Hoger beroepNationalsozialistische Untergrund

Met definitief levenslang voor Duitse neonazi is het NSU-proces eindelijk ten einde gekomen

Demonstranten houden borden omhoog met tekeningen van de slachtoffers van moorden en aanslagen gepleegd door NSU-leden. Ze staan in juli 2018 bij de rechtbank van München, waar Beate Zschäpe destijds werd veroordeeld. Beeld AFP
Demonstranten houden borden omhoog met tekeningen van de slachtoffers van moorden en aanslagen gepleegd door NSU-leden. Ze staan in juli 2018 bij de rechtbank van München, waar Beate Zschäpe destijds werd veroordeeld.Beeld AFP

De hoofdverdachte van een reeks racistische moorden in Duitsland heeft definitief levenslang gekregen. Critici zijn bang dat er nog steeds handlangers van haar vrijuit gaan.

Het zal de veroordeelde neonazi Beate Zschäpe niet lukken om na vijftien jaar cel vervroegd vrij te komen. Het federaal gerechtshof in Karlsruhe bevestigde donderdag de levenslange gevangenisstraf die het regionale gerechtshof in München haar oplegde in 2018.

Daarmee komt het strafrechtelijk proces tegen Zschäpe na acht jaar tot een einde. Ook haar handlangers Ralf W. en Holger G. verloren donderdag hun hoger beroep.

De drie bestuurden de Nationalsozialistische Untergrund (NSU), een neonazigroep. Die groep vermoordde rond de eeuwwisseling negen mensen met een migratieachtergrond en een politieagent, pleegde drie bomaanslagen en vijftien overvallen.

Beate Zschäpe, tijdens het proces in 2013. Beeld afp
Beate Zschäpe, tijdens het proces in 2013.Beeld afp

Op het spoor na een bankoverval in 2011

Zschäpe, Uwe Mundlos en Uwe Böhnhardt, leerden elkaar kennen in clubhuis voor jongeren in het voormalig Oost-Duitse Jena. Na de val van de DDR kwamen zij terecht in de rechts-extremistische scene in de deelstaat Thüringen, die destijds uit minstens duizend man bestond.

Hoewel de Duitse media speculeerden over een verband tussen de moorden op voornamelijk Turkse kleine winkeleigenaren en de rechts-extremistische scene, sloot de politie dit telkens uit.

Veertien jaar lang kon het NSU-drietal in heel Duitsland ongestoord moorden plegen, terwijl rechercheurs koppig naar daders in de omgeving van de slachtoffers bleven zoeken. Na een bankoverval door het trio in 2011 kwam de politie hen pas op het spoor. Mundlos en Böhnhardt pleegden vervolgens zelfmoord, waarna Zschäpe hun appartement platbrandde en zichzelf overgaf.

Hoewel nooit bewezen kon worden dat Zschäpe de trekker had overgehaald, kreeg ze in 2018 een levenslange gevangenisstraf opgelegd. Het federaal hof oordeelde donderdag dat er geen fouten in het proces zijn gemaakt. Onderzoek toonde namelijk aan Zschäpe ‘betrokken was bij de planning van elke afzonderlijke moord en overval’. Door die bevestiging van de hoogste rechtbank zal de 46-jarige Zschäpe niet voor haar pensioenleeftijd de gevangenis uitkomen.

Lakse houding van autoriteiten

Nog altijd maakt de zaak veel emoties los in Duitsland. Die toonde namelijk aan hoe laks de autoriteiten om zijn gegaan met de dreiging van extreem-rechts. En terwijl Duitsland blijft kampen met rechts-extremisme, leeft die kritiek nog steeds. In 2018 ontvingen advocaten in het NSU-proces en antiracisme-activisten dreigbrieven, afkomstig van ‘NSU 2.0’. Onderzoek naar de herkomst van de brieven leidde naar de politie in Hessen, Berlijn en Hamburg.

Critici maken zich zorgen dat slechts vier NSU-handlangers berecht zijn. Het drietal was namelijk onderdeel van een veel groter rechts-extremistisch netwerk en moet meer hulp gekregen hebben. Ralf W. kreeg tien jaar celstraf voor het regelen van het pistool waarmee de NSU negen moorden pleegde. Holger G. kreeg drie jaar gevangenisstraf voor zijn steun aan de organisatie.

Met het oordeel van donderdag komt er definitief een einde aan de rechtszaak tegen Zschäpe, Ralf W. en Holger G., Een andere handlanger, André E., die op zijn buik de woorden ‘sterf jood sterf’ heeft getatoeëerd, staat in december nogmaals voor de rechter. Hij kreeg een veel lagere celstraf dan geëist, tweeënhalf jaar in plaats van twaalf. Hij werd alleen veroordeeld voor het vervalsen van treinkaarten.

Lees ook:

Hitlerkind’ Zschäpe keert haar slachtoffers de rug toe

Bij het begin van het proces staat al vast dat Zschäpe de moorden op acht Turken, een Griekse immigrant en een Duitse agente niet zelf heeft gepleegd en er ook niet bij aanwezig was. Toch luidt de aanklacht tienvoudige moord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden