Congo

Mazelen in Congo kost vooral jonge kinderlevens: al 6000 peuters overleden

Een ondervoed kind wordt gemeten in een Congolese kliniek. Beeld AFP

De mazelenepidemie in Congo heeft inmiddels het leven gekost aan meer dan zesduizend heel jonge kinderen, vooral peuters. Dat maakte de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) gisteren bekend. In alle 26 provincies in Congo is de uitbraak van mazelen niet onder controle.

Sinds het begin van de massale uitbraak in 2019 zijn zeker 310.000 gevallen met mazelen geconstateerd. Dit officiële cijfer is waarschijnlijk maar een fractie van het totale aantal besmettingen. Wereldwijd is er een verontrustende stijging van mazelen, die veroorzaakt wordt door een te lage vaccinatiegraad in een behoorlijk aantal landen.

“Veel gebieden in Congo zijn zo afgelegen dat ze zeer moeilijk te bereiken zijn om kinderen te kunnen vaccineren. Soms kun je er met een motor heen of anders te voet”, zegt Kate White, de coördinator van Artsen zonder Grenzen voor acute noodsituaties als mazelen en ebola in Congo.

De uitbraak van ebola in de provincies Ituri en Noord-Kivu in Congo krijgt veel meer bekendheid en financiële steun. Sinds augustus 2018 zijn circa 2230 mensen aan ebola overleden. Veel minder dan aan mazelen. “Mazelen heeft geen prioriteit bij donoren”, constateert White nuchter.

Sneller en meer slachtoffers dan ebola

Mazelen verspreidt zich veel sneller en eist veel meer slachtoffers dan ebola. In september stond het dodental op 4000 en in het laatste kwartaal steeg het dodental met 50 procent naar 6000. Het aantal doden groeit snel, ondanks een massale vaccinatiecampagne van de WHO en de Congolese autoriteiten waarbij al achttien miljoen kinderen onder de vijf jaar zijn ingeënt.

Toch krijgen ze daarmee de mazelenbesmetting niet onder controle. In sommige delen van Congo blijft de vaccinatiegraad onder de 25 procent. Om effectief te zijn, moet 95 procent van alle kinderen twee keer achter elkaar zijn ingeënt tegen mazelen. Onder het huidige inentingspercentage kan de ziekte zich razendsnel verspreiden, zeker als jonge kinderen ook nog eens ondervoed zijn, met hiv besmet of ook malaria hebben. Het is ook een armoedeziekte. Daarbij komt dat de medische infrastructuur in het land beperkt is. “Er zou veel geïnvesteerd moeten worden in een fijnmazig netwerk van gezondheidscentra in Congo”, bepleit White.

Geen geneesmiddel

Een geneesmiddel tegen mazelen is er niet. Vaccinatie is de enige manier om te voorkomen dat kinderen mazelen krijgen. De meeste kinderen met mazelen overleven het, maar als zich complicaties voordoen, kan het slecht aflopen. Het gaat daarbij om bijvoorbeeld infecties waarbij de hersenen zwellen, longontsteking en ernstige diarree en daarmee samenhangend uitdroging van het lichaam. “We behandelen bij peuters met mazelen vooral de bijkomende ziektes met vitamine A, antibiotica en malariapillen”, vertelt White, om te voorkomen dat kinderen aan een combinatie van ziektes sterven.

Mazelen is met een effectieve vaccinatie goed te bestrijden. In de jaren zestig van de vorige eeuw stierven nog jaarlijks wereldwijd circa 2,6 miljoen mensen aan de ziekte, voor een belangrijk deel ook in Europa. Door inentingsprogramma’s is het dodental wereldwijd teruggelopen van 536.000 in 2000 naar 142.000 in 2018.

Maar sinds 2019 is weer sprake van een stijging, doordat de vaccinatiegraad in sommige landen stevig terugloopt. Naast Afrikaanse landen als Congo, Liberia en Madagaskar zijn nieuwe pieken met besmettingen te zien in Oekraïne, Brazilië, Pakistan, Jemen, Frankrijk en Italië.

Lees ook: 

Het mazelenvirus is terug, en het blijkt niet zo onschuldig als gedacht.

Met de uitbraak van de mazelen op een Haagse crèche heeft de ziekte ook in Nederland weer grond aan de voeten gekregen. Het virus leek te worden uitgeroeid, maar is aan een opmars begonnen. En het blijkt niet zo onschuldig als velen dachten.

De mazelen zijn terug in Europa: stijging van maar liefst 400 procent.

De mazelen rukken op in Europa. Vergeleken met 2016 steeg het aantal gevallen vorig jaar met 400 procent.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden