Franse en Griekse marineschepen oefenden afgelopen maand samen in de Middellandse Zee.

Turks-Grieks conflict

Macron heeft genoeg van Europese slapte, ook tegenover Turkije

Franse en Griekse marineschepen oefenden afgelopen maand samen in de Middellandse Zee.Beeld via REUTERS

De Franse president Macron ziet Turkije als een groot gevaar. Hij stuurde twee straaljagers en twee oorlogsbodems naar de oostelijke Middellandse Zee. Alleen praten helpt niet, denkt hij.

Het is een drukke zomer op internationaal gebied voor Emmanuel Macron. In Mali, waar Franse troepen het oprukkende islamisme proberen in te dammen, vond een ouderwetse staatsgreep plaats. De Franse president vloog naar Beiroet na de explosie van 6 augustus voor een ontmoeting op straat met boze burgers. ‘Ik begrijp jullie woede’ zei hij daar.

Vandaag keert hij terug in Libanon. Officieel om het honderdjarig bestaan te vieren van een staat die door de Fransen na de Eerste Wereldoorlog in elkaar werd gezet. Maar hij zal ongetwijfeld de Libanese politiek opnieuw op haar verantwoordelijkheid wijzen en aandringen op een ‘overgangsregering’.

Het Libanese optreden leidde tot verbaasde reacties. Is het Frankrijks rol om zich zo opzichtig te bemoeien met andermans zaken? Maar het staatshoofd bedacht zich geen moment. Hij zag een kans om de affectieve banden met Libanon - Frankrijk telt zo’n 200.000 Franse Libanezen - aan te halen en een corrupte elite onder druk te zetten. En zo een slag te slaan in een regio waar de invloed van Frankrijk weinig voorstelt.

Volgens Macron is Erdogan het grootste probleem voor Europa geworden

Macron is er van overtuigd dat het de Europese Unie ontbreekt aan hardheid, snelheid en symbolische acties. Nu de Britten weg zijn en de Duitsers zich zoals altijd afzijdig houden, voelt hij zich kennelijk des te vrijer om het initiatief te nemen.

Dezelfde pro-actieve houding neemt Macron ook aan in het conflict tussen Turkije en Griekenland. Macron wijst zijn Europese vrienden al maanden op het in Franse ogen onaanvaardbare gedrag van zijn Turkse collega Erdogan. Volgens hem is Erdogan met zijn islamisme, nationalisme en autoritaire praktijken het grootste probleem voor Europa geworden. Sinds de couppoging van 2016 nemen de mensenrechtenschendingen toe. De ‘neo-Ottomaanse sultan’ bestreed de Koerden in Syrië, chanteert Europa met migranten en voert een culturele strijd tegen het westen door de integratie van Europese Turken te ontmoedigen.

Nieuw Turks gevaar dreigt nu in Libië. Dat land is sinds de val Muammar Kadafi in 2011 verdeeld tussen een regering, de GNA, die is erkend door de Verenigde Naties en die militaire hulp krijgt van Ankara, en een deel dat wordt geleid door generaal Haftar. Deze krijgsheer krijgt steun van Egypte, Saoedie-Arabië en Rusland. Macron heeft Turkije kort geleden beschuldigd van ‘criminele betrokkenheid’ bij het conflict. Erdogan heeft wapens gestuurd die niet alleen bestemd waren voor de GNA, maar waar ook duizenden jihadisten, waaronder oud-soldaten van IS, van profiteerden.

Macron kiest voor powerplay

Verschillende Franse analisten verklaren de avonturen van Erdogan uit zijn binnenlandse problemen, zoals verloren lokale verkiezingen vorig jaar en al enige tijd durende economische tegenslag kampt, die nog is verergerd door Covid-19. Het ‘neo-ottomaanse offensief’ in Libië en Syrië zou vooral dienen om zijn aanhang te mobiliseren.

Het overheersende sentiment in Frankrijk is dat Erdogan hoe dan ook geen centimeter ruimte moet krijgen om het Verdrag van Sèvres uit 1920, dat het Ottomaanse Rijk na de Eerste Wereldoorlog opdeelde en dat Turkije nooit heeft geratificeerd, ter discussie te stellen. ‘Wie de dienst uitmaakt in Libië, beheerst het migrantenvraagstuk en kan, als dat moet, de Europese leiders uit zijn hand laten eten’, zo waarschuwt de invloedrijke rechtse commentator Éric Zemmour.

Vandaar ook dat Macron nu kiest voor powerplay in het conflict rond de omstreden Turkse olie- en gasexploratie op zee. Parijs stuurde 13 augustus twee Rafale gevechtsvliegtuigen en twee oorlogsbodems naar de oostelijke Middellandse Zee. Met een tegenstander voor wie geweld een politiek middel als alle andere is, is alleen praten niet genoeg, denkt Macron. Ook de retoriek is aangepast: ‘De Méditerranée is geen speeltuin voor de ambities van deze of gene’ zo twitterde minister van defensie Florence Parly.

Erdogan wees er op zijn beurt op dat Turkije geen enkele concessie zal doen om zijn belangen te verdedigen. “Turkije neemt wat het zijne is in de Zwarte zee, in de Egeïsche Zee en in de Middellandse Zee.”

Zondag greep Erdogan de viering van een nationale feestdag waarop de overwinning van Atatürk op de Grieken in 1922 werd herdacht, aan om de Griekse en Franse regering af te doen als ‘hebzuchtig en incompetent’ . “Wij zullen niet twijfelen om het offer van martelaren te brengen”, aldus Erdogan. “De vraag is of onze tegenstanders daartoe bereid zijn.”

Lees ook:

Turkije kondigt militaire oefening aan in de Middellandse Zee

Terwijl de Europese Unie en de Verenigde Staten zich met de ruzie tussen Griekenland en Turkije bemoeien, kondigt Ankara een militaire oefening aan.

Het Griekse Kastellorizo hoopt vurig op deal met Turkije: ‘Daar aan de overkant wonen normale mensen’

Vanaf het Griekse eilandje Kastellorizo kun je Turkije zien. De overheidsrelatie met de buur is gespannen nu Ankara naar olie en gas zoekt in een betwist stukje zee.

Duitsland weet de hoogoplopende Grieks-Turkse spanningen enigszins te sussen

Van verschillende kanten worden pogingen ondernomen om de hoogopgelopen ruzie tussen Griekenland en Turkije in het oosten van de Middellandse Zee op te lossen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden