UitspraakLeidschendam

Libanon zet zich schrap voor oordeel van Hariri-tribunaal

Mannen hangen in 2010 in Beiroet een grote poster op van de vermoorde oud-premier Rafik al-Hariri.Beeld Reuters

Het Libanon-tribunaal in Leidschendam doet dinsdag uitspraak over de bomaanslag vijftien jaar geleden op oud-premier Hariri. Veel Libanezen houden hun adem in.

Twee weken na de verwoestende explosie in de haven van Beiroet stevent het kleine Libanon opnieuw af op een gebeurtenis die de sektarische spanningen verder kan opvoeren. Want dinsdag doet het zogenoemde Libanon-tribunaal in Leidschendam uitspraak in het proces over de aanslag vijftien jaar geleden op oud-premier Rafik al-Hariri. Ook dat was destijds een flinke klap.

De miljardair Hariri, die zijn fortuin vergaarde in de bouw in Saudi-Arabië, was in 2005 een sleutelfiguur in het soennitische blok in de Libanese politiek. Hariri gold als een bondgenoot van het Westen en lag overhoop met Bashar al-Assad, de dictator van buurland Syrië, dat in die tijd met een bezettingsmacht aanwezig was in Libanon. Toen Hariri op 14 februari 2005 met een motorcolonne over de boulevard van Beiroet reed, ontplofte er een zware truckbom die een enorme krater sloeg, de gevels van gebouwen verwoestte en de oud-premier en 21 anderen doodde.

De aanslag leidde tot massale demonstraties in Beiroet en onder grote internationale druk trok Syrië zijn troepen terug uit het land. Omdat een veilige vervolging en berechting van de daders in Libanon zelf onhaalbaar werden geacht, werd vervolgens op grond van een resolutie van de VN-Veiligheidsraad in 2007 een speciaal tribunaal opgezet in het voormalige hoofdkwartier van de Nederlandse inlichtingendienst AIVD in Leidschendam. 

De gymzaal van het complex, waar AIVD’ers vroeger aan hun conditie werkten, werd omgebouwd tot rechtszaal en in een nabijgelegen loods werden bewijsstukken opgeslagen, waaronder de verkoolde resten van de auto van Hariri en de vrachtwagen waarmee de aanslag werd gepleegd.

Moeizaam verlopend onderzoek

De vier aangeklaagden waarover het tribunaal nu na een zes jaar durend proces uitspraak doet, zijn alle vier militanten van Hezbollah, de sjiitische ‘Partij van God’ in Libanon. Die beweging is nauw gelieerd aan Iran en is mede door haar zwaar bewapende militie de machtigste groepering in Libanon. Oorspronkelijk was er ook nog een vijfde aangeklaagde, een belangrijke commandant van Hezbollah die het brein zou zijn geweest achter de aanslag, maar hij zou in 2016 zijn omgekomen bij een zware explosie bij de luchthaven van de Syrische hoofdstad Damascus.

Vanaf het begin verliep het onderzoek zeer moeizaam. Aanklagers die afreisden naar Libanon konden hun werk alleen onder strenge beveiliging doen. Getuigen waren te bang om een verklaring af te leggen, trokken hun getuigenis weer in, of verdwenen. De vier Hezbollah-mannen werden ondanks meerdere arrestatiebevelen ook nooit opgepakt en zijn daarom bij verstek berecht.

Tijdens het proces voerden de aanklagers met name indirect bewijs aan, waaronder gegevens van mobiele telefoons die de terroristen zouden hebben gebruikt. Zo presenteerden ze gedetailleerde kaarten van Beiroet met wie precies waar en wanneer belde en sms’jes verstuurde, om te reconstrueren hoe de mannen in de maanden voor de explosie de gangen van Hariri zouden zijn nagegaan, en hoe ze op de dag van de explosie zouden hebben geopereerd. Ook werd de vermoede toedracht van de aanslag nagebootst op een legerbasis in Zuid-Frankrijk.

Samenzwering van de grote vijanden Israël en Amerika

Of het allemaal voldoende is voor veroordelingen, moet dinsdag blijken. Als de vier schuldig worden bevonden, horen ze hun straf op een latere zitting. Daarnaast kunnen ze ook nog in hoger beroep.

Intussen houden veel Libanezen hun hart vast. Want Hezbollah doet het proces al jaren af als een samenzwering van zijn grote vijanden Israël en Amerika, die de sjiitische beweging in diskrediet zouden willen brengen, en heeft duidelijk gemaakt dat het de vier aangeklaagden nooit zal overdragen.

De vraag of een land of groep opdracht heeft gegeven voor de aanslag, wordt door de aanklagers ook niet beantwoord. Dit vergroot de kans dat de uitspraken vooral het toch al welig tierende complotdenken in Libanon nog verder zullen voeden en de spanning tussen soennieten en sjiiten zullen aanwakkeren. Hezbollah-leider Hassan Nasrallah benadrukte afgelopen week ook alvast dat zijn beweging de vonnissen in Leidschendam volkomen zal negeren. “Voor ons zal het zijn alsof die uitspraken nooit zijn gedaan.”

Roep om nieuwe lockdown

Libanon ziet zichzelf sinds de verwoestende explosie in Beiroet ook geconfronteerd met een sterke stijging van het aantal coronabesmettingen. Medische functionarissen drongen daarom maandag aan op een nieuwe lockdown van twee weken, omdat de ziekenhuizen het anders binnenkort niet meer aan kunnen.

Zondag registreerden de Libanese autoriteiten 439 nieuwe besmettingen en zes doden, waarmee het totale aantal besmettingen op 8881 kwam en het aantal sterfgevallen op 103, op een bevolking van zo’n 5 miljoen mensen. En volgens gezondheidsminister Hamad Hassan zijn de werkelijke cijfers waarschijnlijk nog veel hoger. De bewindsman riep alle Libanezen op mondkapjes te dragen. “Het is een kwestie van leven of dood.”

Lees ook:

Hezbollah wil regering van nationale eenheid na ramp

De leider van de machtige Libanese Hezbollah-beweging wil dat een regering van nationale eenheid het land gaat besturen

De ontplofte haven van Beiroet staat symbool voor de zieke Libanese politiek

Na de ramp in de haven van Beiroet is voor veel Libanezen de maat vol. Het aftreden van de regering afgelopen maandag is nog lang niet genoeg. Na jaren van nepotisme, corruptie en wanbeleid willen zij dat het hele politieke systeem op de schop gaat. ‘Het zijn geen rotte appels, het is de hele boomgaard.’

Regering Libanon valt na verwoestende explosie en aanhoudende protesten

De Libanese regering zal haar ontslag indienen. Verscheidene ministers stapten onder druk van de protesten al eerder op. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden