Buitenland Spanning in de Golf

Marineschepen in de Golf kunnen zelf een risico voor de veiligheid vormen

Het Britse fregat HMS Montrose schrok volgens Londen Iraanse schepen af die woensdag een olietanker in de weg zaten. Beeld AFP

De olievoorziening voor de wereld loopt gevaar nu de incidenten bij de Perzische Golf zich aaneenrijgen. De Amerikanen willen marineschepen inzetten, maar dat kan uit de hand lopen.

Drie Iraanse schepen blokkeerden woensdag de doorgang van een Britse olietanker in de doorgang van de Perzische Golf naar de Golf van Oman. Pas toen een begeleidend Brits fregat zijn kanonnen richtte op de Iraanse schepen, kon de tanker verder. Dat is althans de Britse lezing, volgens Iran is er niets gebeurd. Het gaat om het zoveelste incident in de smalle zeestraat. Eerder haalde Iran een Amerikaanse drone neer en daarop sloegen de Verenigde Staten bijna militair terug. President Donald Trump drukte naar eigen zeggen op het laatste moment toch maar niet op de knop. Ook zijn er tankers beschadigd, volgens de VS door Iran of milities die door dat land gesteund worden. Vier vragen en antwoorden over de plannen voor een marinemissie.

Hoe belangrijk is de Straat van Hormuz voor de oliehandel?

Dagelijk passeren er ongeveer twintig miljoen vaten olie en olieproducten in tientallen schepen – ongeveer een vijfde van de totale oliebehoefte in de wereld. Daarmee is de Straat van Hormuz ‘een slagader in de internationale oliehandel’, zegt energie-expert Lucia van Geuns van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS). 

Wat willen de Amerikanen doen?

President Trump vraagt andere landen marineschepen te sturen om de olietankers te beschermen. Den Haag overweegt een fregat te sturen, weinig andere landen hebben nog gereageerd.

De Amerikanen hebben zelf een grote marinebasis in Bahrein en kunnen dus gemakkelijk schepen inzetten, Groot-Brittannië heeft daar een kleine basis. Vorige maand riep Trump al China, Japan en ‘vele andere landen’ in Azië op hun eigen schepen te beschermen.

Dat lijkt logisch, want veruit het grootste deel van de olie uit de Golf gaat naar die landen. De Amerikanen zijn vrijwel zelfvoorzienend als het om olie gaat en Europa importeert vooral uit Rusland. De vraag is wel of de Amerikanen blij zijn als China ineens marineschepen naar de Straat van Hormuz stuurt. Washington protesteert nu al wanneer de Chinezen rondvaren door de Zuid-Chinese Zee, hun eigen achtertuin in vergelijking met de Golf.

Is het wel verstandig om marineschepen te sturen?

Dat is de grote vraag, zegt Van Geuns van HCSS. “Het economisch verkeer wil ongehinderd zijn gang kunnen gaan”, stelt zij. Een korte blokkade van de Straat van Hormuz door Iran hoeft geen ramp te zijn.”Maar als het langer duurt, leidt dit tot hoge olieprijzen en dat kan een economische crisis veroorzaken.”

Wat meer veiligheid aan boord is belangrijk voor de olie-industrie. Begeleiding door fregatten kan daaraan bijdragen, volgens Van Geuns. Veel reders organiseren hun veiligheid nu zelf, met private beveiligers. Maar die kunnen weinig uitrichten als Iran echt toeslaat, erkent Van Geuns. “Dat zou dramatisch zijn.”

Maar een concentratie van marineschepen uit allerlei verschillende landen kan een risico op zich vormen, zeker als het om een niet duidelijk gecoördineerde missie gaat. Een incident zit in een klein hoekje, in een smalle zeestraat met een drukke scheepvaartroute. 

Wat betekent de huidige onrust voor de olieprijs?

Die is wat gestegen, maar niet zorgwekkend. Een vat Brent-olie kost op dit moment circa 66 dollar, een prijs waar de internationale hoofdrolspelers goed mee kunnen leven, aldus Van Geuns. De Amerikanen vinden het belangrijk dat de olie niet veel duurder wordt, vanwege het belang van de consumenten aan de pomp. De olieproducerende landen willen juist dat de prijs niet veel lager ligt.

Rusland speelt op de achtergrond een rol als een van de grote olieproducenten. Die productie vindt ver van de Golf plaats, maar de olieprijs wordt op de internationale markt bepaald. Zou Rusland, dat goede banden heeft met Iran, voordeel kunnen hebben bij een conflict? “Ja, de Russen kunnen wel een beetje de lachende derde zijn”, zegt Van Geuns. “Maar uiteindelijk willen ook zij vooral stabiliteit op de oliemarkt.” 

Lees ook:

VS zoekt bondgenoten in Midden-Oosten om olietankers te beschermen

De VS gaan met de pet rond bij bondgenoten voor een nieuwe militaire alliantie. Washington zegt koopvaardij-schepen in het Midden-Oosten te willen beschermen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden