Europese Unie

Londen wil een nieuwe brexit-deal en stuurt aan op een clash met Brussel

De ferry voor de kust van Noord-Ierland. Beeld AP
De ferry voor de kust van Noord-Ierland.Beeld AP

Het Verenigd Koninkrijk wil de afspraken over de brexit opnieuw uitonderhandelen met de EU. Ditmaal zijn de grenscontroles tussen het Britse en Ierse eiland het hete hangijzer.

Eindelijk was brexit klaar, dacht de EU. Het was pijnlijk en vervelend, maar het Verenigd Koninkrijk heeft de EU verlaten. Maar nog voor alle afspraken goed en wel in de praktijk zijn gebracht, willen de Britten een andere brexit-deal. Daarmee stuurt Londen aan op een keiharde confrontatie met Brussel.

Woensdag vertelde brexit-minister David Frost aan het Hogerhuis in Londen wat zijn plannen zijn. Hij wil dat de grenscontroles tussen het Britse en het Ierse eiland verdwijnen. Die zijn nog lang niet allemaal ingevoerd, maar in de sectoren waarvoor ze al wel gelden zorgen ze voor lange wachttijden en een hoop papierwerk.

Consumenten en producenten in Noord-Ierland klagen dat ze geen zaden meer kunnen krijgen, net zomin als planten. Op iets eenvoudigs als een stoel, die Noord-Ieren vorig jaar nog net zo snel bezorgd kregen als Britten, zit nu een wachttijd van een week of zes. En dan dreigen, als eind september een overgangsperiode stopt, ook nog de diepvries-lasagna en de worst uit de schappen van de supermarkt te verdwijnen.

Aan hun lot overgelaten

Het geeft de Noord-Ieren, van wie een deel met hart en ziel verknocht is aan het Britse eiland, volgens Londen het gevoel dat ze aan hun lot zijn overgelaten.

De Britten zeggen dat ze de onderhandelingen over handel met Noord-Ierland willen heropenen. Doet de EU niet mee, dan zullen ze het akkoord daarover eenzijdig opzeggen. Dat betekent dat handel nóg ingewikkelder wordt dan het nu is, iets waar Europese producenten ook danig last van zullen hebben.

Over het huidige protocol is jarenlang vergaderd. Het was hét hete hangijzer van brexit. Dat een deel van het Verenigd Koninkrijk – Noord-Ierland – op het Ierse eiland ligt, maakte de vraag waar goederen tussen de EU en het VK gecontroleerd moeten worden een ingewikkelde. Het bewaken van de grens tussen Noord-Ierland en de Ierse Republiek geldt als explosief: daar is al eens een burgeroorlog om gevoerd. Uiteindelijk koos premier Boris Johnson ervoor de grens in de Ierse Zee te leggen.

De Britse minister van brexit David Frost in het Hogerhuis in Londen, waar hij vertelde dat hij opnieuw met de EU wil onderhandelen.  Beeld AFP
De Britse minister van brexit David Frost in het Hogerhuis in Londen, waar hij vertelde dat hij opnieuw met de EU wil onderhandelen.Beeld AFP

Nieuwe balans

Dat blijkt nu toch te lastig. “We kunnen op deze manier niet doorgaan”, zei David Frost woensdag. “We willen opnieuw met de EU onderhandelen om tot een nieuwe balans te komen.”

Die nieuwe balans zou in ieder geval moeten betekenen dat er voorlopig een soort pas op de plaats zou moeten zijn, terwijl nieuwe onderhandelingen worden opgestart. Daarvan zou de uitkomst moeten zijn dat voor Noord-Ierland bestemde producten niet aan EU-standaarden hoeven te voldoen. Ten slotte wil Londen dat het Europese Hof van Justitie geen zeggenschap meer heeft over de afspraken.

Frost deed zijn voorstel woensdag in Londen. Dezelfde avond kwam Europees Commissaris Maros Sefcovic met de volgende reactie: “We zullen in gesprek blijven het VK, maar we gaan niet opnieuw onderhandelen” – een positie waarop hij drie weken geleden in een toespraak al vooruitliep.

Regels al versoepeld

Eind juni namelijk kwam de EU de met de grens worstelende Britten al op allerlei gebieden tegemoet. De invoering van een knellende regel over het transport van worst werd drie maanden uitgesteld, douaneregels voor medicijnen en het chippen van vee werden versoepeld.

Sefcovic zei toen dat de voorwaarde voor de souplesse van de EU was dat de Britten zich verder aan hun brexit-afspraken moesten houden.

Volgens de Eurocommissaris zou 80 procent van de grensproblemen zijn opgelost als de Britten zich beloven te houden aan de Europese gezondheidsregels voor mensen, dieren en planten. Londen wil daar absoluut niet aan.

Vanuit Brussel klonk toen ook het geluid dat eenzijdige acties van Britse kant het EU-vertrouwen ondermijnen. Het had geen effect: dit besluit om een heronderhandeling te verzoeken is volstrekt eenzijdig genomen.

Lees ook:

Oplopende spanningen; Britse EU-minister wil Noord-Iers protocol afzwakken

De spanningen tussen de protestantse en katholieke gemeenschappen in Noord-Ierland lopen op. De Britse regering grijpt de kans om het Noord-Ierse protocol nogmaals ter sprake te stellen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden