InterviewOppositie in Venezuela

‘Maduro kan geen kant op’: de ongelijke strijd van de Venezolaanse oppositie

Juan Guaidó (met megafoon) en Leopoldo López (met het Venezolaanse vlaggetje) tijdens een rally, eind april vorig jaar. Lópeze bracht de afgelopen anderhalf jaar door in de Spaanse ambassade en is het land nu ontvlucht.Beeld AFP

Ruim anderhalf jaar na de internationale erkenning van oppositieleider Juan Guaidó als waarnemend president, is Nicolas Maduro nog steeds aan de macht in Venezuela. Wat is het perspectief, met verkiezingen in het vooruitzicht?

De Venezolaanse oppositie verkeert in zwaar weer. De vorig jaar met veel bravoure aangekondigde transitie is er niet gekomen, de komende parlementsverkiezingen zijn een farce, en het repressieve bewind van Nicolás Maduro blijft zitten waar het zit. Tot overmaat van ramp vluchtte vorige week vrijdag de meest emblematische oppositieleider het land uit. Trouw sprak erover met parlementsvoorzitter Juan Guaidó, die onder meer door Nederland wordt erkend als waarnemend president van Venezuela.

Zeven jaar monddood

"Er was geen andere keus," zegt Guaidó via Zoom vanuit Caracas, net voor de wekelijkse parlementsvergadering. Hij praat razendsnel, aarzelt geen seconde over zijn woorden en spreekt consequent van een ‘dictatuur’. De vlucht vorige week vrijdag van Leopoldo López, zijn vriend, mentor en Venezuela's charismatische oppositieleider, was onvermijdelijk. 

Zeven jaar lang was hij monddood: in de militaire gevangenis, in huisarrest en tenslotte ondergedoken in de Spaanse ambassade. "Hij kon niet de straat op, met niemand spreken, geen persconferentie geven, vergaderen met activisten, niets. In het buitenland kan dat allemaal.”

De vlucht ging via Aruba, maar de rol van Nederland blijft onduidelijk. "Ik heb de details niet, om veiligheidsredenen en om de mensen te beschermen die hem hielpen. Wat ik kan zeggen is dat zowel Colombia, Nederland als de Verenigde Staten actief helpen met de democratie en de vrijheid." 

‘Waarom houdt de dictatuur van Maduro stand?’

Lopez' vertrek is een nieuwe klap voor de toch al geplaagde Venezolaanse oppositie. Begin vorig jaar was er euforie. Nadat autocraat Nicolás Maduro zijn eigen herverkiezing bij elkaar had gefraudeerd, werd parlementsvoorzitter Guaidó internationaal erkend als waarnemend president. Met provocerende acties riep de toen 35 jaar jonge oppositieleider vanaf de barricades dat ‘het moment van verandering’ was aangebroken, en probeerde de militairen naar zijn kamp te halen. Honderdduizenden mensen gingen voor hem de straat op.

Maar anderhalf jaar later zit Maduro er nog steeds. Het regime dat hij erfde gaat zijn 22ste jaar in. Veel Venezolanen zijn teleurgesteld in Guaidó. Wat ging er mis? "De vraag is eigenlijk: waarom houdt de dictatuur stand? Het antwoord is terreur. Kritische militairen worden opgepakt, gemarteld en soms vermoord," zegt Guaidó. Hij citeert het recente, schokkende rapport van de Verenigde Naties over de mensenrechten in Venezuela. "Kruisiging, elektriciteit op de genitaliën, danteske taferelen. Ze straffen interne dissidentie nog zwaarder dan de oppositie." 

Dat laatste is veelzeggend. Het regime - nog door 10 tot 15 procent van de bevolking gesteund - hanteert grof geschut tegen kritiek. Vijf jaar geleden veroverde de oppositie met ruime meerderheid het parlement, maar dat werd al snel alle macht ontnomen. De leden mogen niet vergaderen in het parlementsgebouw, waar nu een schaduwparlement zit. Volksvertegenwoordigers, hun medewerkers en zelfs familie worden lukraak opgepakt en zonder proces jarenlang vastgezet. 

‘Leopoldo Lópeze heeft straks weer een stem’

Op 6 december zijn er opnieuw verkiezingen, maar de meeste oppositiepartijen weigeren deelname. "Als dit echte verkiezingen waren, dan zouden we gewoon meedoen en met overgrote meerderheid winnen, net als vijf jaar geleden. Maar de dictatuur blokkeert deelname van de beste kandidaten. Ze zitten in ballingschap, worden vervolgd of gevangen gezet," zegt Guaidó. "Hoe kun je meedoen met een proces dat niet eens voldoet aan de meest elementaire voorwaarden? Het is een fusilladeplaats. Daar laten we ons niet voor lenen.”

Om dezelfde reden bedankte ook de Europese Unie voor Maduro's uitnodiging te komen waarnemen. Maar voormalig presidentskandidaat Enrique Capriles - ook geen kleintje binnen de Venezolaanse oppositie - pleitte aanvankelijk wel voor deelname, waarmee Maduro de oppositie opnieuw wist te verdelen. "Maar ook Capriles heeft uiteindelijk gezegd dat we het niet moeten doen. Interne verschillen vallen altijd meer op dan overeenkomsten. Er zijn 47 partijen die absoluut op een lijn liggen. Er zijn maar twee of drie leiders die wat meningsverschillen met elkaar hebben."

Maar wat is het perspectief? Over twee maanden zit Guaidó met een door Maduro gecontroleerd parlement en met zijn belangrijkste troef - Leopoldo López - in het buitenland. Wat gaat hij doen? "Ik zit binnenkort met hetzelfde als nu, namelijk een parlement opgezet door de dictatuur. Maar ook met een verschil: Leopoldo López die weer een stem heeft, al is het dan in het buitenland. We hebben onze internationale bondgenoten nodig voor een ordelijke transitie.”

Guaidó als troef

Hoe lang geeft hij Maduro nog? "Linke vraag, want als ik zeg een week en het gebeurt niet... Maduro kan geen kant op. Er is niet eens meer benzine, hij heeft geen geld, de olie-industrie is kapotgemaakt. Op dat punt is hij al verslagen. Onze taak is om de vrijheid en democratie te laten zegevieren en wel zo snel mogelijk.” 

Guaidó verwacht niet zelf ook te worden opgepakt. "Ze zijn bang voor de reactie, zowel binnen Venezuela als internationaal. Daarnaast weten ze heel goed dat wij [voor de internationale gemeenschap, red.] de enige geldige gesprekspartner zijn in Venezuela." Maduro raakt internationaal steeds verder geïsoleerd en dat ziet Guaidó als zijn troef. "Zíj kunnen niet een telefoon pakken en een andere president bellen. Overigens hebben ze ook mij ontvoerd, en pas na een paar uur weer vrijgelaten. De dreiging is er voortdurend."

Lees ook:
O
ppositiepoliticus Lopez ontvlucht Venezuela

De prominente Venezolaanse oppositiepoliticus Leopoldo Lopez is zijn land ontvlucht en naar Colombia uitgeweken. Volgens zijn vader is hij op weg naar Spanje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden