Afrika

Meisjes in Afrika vaak rechteloos en slachtoffer van misbruik, corona maakt het erger

Meisjes in een schoolklas in Soedan. In grote delen van Afrika voelen meisjes zich niet veilig op school.Beeld EPA

De positie van Afrikaanse tienermeisjes is veel slechter dan die van hun mannelijke leeftijdgenoten, blijkt uit nieuw onderzoek. De coronapandemie maakt de situatie er niet beter op. 

Welke rechten heeft een meisje tot haar achttiende jaar in Afrika? Heel cynisch gezegd: het recht op géén basisonderwijs. Op trouwen op jonge leeftijd. Op blootgesteld worden aan seksueel en emotioneel misbruik. Op heel jong moeten werken. Op uitgebuit worden. Op geen erfenis kunnen krijgen.

Die stand van zaken is op te maken uit de Girl-Friendly Index (GFI), oftewel de index voor een meisjesvriendelijke omgeving in Afrika. Op het continent zijn 52 landen langs die meetlat gelegd en, ondanks wat vooruitgang in wettelijke bescherming door sommige landen, is het niet best gesteld voor tienermeisjes. Hun positie is veel slechter dan die van hun mannelijke leeftijdgenoten.

Horrorverhaal

“Meisjes over heel Afrika worden elke ochtend wakker met de dagelijkse realiteit van onrecht”, zegt de directeur van African Child Policy Forum (ACPF), Joan Nyanyuki. Op het continent zijn circa 308 miljoen meisjes onder de achttien jaar, waarvan 61 procent onder de tien. Ook over die hele jonge meisjes gaan de bevindingen in de GFI. De coronapandemie maakt de situatie er niet beter op.

Het rapport bestaat uit veel cijfers en percentages en leest als een horrorverhaal. Het begint al bij de geboorte. In veel landen worden meisjes niet opgegeven bij de burgerlijke stand, waardoor ze feitelijk niet bestaan en dus geen aanspraak kunnen maken op allerlei rechten. Plichten zijn er daarentegen voldoende. Meisjes worden gemarginaliseerd en gediscrimineerd door wetten uit een ander tijdperk, door sociale en religieuze normen, door gewoontes en gebruiken. Ze krijgen slecht of geen onderwijs. Ze krijgen het minste te eten en kampen vaak met ondervoeding.

Dwang en geweld

Voor circa 40 procent van de meisjes is hun eerste seksuele ervaring er een van dwang en geweld. Thuis en op school is het niet veilig voor hen. Zo meldde in een deelonderzoek een op de acht meisjes in Zambia en Senegal seksueel te zijn lastiggevallen door een onderwijzer of staflid van school in de laatste vier weken voor de enquête.

Het rapport verhaalt over genitale verminking en slechte medische zorg. Drie op de vijf nieuwe hiv-besmettingen in Afrika wordt geconstateerd bij meisjes tussen de vijftien en negentien jaar oud.

De landen die het allerslechtst presteren op de index zijn Zuid-Soedan, Tsjaad en Eritrea. Dat zijn erg arme landen. Maar economische welvaart verklaart niet alles, blijkt uit het onderzoek. Armere landen doen het soms beter dan rijkere staten. Ook de mate waarin meisjes wettelijk worden beschermd, kansen krijgen om naar school te gaan en of er daadwerkelijk toezicht is, spelen een belangrijke rol. Landen als Mauritius en Tunesië scoren het beste, omdat de positie van vrouwen en meisjes er wettelijk beter is geregeld. 

Meer investeren en een betere bescherming, gelijke rechten en meer kansen voor meisjes betekenen volgens ACPF dat Afrikaanse landen er op termijn ook economisch op vooruit gaat. Maar, zo stelt de organisatie: het begint bij de bescherming van basis- en mensenrechten.

Lees ook:

Van hoop naar wanhoop: hoe het tij keerde in de strijd voor Egyptische vrouwenrechten.

Eindelijk leek er in Egypte iets te gebeuren aan seksuele intimidatie en seksueel geweld. Maar het tij keerde nadat rijke mannen uit de hogere klasse onder vuur waren komen te liggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden