EU-voorstel

Met dit ‘ik-ben-niet-ziek-door-covidbewijs’ moet reizen binnen de EU weer mogelijk zijn

Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie tijdens de presentatie van de certificaat-voorstellen in Brussel.  Beeld AP
Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie tijdens de presentatie van de certificaat-voorstellen in Brussel.Beeld AP

Van vaccinatiedwang is geen sprake. EU-burgers kunnen ook een reiscertificaat krijgen met een negatief testresultaat, stelt de Europese Commissie voor.

De woorden ‘vaccinatiecertificaat’ of ‘vaccinatiepaspoort’ vallen met opzet niet. Het is eigenlijk een ‘ik-ben-niet-ziek-door-covidbewijs’. De Europese Commissie kwam woensdag met een voorstel voor een EU-breed ‘digitaal groen certificaat’. Dat is een QR-code op je smartphone (ook uit te printen), die vrijelijk door Europa reizen komende zomer makkelijker moet maken. Vooral de toeristenlanden smachten ernaar.

Brussel wil nadrukkelijk de suggestie vermijden dat er enige dwang achter de covid-vaccinaties zit, laat staan dat het certificaat alleen is weggelegd voor ingeënte burgers. Daarom kunnen drie soorten deelcertificaten schuilgaan achter de QR-code: behalve een vaccinatiebewijs zijn dat een recent negatief testresultaat en een bewijs dat je een covid-besmetting hebt bedwongen en over antilichamen beschikt.

Alle persoonsgegevens blijven in nationale databanken, niet in die van de EU

De zichtbare informatie op het gratis certificaat is minimaal: naam, geboortedatum, datum van uitgifte en technische gegevens over de vaccinatie of de test. Achter de QR-code gaat alleen informatie over de uitgevende instantie schuil, niet over de persoon zelf. Het scannen van de code is alleen als check of het certificaat echt is. Alle persoonsgegevens blijven opgeslagen in nationale databanken, niet in die van de EU. Vooraf waren daar de nodige zorgen over.

Er is grote haast bij de invoering: de commissie mikt op begin juni, maar daarvoor is wel razendsnelle goedkeuring nodig van de 27 lidstaten en het Europees Parlement. Dat zij het voorstel hier en daar nog aanpassen, is een reële mogelijkheid.

Het ‘groene certificaat’ van de EU zou er ongeveer zo uit gaan zien. Beeld
Het ‘groene certificaat’ van de EU zou er ongeveer zo uit gaan zien.Beeld

Bovendien betekent het certificaat geenszins dat houders ervan in de hele EU dezelfde (reis)rechten hebben. Elk land blijft afzonderlijk bepalen wat de (on)mogelijkheden zijn. Nog steeds is namelijk niet zeker of gevaccineerden ook echt niet meer besmettelijk kunnen zijn voor anderen. Nationale autoriteiten behouden het recht om binnenkomende reizigers te verplichten tot quarantaines of nieuwe covid-tests, of ze nou wel of niet een EU-certificaat tonen. Ze moeten de Europese Commissie en de andere lidstaten deze maatregelen wel uitleggen.

Noorwegen, Zwitserland, IJsland en Liechtenstein zijn uitgenodigd om aan te haken

Verder verlangt de commissie dat zo’n land alle certificaathouders gelijk behandelt. De eigen onderdanen mogen dus niet worden voorgetrokken, ten minste bij de reisbeperkingen. Behalve de EU-landen zijn ook Noorwegen, Zwitserland, IJsland en Liechtenstein uitgenodigd om aan te haken. Burgers uit niet-EU-landen die Europa willen (en vooral mogen) bezoeken, kunnen ook een certificaat aanvragen als ze alle benodigde (technische) gegevens kunnen overleggen.

Het document is puur en alleen gericht op het vereenvoudigen van het vrije personenverkeer in de EU. Het is niet de bedoeling dat de houders voorrang krijgen in bijvoorbeeld horeca of bioscopen.

Critici blijven zich zorgen maken over mogelijke discriminatie, zeker nu het aantal volledig gevaccineerden onder de EU-bevolking nog onder de 5 procent ligt. Ook vrezen sommigen dat dit nieuwe, mogelijk privacy-gevoelige systeem een blijvertje is, al onderstreept de commissie dat het certificaat echt alleen maar is bedoeld voor deze coronapandemie. Als de Wereldgezondheidsorganisatie op een mooie dag in de toekomst het sein ‘pandemie meester’ geeft, houdt ook het EU-certificaat op te bestaan.

“Dit certificaat is een goede boodschap ter ondersteuning van het herstel”, zei vicevoorzitter Vera Jourova (waarden en transparantie) van de Europese Commissie. “We willen allemaal dat het toeristenseizoen weer begint. We kunnen ons een nieuw verloren seizoen niet veroorloven.”

Lees ook:
Rutte terughoudend over vaccinatiecertificaten

Vooral Europese vakantielanden dringen aan op een prikbewijs, maar volgens de VVD-premier zijn er nog te veel open vragen.

Vaccinatiepaspoorten moeten het toeristenseizoen redden, de EU denkt er nog even over na

EU-regeringsleiders bespreken Grieks voorstel dat toerismeseizoen moet redden. Maar de twijfel over de zin van vaccinatie-certificaten is groot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden