ReportageVleesconsumptie

Linkse minister ontketent felle discussie in Spanje. ‘Geen vlees op het bord is onbespreekbaar’

Javier Fuster, 34, eigenaar van Hakuna Matata Veggie in Madrid maakt een veganistische focaccia zalm met zongedroogde tomaten en cashewpasta. De zalm is een vegazalm gemaakt van een mix van plantaardige ingrediënten. Beeld Eline van Nes
Javier Fuster, 34, eigenaar van Hakuna Matata Veggie in Madrid maakt een veganistische focaccia zalm met zongedroogde tomaten en cashewpasta. De zalm is een vegazalm gemaakt van een mix van plantaardige ingrediënten.Beeld Eline van Nes

Een progressieve Spaanse minister uitte onlangs kritiek op de intensieve veehouderij in het land. Dat veroorzaakte ophef in vleesminnend Spanje. Centrumrechts grijpt zijn kans in de aanloop naar de lokale verkiezingen en werpt zich op als beschermheer van het platteland.

Jurriaan van Eerten

“Dit moeten jullie proberen, je weet niet wat je proeft”, zegt de 34-jarige Javier Fuster terwijl hij rauwe zalm uit de koelkast van zijn restaurant pakt. In een paar minuten heeft hij er met broodjes, zongedroogde tomaten en cashewpasta een focaccia zalm van gemaakt. De zoutige vissmaak is precies zoals je zou verwachten, alleen is dit een vegazalm, gemaakt van een mix van plantaardige ingrediënten.

Een kilo vlees per week

We zijn bij Hakuna Matata Veggie, een van de weinige vegarestaurants in Madrid. Vier jaar geleden openden Fuster en zijn vriendin hun restaurant, vooral om voor zichzelf werk te creëren. “We waren al veel langer veganisten en het voelde tegenstrijdig om thuis tofu te eten en daarna, als kok, vlees te snijden. Werk vinden bij een vegarestaurant leek echter onmogelijk in vleesminnend Spanje.”

De Spanjaarden hebben de hoogste vleesconsumptie van de EU: meer dan een kilo per week, tegenover bijvoorbeeld driekwart kilo per week in Nederland. Fuster besloot daarom dat het verstandig was om het niet te moeilijk te maken voor de voorzichtige vegetariërs en flexitariërs van Madrid: de kaart van zijn restaurant bestaat uit traditionele Spaanse gerechten in een vegaversie: rabo de toro (stierenstaart), vegabloedworst. “Als Madrileense vegetariërs hun ouders mee uit eten willen nemen, komen ze vaak hier terecht”, vertelt Fuster. “Zo kunnen de ouders toch eten wat ze kennen, ook al is het dan zonder vlees.”

Woedende Spaanse veeboeren

De vleesconsumptie is de laatste weken volop in het nieuws in Spanje, doordat de minister van consumentenzaken Alberto Garzón in een interview met de Britse krant The Guardian gepeperde uitspraken deed over de bio-industrie. De zogeheten macrogranjas, reuzenstallen waarin duizenden dieren worden gehouden, zorgen volgens hem voor “slechte kwaliteit vlees van slecht behandelde dieren”, wat ook nog “de bodem verontreinigt”. Spaanse veeboeren reageerden woedend. Zij vroegen zich af of de minister soms de Spaanse vleesexport wil kapotmaken, door slecht over Spaans vlees te praten in het buitenland.

Restaurant Hakuna Matata Veggie in Madrid is een van de weinige restaurants die veganistische gerechten serveren. Hun gerechten zijn vegaversies van traditionele Spaanse gerechten. Beeld Eline van Nes
Restaurant Hakuna Matata Veggie in Madrid is een van de weinige restaurants die veganistische gerechten serveren. Hun gerechten zijn vegaversies van traditionele Spaanse gerechten.Beeld Eline van Nes

Rechts Spanje heeft het schandaal aangegrepen om zich als beschermer van het platteland op te werpen, wat goed uitkomt in de aanloop naar de lokale verkiezingen half februari in de regio Castilië en León – een regio met veel vleesproductie. Pablo Casado, leider van de centrumrechtse oppositiepartij Partido Popular, noemde het Spaanse vlees “het beste ter wereld” en riep premier Pedro Sánchez op Garzón te ontslaan. Volgens hem is het probleem met de linkse regering dat zij “nog geen serranoham van ibericoham kunnen onderscheiden”. Dat Garzón ook nog eens een uitgesproken communist is, is voor rechts olie op het vuur: dit is nou wat je krijgt van communisten in de regering, stellen zij.

Een groot taboe

Terwijl Fuster in zijn restaurantkeuken in Madrid voorbereidingen treft voor de avond en een serveerster de tafels opmaakt, zegt hij persoonlijk weinig van deze discussie te begrijpen. “Als er vlees gegeten moet worden, dan zijn dieren toch altijd beter af in de wei dan in een vleesfabriek. Dat weet iedereen. De intensieve vleesproductie is een schande, totale schande”, stelt hij. Maar ook bij zijn eigen vrienden merkt Fuster dat de discussie over vleesconsumptie nog een groot taboe is in dit land. “Vrienden van me zijn tegen stierenvechten, ze houden van hun honden en katten. Maar ze willen wel lekker veel vlees op hun bord, dat is echt onbespreekbaar.”

Volgens overheidscijfers was de vleesconsumptie van Spanjaarden in de jaren voor de pandemie licht teruggelopen, maar de uitbraak van het virus en het vele thuiszitten heeft ertoe geleid dat Spanjaarden intussen bijna terug zijn bij het consumptiepatroon van tien jaar geleden.

Stoten tegen grote belangen

Intussen lijkt minister Garzón er alleen voor te staan. De socialistische PSOE, de coalitiepartner waarmee de partij-alliantie Unidas Podemos van Garzón regeert, steunt de minister in elk geval niet openlijk. Volgens Garzón zelf is het aanzwengelen van dit soort discussie juist zijn taak als consumptieminister, zo verklaarde hij tegenover de Spaanse krant El País: “Aangezien wij [als ministerie] consumptiepatronen willen veranderen, zullen we altijd tegen grote belangen aanstoten. Dat overkomt ons nu met de voedselindustrie.”

‘Dat het gezonder is, ziet niemand’

In een wokpan bereidt Javier Fuster, 34, eigenaar van Hakuna Matata Veggie in Madrid gemarineerde nepgarnalen. Beeld Eline van Nes
In een wokpan bereidt Javier Fuster, 34, eigenaar van Hakuna Matata Veggie in Madrid gemarineerde nepgarnalen.Beeld Eline van Nes

Maar of er snel verandering zal komen, waagt Fuster te betwijfelen, terwijl hij de laatste schalen met gemarineerde nepgarnalen klaarzet in de koelkast voor de avond. “Verandering komt misschien via druk vanuit Europa”, zegt hij, verwijzend naar de groene plannen van de EU, op grond waarvan ook Spanje de stikstofuitstoot van zijn veehouderij zal moeten verminderen.

“We hebben hier in Spanje een dierenpartij, maar die heeft nog geen zetel gekregen. Ik weet dat Nederland wereldwijd een van de voorlopers is wat betreft vermindering van vleesconsumptie, net als Californië. Maar hier gaan er nog wel een paar generaties overheen voordat er meer besef komt. Dat we minder vlees moeten eten voor het milieu, en dat het gewoon gezonder is, dat ziet niemand.”

Lees ook:

Wat is het geheim van Spanje: het gezondste land ter wereld?

Spanje is het gezondste land ter wereld. Wat is het geheim? De wetenschapper vermoedt het dieet, de huisarts het zorgstelsel en de burgemeester het water.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden