Oud-premier

Meeste Japanners zien dure staatsbegrafenis voor omstreden Abe niet zitten

Protest tegen Shinzo Abes staatsbegrafenis in Tokio, die dinsdag zal plaatsvinden. Beeld Getty Images
Protest tegen Shinzo Abes staatsbegrafenis in Tokio, die dinsdag zal plaatsvinden.Beeld Getty Images

Shinzo Abe is na zijn dood een meer omstreden figuur geworden dan toen hij nog in leven was. In het buitenland blijkt de oud-premier geliefder dan in Japan zelf.

Freek Dijkstra

Shinzo Abes staatsbegrafenis heeft twee gezichten. Hoewel dinsdag de vliegtuigen van staatshoofden uit alle hoeken van de wereld in Japan zullen landen voor de uitvaart, zijn veel Japanners de afgelopen weken juist op de been om te protesteren tegen de grootschalige ceremonie.

In juli gaf Abe, premier van 2006 tot 2007 en daarna van 2012 tot 2020, een toespraak op een verkiezingscampagne van zijn partij toen een man uit het publiek naar voren stapte en hem met een zelfgemaakt pistool neerschoot. Nationaal en internationaal werd er geschokt gereageerd.

Sinds de huidige premier Fumio Kishida aankondigde dat er een officiële staatsbegrafenis voor Abe komt, is er in Japan ophef ontstaan die de afgelopen weken alleen groeide. Vorige week stak een man zichzelf uit protest in brand voor het premiersgebouw in Tokio en uit opiniepeilingen blijkt dat meer dan de helft van de bevolking tegen een staatsbegrafenis is.

Verrassing

De onrust komt in het buitenland voor velen als een verrassing, want onder zijn collega-regeringsleiders genoot Abe een goede reputatie. In het Westen gold hij als stabiele kracht op het internationale toneel en trouwe bondgenoot in Oost-Azië. Vele regeringsleiders zullen dinsdag bij zijn begrafenis aanwezig zijn, evenals minister van buitenlandse zaken Wopke Hoekstra. Zelfs de Indiase president Narendra Modi, die onlangs de plechtigheden voor koningin Elizabeth aan zich voorbij liet gaan, zal in Tokio zijn om Abe vaarwel te zeggen.

In Japan zelf zal de begrafenis van Abe de taferelen van massale rouw rond koningin Elizabeths recente staatsbegrafenis niet reproduceren. In eigen land was Abe nooit bijzonder populair gedurende zijn acht jaar lange premierschap, zo bleek uit talloze peilingen en enquêtes. Deze impopulaire oud-premier is nu de eerste politicus sinds 1967 voor wie een staatsbegrafenis wordt opgetuigd.

Zo’n groots evenement heeft een prijskaartje. De kosten van de plechtigheden worden geraamd op maar liefst 1,65 miljard yen, omgerekend bijna 12 miljoen euro. Dit roept protest op. Er zijn ook politieke gronden waarop demonstranten stellen dat Abe zo’n staatsbegrafenis niet verdient. Abe is in eigen land beschuldigd van nepotisme en het paaien van extreemrechts. Maar de grootste controverse die momenteel de stemming rond Abe bepaalt werd pas openbaar na – of eigenlijk door – de aanslag op zijn leven van afgelopen juli.

Sekte

De schutter, de 41-jarige Tetsuya Yamagami, verklaarde in de rechtbank namelijk dat hij Abe had vermoord vanwege diens banden met de omstreden Verenigingskerk – een van origine Zuid-Koreaanse christelijke sekte waartegen in Japan veel rechtszaken lopen. De kerkgemeenschap zou haar leden grote sommen geld aftroggelen, waardoor velen financieel aan de grond kwamen te zitten – zo ook de moeder van Yamagami.

Sinds de connecties tussen Abe en de Verenigingskerk door de moord onder de aandacht zijn gekomen, verschijnen er talrijke berichten over andere politici van Abes Liberaal Democratische Partij (LDP) die nauwe banden onderhouden met de vermogende kerkgemeenschap. Hierover ontstond grote woede, die uitmondde in het protest tegen Abes staatsbegrafenis.

Vorige week maandag waren er in Tokio meer dan 10.000 mensen op de been. Voor de dag van de uitvaart zelf zijn nog geen demonstraties aangekondigd, maar Abes staatsbegrafenis wordt nu al door ophef gekleurd.

Lees ook:

Japanse premier verbreekt banden met Moon-sekte

Na de moord op oud-premier Abe keert regeringspartij LDP de Moon-sekte de rug toe. Er is kritiek op banden tussen de sekte en de partij.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden