Een éénjarig meisje in Caracas, met naast zich een paar zakken voedingsmiddelen. Eten is voor veel Venezolanen momenteel een nauwelijks betaalbare luxe.

Venezuela

Maduro behandelt hulpverleners als terroristen. ‘Straks moeten al die mensen weer uit vuilnisbakken eten’

Een éénjarig meisje in Caracas, met naast zich een paar zakken voedingsmiddelen. Eten is voor veel Venezolanen momenteel een nauwelijks betaalbare luxe.Beeld EPA/Miguel Gutierrez

Lokale organisaties in Venezuela schaffen van internationale giften voedsel en medicijnen aan die worden verspreid onder de arme bevolking. Maar het regime van Maduro maakt daar met politie-invallen een einde aan. De autoriteiten willen dat geld zelf hebben en met ‘humanitaire hulp’ stemmen kopen.

‘Oneigenlijk verkrijgen van goederen, witwassen van geld en lidmaatschap van een criminele organisatie’. Zo luidt de aanklacht tegen medewerkers van Azul Positivo, een organisatie die armlastige families in arme Venezolaanse stadswijken aan eten en medicijnen helpt. Half januari viel de politie hun kantoor binnen, nam documenten in beslag en arresteerde de medewerkers. Vijf van hen kwamen pas weken later op borgtocht vrij.

De actie tegen Azul Positivo was geen incident. Sinds enkele maanden zijn humanitaire organisaties in Venezuela doelwit van repressie. In november viel de politie de kantoren binnen van Alimenta la Solidaridad (Voed de Solidariteit) een organisatie die in gaarkeukens dagelijks 25.000 schoolkinderen hun – vaak enige – warme maaltijd geeft. Banktegoeden werden bevroren en de politie doorzocht de woning van de directeur, die sindsdien zit ondergedoken. “We zijn wegens de situatie voorzichtig met onze verklaringen”, laat een medewerker weten. “Schrijf dat maar op.”

null Beeld EPA/Miguel Gutierrez
Beeld EPA/Miguel Gutierrez

Beschuldigd van terrorisme

Twee weken later viel een anti-terrorisme-eenheid het kantoor binnen van Convite, een organisatie die armlastige bejaarden helpt met voedsel, medicijnen, wandelstokken en leesbrillen. “Ze namen onze computers en mobiele telefoons in beslag en ik moest mee voor verhoor”, vertelt directeur Luis Fernando Cabezas vanuit Caracas. Na twee uur mocht hij gaan. “Op basis van wat we hebben kunnen lezen, worden we beschuldigd van iets met terrorisme”, aldus Cabezas. Op papier heeft hij niets gekregen, het huiszoekingsbevel mocht hij alleen doorlezen. “Daar stonden verdenkingen in over onze financiering.”

“De vijf bestuursleden van Azul Positivo worden vervolgd op grond van wetten tegen georganiseerde misdaad en financiering van terrorisme”, weet de Venezolaanse jurist Alí Daniels, die op Soundcloud de criminalisering van de hulpverleners haarfijn fileert. De filantropen kunnen tien tot vijftien jaar achter de tralies verdwijnen. En dat, zegt Daniels, terwijl de organisatie zelf heel transparant is over de inkomsten van onder meer van de Verenigde Naties. Ook Alimenta la Solidaridad is onderdeel van het humanitaire programma van de Verenigde Naties, partner van Save the Children, en krijgt donaties van de Europese Unie en het Vaticaan. Convite krijgt geld van de Europese Unie.

Het regime in Venezuela treedt al jaren snoeihard op tegen de oppositie, demonstranten en journalisten. Waarom richt de repressie zich nu op de liefdadigheid? “De reden is dat de regering internationaal geld zelf wil beheren”, zegt journalist Luis Carlos Díaz, deskundig op dit onderwerp. Hij wijst op de diepe humanitaire crisis. Kinderen sterven aan de gevolgen van ondervoeding, hyperinflatie maakt voedsel onbetaalbaar, medicijnen zijn schaars. “De afgelopen jaren is internationaal geld beschikbaar gekomen waarmee lokale organisatie mensen helpen met voedsel en medicijnen, en hen een zekere autonomie geven. Beide zaken zijn voor dit regime onacceptabel. De autoriteiten willen dat geld zelf hebben en op hun manier uitdelen.”

null Beeld EPA/Miguel Gutierrez
Beeld EPA/Miguel Gutierrez

De staat wil een monopolie

Armoede is een vorm van controle geworden, zeggen deskundigen. Het geven van hulp dwarsboomt die controle, hulpverleners zijn dus een gevaar voor de macht. “De staat wil een monopolie houden op de voorzieningen voor de armen”, zegt politicoloog Carlos Romero. De achterban van president Nicolás Maduro, minder dan 20 procent van de bevolking, concentreert zich in de arme wijken, waar hij gesubsidieerde voedselpakketten uitdeelt in ruil voor stemmen. “Hulporganisaties ondermijnen die macht”, aldus Romero. “Ze zeggen ‘richt je maar op de rijken, van mijn mensen blijf je af’.”

Om diezelfde reden komen voedselpakketten van het Wereld Voedsel Programma (WFP) het land niet in. Het WFP eist distributie door een neutrale partij, maar Maduro wil het zelf doen en daarom houdt hij ze tegen. “Als de WFP het aan de militairen zou overdragen, dan zouden de grenzen meteen opengaan voor alle hulp van de wereld”, zegt journalist Díaz. Dat laatste gebeurde wel met coronatests, zo meldde Bloomberg onlangs. Van de 340.000 kits kwam uiteindelijk amper 1 procent in de ziekenhuizen terecht.

Iedereen is bang voor de politie

Intussen zit bij de hulpverleners de schrik er goed in. “Iedereen is bang. Mede door het reputatie van de politie die bij ons binnenviel”, zegt directeur Cabezas van Convite. De speciale brigade die hem meenam, is berucht wegens de duizenden buitengerechtelijke executies van de afgelopen jaren. Convite heeft de hulp aan ouderen vooralsnog hervat, maar Díaz vreest op termijn de gevolgen voor de bevolking zelf. Zo kan Alimenta la Solidaridad niet meer bij haar geld en houdt de organisatie de gaarkeukens alleen nog draaiende dankzij flexibele leveranciers van levensmiddelen. “Straks moeten al die mensen weer uit vuilnisbakken eten.”

Lees ook:

‘Hoeveel mensen heeft de geheime dienst van Maduro wel niet laten verdwijnen?’

In Venezuela worden moorden en martelingen door de politie en leger ‘witgewassen’door middel van vervalste autopsierapporten, stelt een oud-inspecteur van de forensische dienst, William Jiménez. De jurist heeft politiek asiel aangevraagd in Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden