Taiwan-conflict

Met economische pesterijen jegens Litouwen zet China heel Europa voor het blok

De gesloten Litwouse ambassade in Bejing.  Beeld AP
De gesloten Litwouse ambassade in Bejing.Beeld AP

De Europese Commissie is de economische pesterijen van China jegens Litouwen zat. Nu moet de wereldhandelsorganisatie zich ermee bemoeien.

Romana Abels

Wereldhandelsorganisatie WTO zal zich binnenkort moeten buigen over iets wat begon als een ruzie tussen Litouwen en China, maar nu de hele EU op de kast heeft gejaagd. Sinds Litouwen vorig jaar namelijk een ambassade van Taiwan op zijn grondgebied heeft, is China woest.

China importeert sinds december niets meer uit Litouwen. Dat is op zichzelf niet dramatisch, want van de totale Litouwse export ging maar 4 procent naar China, maar sommige sectoren hebben zwaar te lijden. Vooral de farmaceutische industrie en de handel in elektronica en voedsel krijgt rake klappen door het importverbod van China. Ook sterke drank kan Litouwen niet meer aan China kwijt.

Maar wat de EU vooral dwars zit is hoe het land ook handelaars uit heel Europa voor het blok zet: hen wordt verteld dat als er Litouwse onderdelen in hun spullen zitten, China niets met ze te maken wil hebben. Evenmin wil China handelsbetrekkingen met bedrijven die ook met Litouwen zaken doen.

‘Afpersing’, noemde eurocommissaris Valdis Dombrovskis het gedrag van China gisteren. Daarom is de EU een zaak begonnen tegen China. “De Chinese maatregelen zijn een bedreiging voor de integriteit van de Europese interne markt”, zei Dombrovskis. Hij benadrukte dat de EU op andere terreinen graag met China wil blijven samenwerken, bijvoorbeeld als het gaat om maatregelen die nodig zijn om het klimaat te beschermen.

China vindt dat ‘Taiwan’ niet bestaat

De zaak bij de wereldhandelsorganisatie is het voorlopig dieptepunt in een geschil dat vorig najaar nog een diplomatiek conflict was, over de erkenning van Taiwan. Sinds afgelopen zomer bevindt zich in de Litouwse hoofdstad Vilnius namelijk een ambassade van Taiwan. Die heet officieel een ‘Taiwanese vertegenwoordiging’. Het was de eerste keer in 18 jaar dat er een Taiwanese ambassade op Europees grondgebied verscheen.

China vindt dat er niet zoiets bestaat als ‘Taiwan’ – er is in Chinese ogen alleen een Chinees gebiedsdeel dat Taipei heet. Bovendien was Litouwen al langer bezig met een kruistocht tegen Chinese waar. De regering riep vorige zomer de bevolking op om geen telefoons meer te kopen van Chinese makelij, uit vrees voor spionagesoftware.

Het ging al snel van kwaad tot erger: zowel Peking als Vilnius riepen hun ambassadeurs uit de wederzijdse hoofdsteden terug. Of de kwestie uiteindelijk bij de WTO beslecht zal worden, is maar de vraag. Zo’n procedure kan veel tijd vergen en leidt uiteindelijk hoogstens tot een boete.

Economisch pesten werkt

Vanuit Brussel is de afgelopen maanden hard gewerkt aan de zaak, waarvoor eerst bewijzen verzameld moesten worden. Die zijn er nu, maar nu volgt eerst een overlegronde. Het punt waarop sancties aan de orde zijn, is nog zeker maanden weg.

Dombrovskis greep gisteren dan ook meteen de gelegenheid aan om lidstaten en het Europees Parlement te vragen om haast te maken met hun oordeel over een plan dat hij vorige maand presenteerde: het Europese instrument tegen economische afpersing. In dat plan krijgt de Europese Commissie de mogelijkheid om in het geval van economische pesterij snel lik op stuk te geven. “De EU moet op alle mogelijke manieren zijn best doen om dit instrument zo snel mogelijk gereed te hebben”, drong Dombrovskis aan.

In zijn ogen is het fenomeen van economische pestpraktijken aan het groeien, omdat het werkt. De EU is te log om er snel op te kunnen reageren en de tijdrovende WTO-procedure is er eigenlijk niet geschikt voor. De ruzie die Europa en China nu hebben, komt nog bovenop een al bestaand conflict over mensenrechten.

De goede sfeer uit december 2020, toen Europa en China een investeringsakkoord ondertekenden, wordt steeds geërgerder. De EU legde China al sancties op. Het investeringsakkoord ligt momenteel in een ijskast, te wachten op betere tijden. Die zijn voorlopig nog niet aangebroken. Toen journalisten gisteren aan Dombrovskis vroegen of het akkoord uit 2020 binnen afzienbare tijd zal worden geratificeerd, ontkende hij dat.

Lees ook:

Litouwen krijgt de toorn van Peking over zich heen na opening Taiwanese ‘ambassade’

In Vilnius is het Taiwan Representative Office geopend, de diplomatieke vertegenwoordiging van Taiwan in Litouwen. Peking reageert verontwaardigd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden