Dag van de Overwinning

Medici verbazen zich: Rusland houdt vandaag toch overwinningsparade, ondanks het coronavirus

Russische TOS-1A Solntsepyok (‘brandende zon’) raketwerpers op de overwinningsparade ter ere van het 75-jarige jubileum van de overwinning op de nazi's. Beeld EPA

De Dag van de Overwinning wordt woensdag gevierd in Moskou, ook al waart het coronavirus er nog steeds rond. 

Voor iedere Rus is de Dag van de Overwinning op Hitler-Duitsland onlosmakelijk verbonden met het voorjaar, met pril groen aan de bomen en bloeiende seringen, net als het Paasfeest en de eerste mei. Rollende tanks en saluutschoten op een zinderende zomerdag passen niet in dat beeld, zelfs al komt de overwinningsparade, die woensdag op het Rode Plein plaatsvindt exact 75 jaar na de eerste in 1945.

De traditionele militaire parade was oorspronkelijk gepland op 9 mei en moest een weergaloos feest worden, met president Vladimir Poetin als stralend middelpunt en de Franse president Macron en de Chinese leider Xi Jinping als eregasten. Maar het coronavirus gooide roet in het eten. 

Moskou en veel andere Russische steden gingen in lockdown, de viering op 9 mei beperkte zich tot de traditionele vuurwerkshow en een luchtparade van militaire toestellen. De volksraadpleging van 22 april over een lange lijst door Poetin geïnitieerde grondwetswijzigingen was al uitgesteld tot nader order.

Voor lang, leek het, want het coronavirus greep in Rusland razendsnel om zich heen. Maar nog op het hoogtepunt van de pandemie besloot het Kremlin onverwacht zowel de parade als de volksstemming alsnog zo snel mogelijk door te drukken. In Moskou werd de lockdown daarom veel eerder dan verwacht beëindigd. 

Medici vrezen grote gezondheidsrisico's 

Het plebisciet vindt nu plaats op 1 juli, maar de Russen kunnen al vanaf de dag na de parade op diverse manieren hun stem gaan uitbrengen. Het besluit wekte de verbazing van veel medici, want beide evenementen brengen grote gezondheidsrisico’s met zich mee, terwijl de noodzaak ervan nu niet evident is.

Aantal coronagevallen in Rusland passeert de 600.000

Rusland heeft vandaag 7176 nieuwe besmettingen met het coronavirus geregistreerd. Daarmee komt het totaal op 606.881, het op twee na hoogste aantal infecties ter wereld. Dinsdag lag het aantal nieuwe besmettingen op 7425.

Het Russische crisiscentrum voor het coronavirus meldde verder dat 154 mensen in de afgelopen 24 uur aan Covid-19 zijn overleden, een meer dan de dag ervoor. Het officiële dodental staat daarmee op 8513. Critici hebben twijfels over het relatief lage officiële sterftecijfer in Rusland en de autoriteiten ervan beschuldigd de omvang van de crisis te bagatelliseren.

De Dag van de Overwinning is gewoonlijk een echt volksfeest. Daarvan is nu geen sprake. Het Rode Plein is gereserveerd voor een uiterst select gezelschap, onder wie een groepje veteranen dat enkele weken in quarantaine moest om elk risico op besmetting van de president te vermijden. De burgemeester heeft de Moskovieten gemaand de parade thuis op televisie te gaan bekijken en niet langs de route van de militaire colonne te gaan staan.

T-34-85 tanks op de Overwinningsdagparade. Beeld Host Photo Agency via Getty Imag

Vaderlandsliefde en trots op eigen taal

De beeldtaal van de parade sluit wel naadloos aan bij de reclame voor de volksraadpleging, die te zien is op talrijke billboards en in gelikte televisiespotjes. De filmpjes appelleren, als de parade, aan vaderlandsliefde en trots op de eigen taal en cultuur, maar leggen geen concreet verband met de meer dan tweehonderd voorgestelde wetswijzigingen. 

Is de Russische taal u dierbaar? Bent u trots op de oorlogsveteranen? Ga dan stemmen op 1 juli. En hoewel het er niet bij wordt gezegd, is duidelijk dat het antwoord op deze vragen alleen een ja-stem kan zijn. Aan de vooravond van de parade riep Poetin in een televisietoespraak de burgers ook op de wijzigingen te steunen, omwille van 'een dynamische, duurzame ontwikkeling van het land voor de komende jaren en decennia’.

Russische militaire marcheren over het Rode Plein in Moskou, tijdens de overwinningsdagparade. Beeld REUTERS

Scheiding der machten wordt nog diffuser

De parade op het Rode Plein is daarmee het startschot voor ingrijpende veranderingen in het politieke bestel na de volksraadpleging. De meest tot de verbeelding sprekende wijziging betreft het resetten van het aantal ambtstermijnen van de zittende president, waardoor hij in theorie tot aan 2036 het land zou kunnen besturen. 

Hij kan dat bovendien doen met nog beduidend meer macht dan tot nu toe. Zo kan de president rechters van het constitutioneel hof en het hooggerechtshof ontslaan. In het nieuwe Rusland wordt de scheiding der machten nog diffuser dan ze al was.

De vernieuwde grondwet bevat ook een waarschuwing voor eenieder die de officiële geschiedschrijving betwist. ‘De Russische Federatie (...) garandeert de bescherming van de historische waarheid’, komt erin te staan. Poetin gaf vorige week zelf een schot voor de boeg met een lijvig artikel over de Tweede Wereldoorlog, waarin hij schrijft dat de Sovjet-Unie eind 1939 begon met het ‘incorporeren’ van Estland, Letland en Litouwen ‘met instemming van de gekozen autoriteiten’. 

De president repte met geen woord over de arrestatie en jarenlange opsluiting van de Baltische regeringsleden. Wie daartegen bezwaar aantekent handelt straks mogelijk in strijd met de grondwet.

Lees ook: 

President voor het leven: hoe Poetin het onvermijdelijke product werd van de Russische geschiedenis

Het uitstel van het referendum over de Russische grondwetswijzigingen maakt in de praktijk niet uit: ook zonder volksraadpleging blijft Poetin naar alle waarschijnlijkheid tot 2036 aan als president. Is hij nu een volleerd dictator?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden