Demonstraties

Met de nieuwe wet hoeft de politie in Hongkong zich niet meer in te houden

De politie van Hongkong voert arrestaties uit tijdens de protesten op 1 juli.Beeld EPA

De nieuwe veiligheidswet geeft de autoriteiten een vrijbrief om ongenoegen van Hongkongers aan te pakken. Bij een demonstratie woensdag greep de politie meteen hard in.

Op het moment dat de politieagent woensdag in het centrum van de stad een paarse vlag hief, was het de Hongkongers duidelijk dat de wereld er voortaan anders uitziet. Op de vlag: een tekst die waarschuwt dat vlaggen en slogans die rieken naar afscheiding of staatsondermijning, tot arrestatie kunnen leiden. Het is een soort bijsluiter bij de nationale veiligheidswet die de centrale regering Hongkong heeft opgelegd en die dinsdagavond laat van kracht werd.

Naar schatting zo’n duizend mensen gingen woensdag toch de straat op om te demonstreren – een traditie op 1 juli, de verjaardag van de overdracht van Hongkong aan China. De politie pakte de demonstranten aan met waterkanonnen en pepperspray. Ze arresteerde zeker driehonderd mensen, waarvan een onbekend aantal onder de nieuwe wet.

Dat de wet pas gepubliceerd werd op hetzelfde moment dat hij van kracht werd, is de belangrijkste klacht van de Hongkongse orde van advocaten. “Advocaten, rechters, politie en inwoners van Hongkong hebben geen kans gekregen om zichzelf bekend te maken met de wet”, schrijven ze in een verklaring. Wie de veiligheidswet overtreedt, riskeert een gevangenisstraf van maximaal levenslang.

‘De politie staat boven de wet’

“De wet is absurd, hij geeft de politie ongelimiteerde macht”, zegt Won Yik Mo, die vorig jaar menig protestactie organiseerde. “Toen konden we zeggen dat politie zich niet aan de wet hield. Nu heeft de politie de macht om mensen aan te houden en te fouilleren zonder reden. Ze staat boven de wet.”

De misdaden waar de wet voor is bedoeld, zijn duidelijk: afscheiding, terrorisme, ondermijning van de staat en samenzwering. Maar mag een krant nog een kritisch commentaar schrijven? Mogen professoren nog vrij colleges geven over deze onderwerpen? Mogen vakbonden in Hongkong gewoon hun werk blijven doen? Dat valt uit de 66 artikelen van de wet niet af te leiden.

Drie belangrijke artikelen van de nieuwe wet

Artikel 38

‘Deze wet is van toepassing op strafbare feiten die buiten de regio gepleegd zijn (…) door een persoon die geen permanente inwoner van de regio is.’

Buitenlandse activisten die in het buitenland de Hongkongse wens voor meer autonomie steunen, zijn in China strafbaar en de politie kan ze arresteren.

Artikel 48

‘Dit artikel voorziet in de oprichting van een speciaal bureau voor de bescherming van de nationale veiligheid. Het bureau wordt opgezet door Chinese ambtenaren van het vasteland (…). Die ambtenaren behandelen nationale veiligheidszaken en kunnen mensen voor vervolging naar China sturen.’

De omstreden uitleveringswet, die vorig jaar zoveel protest opriep en uiteindelijk van tafel moest, is er dus op een andere manier tóch gekomen. “Dit roept de vraag op of de rechten van de beklaagde op een eerlijk proces wel zijn beschermd en gerespecteerd”, zegt de Advocatenorde.

Artikel 60

‘De handelingen die tijdens het dienstverband worden uitgevoerd door het bureau (…) vallen niet onder de bevoegdheid van (…) Hongkong. Medewerkers van het bureau mogen niet worden onderworpen aan inspectie, huiszoeking of aanhouding door gewone politie.’

De medewerkers van het ‘speciale bureau’, een soort satellietkantoor van de autoriteiten in Peking, zijn nagenoeg onschendbaar. Ze staan boven de wetten van Hongkong en het strafrecht van het vasteland geldt niet in de stadstaat. “Dit is echt van een Gestapo-niveau”, aldus Donald Clarke.

Bedreiging van de nationale veiligheid

De misdaden in de nieuwe wet zijn heel breed gedefinieerd. “Het algemene idee is helder: doe niets dat de Chinese partijstaat irriteert”, zegt Donald Clarke, Amerikaans wetenschapper gespecialiseerd in Chinese wetgeving. Of je nu schreeuwt om meer democratie, of dat je de metro saboteert – alles kan als bedreiging van de nationale veiligheid worden beschouwd.

Toch mogen Hongkongers nog best kritiek hebben op de Communistische Partij, meent Zhang Xiaoming, directeur van het bureau voor Hongkong-zaken in Peking. “Als je je woorden maar niet omzet in daden.”

Won Yik verblijft sinds kort in Taiwan en overweegt daar te blijven. “Als ik door wil gaan met vechten, is er thuis geen plek meer voor me.”

Lees ook: 

Peking schraapt met nieuwe veiligheidswet het laatste beetje vrijheid weg in Hongkong

China heeft dinsdag een nieuwe veiligheidswet aangenomen voor Hongkong. Of die voor de kritische Hongkongers goed zal uitpakken, is zeer de vraag. Critici voorzien een bloedige culturele revolutie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden