Boris Johnson komt aan bij zijn ambtswoning waar hij donderdag de wijzigingen in zijn ministersploeg aankondigde.

Kabinetsshuffle

Loyaliteit gaat nu boven alles in Downing Street

Boris Johnson komt aan bij zijn ambtswoning waar hij donderdag de wijzigingen in zijn ministersploeg aankondigde. Beeld EPA

Premier Johnson duldt steeds minder tegenspraak. Het vertrek van minister Javid moet flink afschrikken. 

Het zou een vrij rimpelloze dag worden in Downing Street, zo voorspelden alle politieke watchers. Premier Johnson zou enkele minder prominente ministers vervangen in zijn kabinet, iets wat hij na zijn verkiezingsoverwinning in december al had aangekondigd. Daar schuilde weinig voorpaginawaardigs in, zo leek het.

Het liep totaal anders. Elke Britse krant zal vrijdag openen met het nieuws dat de minister van financiën Sajid Javid is opgestapt. Een frontale botsing, donderdagochtend in Johnsons ambtswoning, deed Javid besluiten zijn spullen te pakken. Johnson stelde Javid een voorwaarde: hij mocht alleen blijven als hij zijn adviseurs zou ontslaan. Aan die voorwaarde wilde hij niet voldoen.

Het opstappen van Javid lijkt op een stevige machtsgreep van Johnson. Hij botste immers wel vaker met de minister, de afgelopen tijd. Johnson wilde flink de portemonnee trekken om zijn nieuwe kiezers in het midden en noorden van Engeland tegemoet te komen. Kiezers die nog nooit eerder op de Conservatieven hadden gestemd. “Jullie hebben je mijn stem geleend. Ik zal er alles aan doen om die stem te behouden”, had de premier na zijn verkiezingsoverwinning al gezegd.

En dus belooft hij miljardeninvesteringen in een nieuwe hogesnelheidslijn, nieuwe bussen en beter internet. Dat daarbij het begrotingstekort behoorlijk zal oplopen, ach, dat was dan maar zo. Javid was daarin veel gedisciplineerder en wilde niets weten van een geldkraan die wagenwijd open zou komen te staan.

Sajid Javid stapte als minister van financiën op na een botsing met premier Johnson.Beeld EPA

De buurman

Het vertrek van Javid zegt veel over hoe Johnson wil opereren de komende jaren. Tegenspraak duldt de premier minder en minder, terwijl hij meer en meer macht bij verschillende ministeries wegtrekt en onderbrengt onder zijn eigen dak: Downing Street 10.

Daarnaast is een breuk tussen de premier en de beheerder van de schatkist altijd risicovol. Zij vormen het kloppende hart van een Britse regering; de ambtswoning van Financiën is niet voor niets Downing Street 11. De buurman. Het is een tandem die een regering in evenwicht moet houden. Vandaar dat Financiën veelal bekleed wordt door politieke zwaargewichten. Al breekt Johnson met die traditie: Javids opvolger is de relatief onervaren Rishi Sunak, 39 jaar pas. En iemand die zeer loyaal is aan de premier.

Ondertussen wordt daarmee ook nog meer de hand zichtbaar van Dominic Cummings, de belangrijkste adviseur van Johnson en tevens het beruchte brein achter de succesvolle brexit-campagne in 2016. Hij stond ook aan de basis van de verkiezingsstrategie in december, die Johnson een meerderheid van tachtig zetels bezorgde. Hij heeft, door zijn palmares, zeer veel krediet bij en invloed op de premier. 

Strak gereguleerd kabinet

Cummings heeft een heldere strategie: om voor jaren aan de macht te blijven is een strak gereguleerd kabinet noodzakelijk. Hij hoopt dat het vertrek van Javid een afschrikwekkende werking zal hebben op andere ministers: niet loyaal zijn kan het einde van je ministerschap betekenen. 

Zo moest ook Julian Smith zijn biezen pakken. Smith was minister voor Noord-Ierland en had begin januari nog voor een groot succes gezorgd door de in elkaar geklapte Noord-Ierse regering tussen Sinn Fein en de DUP weer aan het regeren te krijgen. Maar Smith was tegelijk meerdere malen kritisch op Johnson brexit-aanpak. Iets wat Johnson blijkbaar zo hoog zat, dat het zwaarder woog dan het politieke succes dat Smith boekte. Loyaliteit gaat in Downing Street voorlopig boven alles.

Lees ook:

Dit is de man die het blijf-kamp meer angst inboezemt dan Johnson

De Britten, Schotten en Ieren die ‘remain’ stemden, houden hun hart vast. Dominic Cummings, de sluwe adviseur van Boris Johnson stuurt aan op een keiharde no-deal-brexit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden