Reportage Beiroet

Libanon is klaar met de schatrijke politieke elite

Hadi Ezzeddin: “De muur van angst is doorbroken.” Beeld Melvyn Ingleby

Massale protesten leggen Libanon al een week plat. Het eens zo verdeelde land verenigt zich tegen een steenrijke politieke elite. ‘Alle politici moeten berecht worden.’

Met de Libanese vlag over zijn schouder marcheert Hadi Ezzeddin opgewekt door het centrum van Beiroet. De glimmende asfaltwegen van het luxe zakendistrict liggen er verlaten bij. Hier en daar zijn de ruiten van banken ingeslagen. De winkels van Versace en Rolex zijn uit voorzorg gesloten. “Daar wonen de rijken”, zegt Ezzeddin, wijzend op de villa’s even verderop. De door palmbomen omringde opritten zijn afgezet met betonblokken en militairen. “Ze leven als koningen, maar zijn bang voor het volk.”

Zelf woont de 34-jarige man nog bij zijn moeder. Hij studeerde grafisch ontwerpen, maar vond geen baan. De vierhonderd dollar per maand die hij vervolgens in de supermarkt verdiende waren niet genoeg om zelfstandig te wonen. Twee maanden geleden raakte hij ook dat baantje kwijt. Zijn broer is vertrokken naar Angola, op zoek naar een beter bestaan.

Dinsdagochtend voor zonsopgang besloot Ezzeddin dat het genoeg was. Hij pakte zijn rugzak in, nam de bus naar Beiroet en sloot zich aan bij de massaprotesten die Libanon al een week platleggen. Sindsdien kampeert hij op het Plein der Martelaren, vlak naast het zakencentrum.

Ezzeddin komt uit Sour, een conservatieve stad in zuid-Libanon in handen van de sjiitische Amal-beweging en Hezbollah, maar kan het naar eigen zeggen prima vinden met de hipsterjongeren op het plein in Beiroet. “Gisternacht was er weer een technofeest”, lacht hij. “Ik heb mensen uit heel Libanon ontmoet.”

Corrupte politieke elite

Samen spugen de demonstranten op de corrupte politieke elite. Ze roddelen over de zestien miljoen dollar die premier Saad Hariri cadeau zou hebben gedaan aan een Zuid-Afrikaans topmodel. Of over de doorgesnoven feestjes op privé-jachten aan de Franse Rivièra. “Politiek en cocaïne gaan in Libanon samen”, sist één van de demonstranten.

De woede over die achteloze zelfverrijking verenigt de Libanezen, aldus Lydia Assouad, onderzoekster aan het World Inequality Lab, dat is opgericht door de Franse econoom Thomas Piketty. Demonstranten van verschillende religieuze en politieke achtergronden worden volgens haar verbonden door een alomvattend probleem: schrijnende ongelijkheid.

De cijfers liegen er niet om. Recent onderzoek door Assouad wijst erop dat Libanon tot de meest ongelijke landen ter wereld behoort. De armste vijftig procent van de volwassen bevolking, bijna twee miljoen mensen, beschikt over hetzelfde aandeel van het nationale inkomen als de rijkste 0.1 procent – nog geen vierduizend individuen. “En die groep valt grotendeels samen met de politieke klasse.”

Onderzoekster Lydia Assouad Beeld Melvyn Ingleby

Die ongelijkheid wordt in de hand gewerkt door Libanons sektarische systeem, legt Assouad uit. De Libanese burgeroorlog (1975-1990) liet een land achter waarin soennieten, sjiieten, christenen, druzen en andere groeperingen strikt gescheiden clans vormen. Macht en geld worden nog altijd verdeeld binnen eigen kring. Dat zorgt ervoor dat de staat afwezig is en vriendjespolitiek, corruptie en belastingontduiking vrij spel krijgen.

Economisch wanbeleid

Jarenlang economisch wanbeleid en wild speculeren binnen het Libanese bankwezen dreven het land verder naar de afgrond. Inmiddels is de staatsschuld met 150 procent van het BNP de op twee na hoogste ter wereld. Die crisis had kunnen worden aangepakt met structurele hervormingen en hogere belastingen voor rijke inkomens, aldus Assouad, maar in plaats daarvan kwam de Hariri-regering begin dit jaar met een reeks bezuinigingen die juist de allerarmsten het hardst raakten.

Dat was de druppel. Hoewel de ongelijkheid al jaren extreem was, zegt Assouad, wordt deze nu meer dan ooit verhaald op de politieke klasse. “Het gevolg is een nieuw wij-zij gevoel”, stelt de academica. “De breuklijnen in de Libanese samenleving lopen steeds minder langs religieuze en politieke lijnen, en steeds meer langs de kloof tussen een kleine politieke elite en de rest van de bevolking. Dat verklaart ook waarom deze protesten geen leider hebben en zich door het hele land verspreiden ongeacht sektarische verschillen.”

Allemaal Libanezen

Ezzeddin’s aanwezigheid op het Plein der Martelaren is daar het levende bewijs van. Voorheen zou niemand binnen Hezbollah of de Amal-beweging zich tegen hun eigen clan durven te verzetten, vertelt hij. “Maar die muur van angst is doorbroken. Na dertig jaar zien we eindelijk dat onze eigen leiders net zo corrupt zijn als die van de andere groepen. De elite maakte ons tot christenen, sjiieten, soennieten of druzen, maar eigenlijk zijn we allemaal Libanezen.”

Net als veel andere demonstranten eist Ezzeddin niets minder dan een volledige herinrichting van het politieke bestel. Hij wil dat de regering aftreedt, zo nodig onder druk van het leger, dat weinig politieke invloed heeft maar de demonstraties tot dusver wel goed lijkt te keuren. Vervolgens moeten er vervroegde verkiezingen komen binnen een nieuw stelsel dat geen onderscheid maakt tussen verschillende religies. Met minder neemt Ezzeddin geen genoegen. Vastberaden plant hij zijn Libanese vlag naast het standbeeld van de martelaren. Geld voor een tent heeft hij niet, maar hij is best bereid om nog even buiten te slapen. “Ik ga hier niet weg totdat de regering vertrekt”, verklaart hij. “Alle zittende politici moeten berecht worden en de gevangenis in. Dit is niet zomaar een protest, beste vriend. Dit is een revolutie.”

Lees ook:

Libanezen demonstreren weer massaal na belasting op WhatsApp

Tienduizenden Libanezen zijn zaterdag opnieuw de straat op gegaan om te betogen tegen de regering. Het was de derde dag van protesten tegen bezuinigingen, hoge werkloosheid, corruptie en belastingverhogingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden