null Beeld
Beeld

De MegastadMoskou

Met 42 A4’tjes en plakkerige handen naar het politiebureau

Voor iemand die doorgaans bij het zien van een uniform al klamme handen krijgt, sta ik nog betrekkelijk ontspannen in het politiebureau. Op mijn rug een tas vol documenten. Achter het loket een politieagent met de basisemotie woede. In zijn voorhoofd een permanente frons, onder zijn bierbuik een gesp waar een pistool aan bungelt en in zijn ogen het einde der tijden.

Wat ik hier kom doen, wil hij weten. Dat ik me graag wil inschrijven op mijn nieuwe woonadres, stamel ik. En dat ik alle documenten heb waar zijn collega eerder om vroeg: kopieën van alle pagina’s van mijn paspoort; mijn migratiekaart; mijn oude adresregistratie; paspoortkopie van de huiseigenaar; paspoortkopie van de echtgenoot van de huiseigenaar; inschrijfformulier; eigendomsbewijs van het appartement; huurcontract; en een volmacht van de huiseigenaar. In totaal telt de insteekmap die ik hem bevend aanreik 42 A4’tjes.

“Jezelf inschrijven kan hier niet”, gromt de agent. Uit zijn mond wasemt de geur van koffie en sigarettenrook. Voordat ik iets terug kan zeggen, slaat hij op een knop waarmee het rode cijfer boven het loket van 36 naar 37 springt. Of ik op wil staan om ruimte te maken voor de volgende. Mevrouw 37 komt al aan stiefelen. Twee minuten later staat ook zij met een ontgoochelde blik buiten voor de uitgang van het gebouw. We knikken begripvol naar elkaar.

Morgen terugkomen

De volgende dag zit ik aan hetzelfde loket. Dit keer zit er een vrouw achter het glas tegenover mij. Ook zij excelleert niet in vriendelijkheid. Ze wijst me op een doorhaling op het onbegrijpelijke en vier kantjes lange formulier dat ik vooraf thuis heb ingevuld. Dat kan zomaar niet. Of ik het opnieuw kan invullen. Bovendien, vult ze aan, kost dit allemaal wel heel veel tijd. Morgen terugkomen vindt ze een beter idee.

Dat Rusland berucht is om zijn bureaucratie was me, voordat ik er voet aan de grond zette, al wel duidelijk. De macht van de ambtenaar is een erfenis uit de tijd van de Sovjet-Unie, toen burgers uren in de rij stonden bij overheidsinstanties om vervolgens talloze formulieren in te vullen en de alsmaar trainerende functionarissen uiteindelijk met steekpenningen tevreden te stellen.

Maar ook vóór het communistische tijdperk kenmerkte de sterk gecentraliseerde staat zich al door stroperigheid en omkoperij. Het beeld van de gewone Rus met een bureaucratische laars op zijn strot is wijdverbreid in de literatuur. Van Tsjechov tot Tolstoj en Gogol, allemaal kenschetsen ze de kleinzielige ambtenaar die de burger het leven zuur maakt.

Allemaal theorie

In theorie hoort die onhebbelijke bureaucraat tot het verleden. Want ook in Rusland hielp de digitalisering het logge systeem te transformeren. Burgers kunnen inmiddels online allerlei zaken regelen, waardoor ze tijd besparen én geen snode ambtenaar hoeven om te kopen. Maar dat is in theorie. In de praktijk zijn er nog een heleboel handelingen die wel live aan een loket geregeld moeten worden. Zoals de inschrijving in een nieuwe woning.

En dus zit ik de volgende dag weer aan hetzelfde loket, met een andere vrouw achter het glas. Na het invullen van weer een nieuw formulier – dit keer omdat een datum die de dag ervoor nog wel klopte nu niet meer voldoet, zet ze dan eindelijk de verlossende stempel. Verbijsterd kijk ik haar aan. “Nu bent u ingeschreven”, beantwoordt ze mijn sprakeloosheid. “Tot ziens.”

Inderdaad: tot ziens. Want een ware bureaucratie is niet alleen stroperig, maar ook inefficiënt. En dus dicteren de regels dat mijn inschrijving vervalt elke keer dat ik Rusland uitreis of überhaupt buiten Moskou verblijf. Binnen de kortste keren zit ik hier kortom weer. Met 42 A4’tjes en plakkerige handen.

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen wekelijks verslag uit hun eigen megastad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden