Bodemschatten

Meerderheid Groenlanders laat het grote mijnbouwgeld liever schieten

Leden van de winnende partij Inuit Ataqatigiit vieren feest als de eerste exitpolls naar buiten komen. Inmiddels heeft de partij de verkiezingen gewonnen en daarmee de mineralendelving een halt toegeroepen.  Beeld AFP
Leden van de winnende partij Inuit Ataqatigiit vieren feest als de eerste exitpolls naar buiten komen. Inmiddels heeft de partij de verkiezingen gewonnen en daarmee de mineralendelving een halt toegeroepen.Beeld AFP

De verkiezingen in Groenland zijn gewonnen door de partij Inuit Ataqatigiit, een linkse partij die een omstreden mijnbouwproject wil stoppen. Het is een harde klap voor internationale investeerders van de mijn.

Vroeger was de uitkomst van de verkiezingen in Groenland hooguit een bericht voor rechtsonder pagina 13 van de krant, zelfs in Denemarken. Maar naar de verkiezingen van afgelopen dinsdag keek de hele wereld. Want nu ging het niet om meer of minder visquota, maar konden de kiezers met hun stem bepalen of Groenland wel of niet een gigantische speler op de wereldmarkt voor mineralen moet worden.

In het zuiden van het eiland ligt de Kvanefjeld, een berg die geldt als ’s werelds grootste onontgonnen bodemschat. Met de mineralen uit die berg kunnen nog vele generaties elektrische auto’s, mobiele telefoons en geavanceerde wapens worden gemaakt.

Maar afgelopen februari viel het Groenlandse bestuur over de vraag of het goed is dat bij het winnen van bodemschatten uranium vrijkomt. De ene helft van regeringspartij Simiut vond van wel, de andere helft niet. Daarom werd eerder deze week bij vervroegde verkiezingen de keus voorgelegd aan de inwoners zelf.

Harde klap voor internationale bedrijven

Woensdag kwam de uitslag: een groot deel van de Groenlanders koos voor Inuit Ataqatigiit (IA), de partij die af wil van de mijn. Dat is een zware klap voor allerlei internationale partijen, zoals het Australische bedrijf Greenland Minerals, dat al jaren bezig is om mijnbouw in Groenland voor te bereiden en onlangs dacht eindelijk de nodige vergunningen binnen te hebben. Of de Chinese investeerders, die hopen dat ze de enorme rijkdommen aan zeldzame mineralen die in de Groenlandse bodem liggen nog tientallen jaren kunnen gebruiken bij de fabricage van consumentenelektronica en windturbines.

Wens tot onafhankelijkheid

Het is ook een afstraffing voor de partij die al sinds 1979 bijna onafgebroken aan de macht is geweest, het sociaaldemocratische Simiut, dat uiteindelijk in zijn verkiezingsprogramma bepaalde dat het mijnen naar mineralen juist een uitgelezen kans was om Groenland economisch onafhankelijk te maken van moederland Denemarken.

Groenland is een autonome regio van Denemarken, maar onafhankelijkheid is een diepe wens van veel inwoners. Zeker de laatste tijd wordt de Deense heerschappij door jonge, zelfbewuste Inuit vaak ‘koloniaal’ genoemd. Maar onafhankelijkheid is een droom die tal van praktische bezwaren kent. Van visserij alleen kunnen de Groenlanders niet leven, dus de Denen betalen elk jaar een flink deel van de Groenlandse begroting. Intussen is de werkloosheid hoog en heeft het eiland te kampen met een extreem hoog aantal zelfdodingen per jaar.

Meer of minder vis

Een economische impuls zou dan ook zeer welkom zijn, maar waar Groenland in de toekomst dan van moet leven, blijft nog even de vraag. Het wordt in elk geval geen mineralenwinning, want partijleider Mute Bourop van de winnende partij IA, een soort Groenlands GroenLinks, heeft meteen bevestigd dat het daarmee afgelopen moet zijn. Ook IA wil graag een onafhankelijk Groenland, maar niet met deze mijn, waarbij groot risico is op onomkeerbare schade voor natuur en milieu. Dat standpunt leverde de partij bijna 10.000 stemmen op en dat was 37 procent van de kiezers.

Nu eindigt – in elk geval voorlopig – het hele mijnproject. Want partijleider Bourop van IA kan een coalitie vormen met Naleraq, een tweede partij die tegen mijnbouw is. Dat zal niet helemaal vanzelf gaan. IA mag het met Naleraq eens zijn over mijnen, over visserij lopen hun ideeën volstrekt uiteen. De een wil meer vis uit de zee halen omwille van de inkomsten, de ander minder vanwege het milieu.

Het smeltende ijs maakt Groenland interessant

Maar visserij hoeft geen breekpunt meer te zijn. Het grootste eiland ter wereld krijgt namelijk steeds meer mogelijkheden als het gaat om toekomstige inkomstenbronnen. Inmiddels is duidelijk dat in de steeds minder vaak bevroren grond van Groenland nog vele andere bodemschatten verborgen liggen, waaronder ook olie.

Het smeltende ijs biedt nóg een voordeel: het eiland ligt plotseling op een heel strategische positie. Niet voor niets stelde de voormalige Amerikaanse president Trump twee jaar geleden voor om Groenland van de Denen te kopen. De krimpende ijskap maakt het eiland plotseling heel interessant voor allerlei wereldspelers. De Chinezen bijvoorbeeld azen op een basis in Groenland om daarvandaan boven Rusland langs te varen, iets wat de Russen en de Amerikanen ook wel willen. Zo kunnen de havens die tot nog toe alleen in gebruik waren bij de vissers, ontwikkeld worden tot overslagplaatsen van wereldbelang.

31 coronabesmettingen

De inwoners van Groenland moeten er nog even aan wennen dat hun land plotseling zo belangrijk is. Dinsdag ging niet meer dan driekwart van de stemgerechtigden naar de stembus om de toekomst van het land te bepalen. De Groenlandse verkiezingen hadden overigens geen last van de coronapandemie. Er is op het immense eiland nog niemand aan de ziekte gestorven, noch in het ziekenhuis opgenomen. Het aantal besmettingen is blijven steken op 31. Dat is, ook al wonen er op Groenland maar 56.000 mensen, nog altijd een bijzonder klein aantal.

Lees ook:

Trump is niet de eerste Amerikaan die Groenland wil kopen

De VS en Denemarken raakten verwikkeld in een diplomatieke rel nadat Trump als een ‘vastgoeddeal’ Groenland van Kopenhagen wilde overnemen. De formulering van Trump is ondiplomatiek, maar het past binnen hernieuwde belangstelling voor Groenland als geopolitieke prijs voor grootmachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden