Migratie

Mensenrechten kunnen grensbewaker Frontex geen zier schelen

Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad, bracht vorige week met premier Ingrida Simonyte van Litouwen een bezoek aan de Frontex-grenswachten in Litouwen.  Beeld AFP
Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad, bracht vorige week met premier Ingrida Simonyte van Litouwen een bezoek aan de Frontex-grenswachten in Litouwen.Beeld AFP

Mensenrechten? Ze kunnen de Europese grensdienst Frontex geen zier schelen. Wie het rapport leest van Europees rapporteur Tineke Strik, die de afgelopen vijf maanden een parlementair onderzoek leidde naar Frontex, kan eigenlijk geen andere conclusie trekken.

Strik begon met een groep collega-parlementsleden het onderzoek na het zoveelste signaal dat Frontex betrokken is bij het terugduwen van migranten, de zogenaamde pushbacks. Woensdag kwamen de bevindingen online, donderdag wordt het rapport gepresenteerd.

Het rapport roept een beeld op van een snel groeiende organisatie waarvan de leiding – in het geval van Frontex ligt veel macht bij directeur Fabrice Leggeri – een hele grote blinde vlek heeft. Een hele berg aan signalen, rapporten en waarschuwingen over geschonden mensenrechten hadden op het hoofdkantoor in Warschau geen enkel effect.

Ontmoedigd om melding te maken

Er kwam nooit een reactie op, niet richting de buitenwereld, maar ook niet binnen de organisatie. Sterker nog: mensen die bij Frontex werken, worden grotendeels ontmoedigd om melding te maken van incidenten. En waarom ook? Zowat niemand op het hoofdbureau heeft oog voor of verstand van mensenrechten. Dat had wel gemoeten, er hadden maar liefst veertig mensen speciaal voor in dienst genomen moeten zijn, maar juist die vacatures blijven vacant.

Het rapport komt op het moment dat de Europese grensdienst enorm in de belangstelling staat. De organisatie, die tussen nu en 2027 moet groeien naar 10.000 grenswachters, heeft zich door een massa aan incidenten de woede op de hals gehaald van een groep ngo’s, die actie voeren met de leus ‘schaf Frontex af’.

Intussen komt de groeiende groep grenswachters op steeds meer plekken de landen bijstaan. Frontex zond vorige week een zogenaamde ‘snelle interventiemacht’ naar Litouwen, waar Wit-Rusland uit woede op Europa dagelijks met een soort pendeldienst uit Bagdad en Istanbul tientallen migranten naartoe stuurt. Litouwen heeft daar geen ervaring mee. EU-president Charles Michel kwam speciaal op bezoek.

Desinteresse voor mensenrechten

Uit het rapport-Strik blijkt dat er binnen de organisatie vooral een grote desinteresse bestaat voor mensenrechten, maar niet dat de dienst systematisch migranten terug de grenzen over duwt. Wel laat de organisatie zich gewillig wegsturen op momenten dat er iets onoorbaars gebeurt. Waren de medewerkers opgeleid met oog voor mensenrechten, zouden ze juist dan op hun strepen kunnen gaan staan.

De grote desinteresse in wat migranten overkomt lijkt vooral uit te gaan van de directeur, Fabrice Leggeri, die de organisatie bestuurt zoals een koning zijn rijk. Hij alleen is de baas, omringd door een menigte aan lakeien. Tegenspraak krijgt hij daardoor amper.

De onderzoekscommissie beveelt de Europese Commissie aan om maatregelen te nemen, bijvoorbeeld bij de toekenning van subsidies.

Lees ook:

Grensdienst Frontex groeide en groeide, maar niemand keek of het werkte

De Europese grensbewakingsdienst Frontex is niet erg doeltreffend bij het helpen van de Europese lidstaten om de buitengrenzen van de EU te bewaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden