Arbeidsmigranten

‘Mensenrechten Qatar verbeteren door druk van sponsors en sportwereld’

Het Lusail-stadion in aanbouw, een van de acht hypermoderne stadions die in Qatar voor het WK voetbal van 2022 worden gebouwd.Beeld REUTERS

Human Rights Watch meldt nieuwe misstanden met arbeiders voor het WK voetbal in Qatar, maar pleit niet voor een boycot. Integendeel.

Het lijkt een gebed zonder einde, de reeks verhalen over misstanden bij de bouw van de acht hypermoderne stadions, hotels, wegen en andere faciliteiten voor het WK voetbal over twee jaar in Qatar. Ondanks alle eerdere beloften van de overheid, de WK-organisatie en wereldvoetbalbond Fifa worden arbeidsmigranten in de Golfstaat nog altijd slecht behandeld door hun werkgevers. Ze krijgen hun loon vaak nog te laat, helemaal niet of te weinig uitbetaald, waardoor mensen honger lijden, meldde Human Rights Watch (HRW) maandag in een rapport. Zeker zestig bedrijven zouden zich schuldig maken aan ‘structureel en wijdverbreid misbruik’ van mensen. 

Zo stapelen de rapporten over uitbuiting zich al jaren op. Is het dan niet eens tijd om landen als Qatar te gaan boycotten vanuit de sportwereld? Integendeel, zegt Minky Worden telefonisch vanuit New York. Ze is bij HRW verantwoordelijk voor de grote sportevenementen en sponsoring. Sport is volgens haar een drukmiddel om mensenrechtensituaties in landen als Qatar, China, Saoedi-Arabië en Rusland te verbeteren. Druk van sponsors en de sportwereld helpt, zegt Worden, die zelf veel contact heeft met bedrijven en grote sportfederaties. 

‘Adidas en Coca-Cola hebben druk uitgeoefend’

“Dit rapport bewijst dat er nog altijd niet genoeg gebeurt, maar er is al wel veel vooruitgang geboekt. De Fifa en het uitvoerend comité van de WK-organisatie hebben belangrijke stappen gezet. Dat geldt ook voor Adidas en Coca-Cola, die druk hebben uitgeoefend. Andere sponsoren zouden dat ook moeten doen. McDonald’s is afgehaakt na de berichten over de doden die bij de bouw van stadions zijn gevallen, maar wij zien liever dat deze grote bedrijven betrokken blijven en aandringen om zaken te verbeteren.”

Spotlights op het WK voetbal of andere grote sportevenementen helpen volgens haar wel degelijk om arbeidsomstandigheden te verbeteren. Zo werkt Qatar sinds 2017 aan hervormingen met de Internationale Arbeidsorganisatie, onderdeel van de Verenigde Naties. Worden: “Het gaat er nu om de afspraken ook uit te voeren. Het aandeel van arbeiders die voor het WK werken, is met enkele tienduizenden maar klein – er werken wel twee miljoen arbeidsmigranten in Qatar. Door de aandacht voor het WK zijn er wel zaken verbeterd. En dat kan niet alleen in Qatar.”

Probleem is het kafala-systeem 

Worden wijst op het Internationaal Olympisch Comité. “Het IOC heeft voor de Olympische Spelen van 2024 en 2028 expliciet eerbiediging van de mensenrechten opgenomen in de voorwaarden. Het probleem is dat het monitoren van mensenrechten nu nog vooral bij organisaties als HRW en Amnesty International ligt. Daar zouden grote sportorganisaties en sponsoren een grotere rol in kunnen spelen. Uiteindelijk gaat het om verandering van het onderliggende systeem. In Golfstaten als Qatar en de Emiraten is dat het kafala-systeem.”

Door het kafala-systeem zijn de arbeidsmigranten – in Qatar 95 procent van de beroepsbevolking – voor hun verblijfsvergunning, salaris en huisvesting volledig afhankelijk van hun werkgever. Een vorm van moderne slavernij. Ondanks beloften om dat af te schaffen, is het er nog altijd. Worden: “Nog altijd worden paspoorten afgenomen. Dat kafala-systeem afschaffen is de fundamentele verandering die nodig is. Wij denken nu dat het binnen enkele maanden tot het verleden hoort.”

Voor het nieuwe rapport sprak HRW in Qatar met 93 arbeidsmigranten uit Azië en Afrika, zoals bouwvakkers, beveiligers, schoonmakers en managers. Bij 59 van hen was sprake van te late uitbetaling; negen kregen er nog helemaal geen loon. Bij 55 mensen werden overuren niet vergoed. De Covid19-pandemie zou de situatie dit jaar verder hebben verslechterd, omdat bedrijven te kampen zouden hebben met minder inkomsten. In maart kondigde de regering in Doha financiële steun voor de bedrijven aan ter waarde van 63,5 miljard euro, waaronder 3 miljard voor de salarissen.

In reactie op het HRW-rapport heeft de Fifa laten weten dat het een ‘zerotolerancebeleid’ voert als het om uitbuiting van mensen gaat. De wereldvoetbalbond zegt de rechten van werknemers te willen beschermen en heeft voor toernooiorganisaties systemen opgezet om misstanden in de toekomst te voorkomen. Ook hebben ze de mogelijkheid geschapen om die te melden. 

Lees ook: 

Gastarbeiders in Qatar kregen maanden geen loon voor hun werk aan WK-stadion

Arbeidsmigranten die bouwen aan een stadion voor het WK voetbal in Qatar in 2022 kregen vele maanden geen salaris uitbetaald, zo meldde Amnesty International in juni. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden