Covid-19

Meer dan de helft van alle besmette Zuid-Koreanen is lid van deze obscure kerk

Lee Man-hee, oprichter van de Shincheonji-kerk, biedt de Koreanen zijn verontschuldigingen aan tijdens een persconferentie.  Beeld REUTERS
Lee Man-hee, oprichter van de Shincheonji-kerk, biedt de Koreanen zijn verontschuldigingen aan tijdens een persconferentie.Beeld REUTERS

Zuid-Korea heeft ‘de oorlog verklaard’ aan het nieuwe coronavirus. Vooral veel leden van een obscure kerk zijn besmet.

Nederig en met een mondkapje op richt de zelfverklaarde wederkomst van Jezus zich tot het Zuid-Koreaanse volk. “Ik vraag vergiffenis”, zei Lee Man-hee maandag tijdens een persconferentie in Gapyeong, vijftig kilometer buiten Seoul. Lee is oprichter en leider van de Shincheonji-kerk, die in het middelpunt van de aandacht staat na de uitbraak van het nieuwe coronavirus in Zuid-Korea.

Meer dan de helft van de ruim vijfduizend besmette personen in het land behoren tot die kerk, die een nieuwe hemel en een nieuwe aarde belooft. Daarmee heeft zij in vrij korte tijd zeker 200.000 volgelingen weten aan te trekken. Maar nu verkeert de kerk in crisis, want zij wordt gezien als de voornaamste verspreider van het coronavirus in het land.

Het lijkt allemaal begonnen met ‘patiënt 31’. Deze vrouw van 61 uit de stad Daegu, in het zuiden van Zuid-Korea, heeft vele tientallen, wellicht honderden anderen besmet. Dat deed ze terwijl ze al was opgenomen in een ziekenhuis, na een auto-ongeluk. Patiënt 31 was daarbij niet zwaargewond en ze mocht gewoon het ziekenhuis verlaten als ze dat wilde.

Omdat ze koorts kreeg, wilden de artsen haar testen op het coronavirus. Dat vond de vrouw niet nodig en ze ging met een vriendin lunchen in een hotel. Een paar dagen eerder was ze nog bij een dienst van de Shincheonji-kerk geweest en de dag na de lunch opnieuw. Weer een dag later werd ze toch getest en als patiënt 31 geïdentificeerd, tien dagen na haar opname vanwege het ongeluk.

Veel mensen die urenlang dicht opeengepakt zitten

Hoe het mogelijk is dat een persoon zoveel mensen heeft besmet, is nog niet duidelijk. Maar experts wijzen op de situatie tijdens de kerkdiensten: veel mensen die in vaak te kleine ruimtes urenlang dicht opeengepakt zitten, bidden en zingen. Onderzocht wordt nog of patiënt 31 begin februari ook aanwezig was bij een begrafenis in Cheongdo, een plaats niet ver ten zuiden van Daegu. Ze zou daar ook in een badhuis zijn geweest.

Cheongdo is na Daegu de plaats met de meeste besmettingen in Zuid-Korea en het is de geboorteplaats van Lee Man-hee, de 88-jarige oprichter van Shincheonji. In 1984 zag Lee het licht en begon hij zijn eigen kerk: voluit ‘de Shincheonji-kerk van Jezus, de tempel van de tabernakel van de getuigenis’.

De kerk is een ‘apart geval van een heel Koreaans verschijnsel’, zegt Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies in Leiden. In Zuid-Korea zijn de afgelopen decennia ongeveer twintig nieuwe afsplitsingen van de protestantse kerk ontstaan. De bekendste is de Verenigingskerk van Sun-myung Moon, die in 1954 is opgericht in Seoul en inmiddels meer dan een miljoen leden telt, bekend als de ‘Moon-sekte’.

“Ook Shincheonji lijkt wel een sekte te zijn”, zegt Breuker. Leden verbergen hun geloof omdat dit sociaal niet aanvaard is. Zuid-Korea kent een ‘hoge mate van godsdienstvrijheid’ maar voor de meeste mensen is lidmaatschap van een van de nieuwe kerkgenootschappen taboe. “Je vertelt niet aan je familie dat je je hierbij aansluit”, zegt Breuker.

Actief leden werven bij andere kerkgenootschappen

Het christendom in een meer traditionele vorm heeft stevige voet aan de grond in Korea, vooral sinds de negentiende eeuw. Protestantse kerken met een Amerikaanse achtergrond, zoals presbyterianen en baptisten zijn groot. Ook de katholieke kerk telt veel gelovigen. Nog iets meer Zuid-Koreanen zijn boeddhistisch.

Apart aan Shincheonji is dat de leden actief werven onder andere kerkgenootschappen. De gelovigen bezoeken diensten in andere kerken, leggen daar contact en proberen mensen over te halen zich aan te sluiten. Dat maakt de kerk ook gehaat bij andere genootschappen.

In Zuid-Korea doet zelfs het gerucht de ronde dat leden van Shincheonji expres andere kerken bezochten om daar mensen te besmetten. Zo zou hun kerk niet langer alleen de schuld krijgen van de virus-uitbraak. Duidelijk is wel dat de leden grote risico’s hebben genomen door hun eigen bijeenkomsten door te laten gaan en die van anderen bij te wonen.

Inmiddels zijn de bijeenkomsten van Shincheonji stilgelegd, gelovigen volgen nu diensten via internet. De kerk heeft ook een lijst met leden overgedragen aan de overheid, na eerdere weerstand daartegen. Een lijst met de namen van 9000 ‘rekruten’, in feite beoogde leden die nog binnengehaald moeten worden, is nog niet overgedragen – ook omdat de mensen die daarop staan vaak zelf van niets weten.

‘Een test van God’

De Shincheonji-leden zijn verplicht nieuwe gelovigen te werven. De kerk gebruikt daarvoor een woord dat in het Koreaans ook ‘oogsten’ betekent, aldus Breuker. Wie niet genoeg nieuwe leden binnenhaalt, moet een boete betalen aan het hoofdkantoor dat bekendstaat als het ‘Nieuwe Jeruzalem’ en is gevestigd in een buitenwijk van Seoul.

Lee liet weinig van zich horen, tot de persconferentie van maandag. Eerder zei hij wel dat de besmettingen in Korea ‘een test van God’ zijn. De kerk zou ook een vestiging met 300 leden hebben in de Chinese stad Wuhan, waar het virus het eerst opdook. Daar was geen enkel lid besmet, ‘een wonder’ volgens Lee. Maar dinsdag maakte de Koreaanse overheid bekend dat twee kerkleden Wuhan hadden bezocht. De verwijzing naar die Chinese stad is inmiddels van de website van Shincheonji verwijderd.

Lees ook:

WHO: veel meer nieuwe gevallen virus buiten China dan in China

Het risico dat het nieuwe coronavirus zich oncontroleerbaar gaat verspreiden als een pandemie is groot, vreest de WHO. Het aantal nieuwe besmettingsgevallen blijft wereldwijd toenemen. Verschillende landen nemen maatregelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden