ProfielChan Santokhi

Mensen verklaarden Chan Santokhi voor gek toen hij na zijn afstuderen terugging naar Suriname, nu is hij president

 President Chan Santokhi. Beeld REUTERS
President Chan Santokhi.Beeld REUTERS

De Surinaamse president Chan Santokhi is op bezoek in Nederland. Het begon voor hem allemaal met de opleiding die hij hier veertig jaar geleden volgde.

Recht en rechtvaardigheid staan centraal in de carrière van Chandrikapersad (Chan) Santokhi (62). Als minister van justitie wist hij de misdaad in Suriname terug te dringen, vooral de drugshandel kreeg zware klappen en het moordcijfer daalde tot het laagste van Zuid-Amerika. Desi Bouterse, zijn politieke rivaal en voorganger als president, noemde hem de ‘sheriff’.

Ondertussen was Santokhi als minister ook een van de drijvende krachten achter de vervolging van Bouterse, de hoofdverantwoordelijke voor de Decembermoorden. In de nacht van 7 op 8 december 1982 werden vijftien tegenstanders van het militaire regime, dat onder leiding stond van Bouterse, gemarteld en gedood in Fort Zeelandia in Paramaribo. Onlangs bevestigde de krijgsraad in Suriname het vonnis van twintig jaar gevangenisstraf voor Bouterse.

De jongste van negen kinderen van een havenarbeider en een caissière zette zijn eerste stappen op het pad van justitie en veiligheid in Apeldoorn, waar hij aan het eind van de jaren zeventig een opleiding begon aan de Nationale Politieacademie. Veel medestudenten verklaarden hem voor gek, zo vertelde Santokhi in interviews, toen hij na zijn afstuderen in 1982 terugging naar Suriname. Bouterse was daar aan de macht en de Decembermoorden, enkele maanden na zijn terugkeer, moeten een grote indruk hebben gemaakt op de jonge inspecteur.

Van een partij voor overwegend Hindostanen naar een middenpartij voor alle Surinamers

Santokhi klom op in de rangen van de politie en werd commissaris, maar nooit hoofdcommissaris – om politieke redenen, zeggen ingewijden. In 2005 droeg de politieke partij VHP hem voor als minister van justitie, onder president Venetiaan. Die functie bekleedde hij tot 2010, toen Bouterse weer aan de macht kwam, democratisch deze keer. Gedurende de volgende tien jaar, in de parlementaire oppositie, leerde hij de Surinaamse politiek door en door kennen. Ondertussen veranderde de VHP onder zijn leiding van een partij voor overwegend Hindostanen in een middenpartij voor alle Surinamers.

De winst voor de VHP in 2020 en het verlies voor de NDP van Bouterse maakten voor Santokhi de weg vrij voor het presidentschap. Hij moest daarvoor wel een pact sluiten met de Abop van Ronnie Brunswijk, die net als Bouterse in Nederland wordt gezocht voor drugshandel. Brunswijk, inmiddels vicepresident, kan daarom ook niet meekomen met het bezoek van Santokhi.

In zijn eerste jaar als president heeft Santokhi wel wat van zijn glans verloren. De man die begon met de belofte om Suriname weer tot gerespecteerd land op het wereldtoneel te maken, heeft ondertussen tegenslag gekend. De coronapandemie, die in eerste instantie goed buiten de deur werd gehouden, heeft toch hard toegeslagen. En de gigantische financiële problemen van Suriname, onder meer door onverantwoorde leningen onder Bouterse, hangen nog steeds als een molensteen om de nek van het land.

Veel Afro-Surinamers zien Santokhi nog altijd in de eerste plaats als Hindostaan

Zijn smetteloze blazoen is ook enigszins besmeurd door beschuldigingen van nepotisme. Zo heeft zijn partner, met wie hij kort na zijn benoeming tot president trouwde, een aantal functies bij de overheid gekregen. Ze is onder meer directeur van het kabinet van de president en commissaris bij Staatsolie. De verdeeldheid tussen de verschillende etnische groepen blijft ondertussen meespelen, veel Afro-Surinamers zien Santokhi nog altijd in de eerste plaats als Hindostaan, die de belangen van zijn eigen groep vertegenwoordigt.

Vanaf het begin van zijn presidentschap heeft de president ingezet op verbetering van de relatie met Nederland. Naar eigen zeggen klikte het direct in het eerste telefoongesprek dat Santokhi voerde met premier Mark Rutte en nu is de vraag of hij die goede relatie ook kan verzilveren. In een interview in Trouw suggereerde hij een jaar geleden dat Suriname via Nederland geld zou kunnen lenen bij het IMF.

Lees ook:

Kersvers president Santokhi wacht de ravage van Bouterse: ‘We gaan voor tien jaar’

Chandrikapersad Santokhi is sinds een maand president van Suriname. Zijn voorganger Desi Bouterse laat hem nog altijd niet met rust. Een gesprek over de machtsoverdracht, de economie en de verwachtingen van de bevolking.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden