar andere kandidaten, waaronder omliggende oud-Sovjetrepublieken. Op het lijstje zouden Tadzjikistan, Kirgizië en Oezbekistan staan, drie landen die na de aanslagen van 11 september 2001 de Amerikanen een handje hielpen in hun ‘War on Terror'. De Amerikaanse buitenlandminister Antony Blinken sprak onlangs met zijn Tadzjiekse collega om ‘veiligheidskwesties’ te bespreken.

Maar net als bij Pakistan hebben ook de Centraal-Aziatische landen hun bezwaren: ze willen hun goede relatie met Rusland niet op het spel willen zetten. De recente Amerikaanse sancties tegen Rusland zullen president Poetin er verder toe aanzetten om een deal te dwarsbomen.

Welke deal de Amerikanen ook sluiten: zeker is in ieder geval dat de CIA niet meer dezelfde vrijheid zal genieten zoals voorheen in Afghanistan.

VS bouwen stevig door in Niger

Terwijl de Amerikanen hun drone-activiteiten in Centraal-Azië terugschroeven, bouwen ze in Afrika juist hard aan nieuwe basissen. De CIA beheert in Niger een drone-basis, die gericht is tegen Al Qaida en IS. Volgens de Amerikanen neemt de terreurdreiging in de Sahel snel toe. Onder president Biden hebben voor zover bekend geen drone-aanvallen plaatsgevonden vanuit de Afrikaanse basis.

Lees ook:

Militairen waarschijnlijk in juli al terug uit Afghanistan

De Nederlandse militairen die in Afghanistan meededen aan de NAVO-missie Resolute Support zijn waarschijnlijk al in juli weer terug in Nederland.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden