Franse presidentsverkiezingen

Macron en Le Pen treffen elkaar opnieuw

President Macron spreekt zijn aanhangers toe op zondagavond na de uitslag van de eerste ronde. Beeld AP
President Macron spreekt zijn aanhangers toe op zondagavond na de uitslag van de eerste ronde.Beeld AP

Emmanuel Macron heeft de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen gewonnen. Marine Le Pen eindigt als tweede en zal het op 24 april tegen het staatshoofd opnemen in de beslissende tweede ronde.

Kleis Jager

Een finale Macron-Le Pen, een herhaling van die van 2017, werd al maanden voorspeld door opiniepeilers, net als een eerste plaats voor Macron. Met bijna alle stemmen geteld komt Macron maandagochtend uit op 27,4 procent. Le Pen kan rekenen op 24 procent van de stemmen.

De radicaal linkse leider Jean-Luc Mélenchon werd derde met 21,2 procent. De uiterst rechtse oud-journalist Éric Zemmour (7,2 procent) bleef de centrum-rechtse kandidate Valérie Pécresse (4,8 procent) Les Républicains (LR) voor.

Op het laatste rechte stuk van de campagne kwam Le Pen steeds dichter bij Macron. De president leek een vergissing te hebben gemaakt om het rustig aan te doen met zijn campagne. Na de Russische invasie in Oekraïne profiteerde Macron volop van het rally round the flag-fenomeen, waarbij kiezers in onzekere tijden zich achter de leider opstellen.

Vlag-effect uitgewerkt

Maar het vlag-effect bleek snel uitgewerkt. Toen de curve van Le Pen die van hem naderde – onder andere doordat kiezers van Zemmour naar haar overliepen – was er in de presidentiële agenda opeens wel ruimte voor het politieke werk. Binnen een week gaf Macron drie interviews voor de geschreven pers en dook hij op in verschillende radio- en tv-studio’s.

Kennelijk heeft die eindsprint en het vooruitzicht van een grote score van Le Pen goed voor hem uitgepakt.

Wat het vervolg betreft, verzekerde het kamp van de president dit weekend dat de strijd tegen Le Pen nog moet beginnen. ‘Wij hebben munitie in voorraad.’ Het campagneteam denkt dat Macron voorzichtig moet zijn met de extremisme of racismekaart. ‘De mensen zien de dreiging niet echt.’ Het zou meer lonen als de president de pijlen zou richten op Le Pens beloften om de koopkracht te verbeteren. ‘Het is volslagen onzinnig wat ze op dit gebied voorstelt.’

Mélenchon roept aanhangers op niet op Le Pen te stemmen

Het gaat vanaf nu om de vraag wat de kiezers van de verliezende kandidaten gaan doen. De kandidaat met de grootste ‘stemmenreserve’ wint. Pécresse, Jadot (Groenen, 4,8 procent), Hidalgo en de communist Fabien Roussel (2,4 procent) hebben hun supporters opgeroepen Macron te stemmen in de tweede ronde. Mélenchon drukte zijn aanhang op het hart om niet één stem aan Le Pen te geven.

Deze eerste ronde bevestigt hoezeer het Franse politieke landschap in tien jaar op zijn kop is gezet. De links-rechts tegenstelling is niet langer het leidende principe. In 2012 waren de Parti Socialiste (PS), aangevuld met de groenen, en LR nog goed voor een aandeel van 58 procent. In 2017 was dit door de komst van Macron geslonken tot 26 procent.

LR, de PS en de groenen samen vertegenwoordigen nu 11,3 procent. Ruim de helft van de Franse kiezers stemt op een populistische kandidaat. Hierdoor is sprake van een driedeling: er is een centrum rond Macron, een groot blok van populistisch rechts (ruim 30 procent) en een kleiner blok van extreem-links (ruim 20 procent).

Voor de PS is waarschijnlijk het doek gevallen. Anne Hidalgo, de burgemeester van Parijs, haalde een score van 1,7 procent.

Républicains dreigen van het toneel te verdwijnen

In Les Républicains zit met de 4,8 procent van Valérie Pécresse nog net iets meer leven maar ook dit vertrouwde merk dreigt van het toneel te verdwijnen. Het is sinds 2012 de derde keer dat een kandidaat van LR niet tot de finale doordringt en dat kan niet zonder gevolgen blijven.

Voor LR, de Franse VVD, is er tussen het sociaal-liberalisme van Macron en het rechts-nationalisme van Le Pen en Zemmour te weinig ruimte. Als de partij inderdaad ontploft, zullen sommige kaderleden zich aansluiten bij Macron, velen gingen hen al voor. De conservatieve eurosceptici zullen zich waarschijnlijk aansluiten bij Le Pen of Zemmour.

De opkomst komt naar schatting uit op 73,3 procent. Dat is lager dan in 2017 toen 77,8 procent werd genoteerd, maar het laagterecord van 2002 (71,7 procent) werd niet – zoals vooraf werd gevreesd – gehaald.

Lees ook:

Macron vertegenwoordigt het ene Frankrijk, Le Pen het andere

Emmanuel Macron en Marine Le Pen zijn op 24 april opnieuw elkaars tegenstander, net als in de finale van de presidentsverkiezingen van 2017. Een overzicht van hun sterke en zwakke punten en hun plannen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden