Turkije

Levenslange celstraf voor Turkse filantroop Osman Kavala

Osman Kavala op een ongedateerde archieffoto.  Beeld AFP
Osman Kavala op een ongedateerde archieffoto.Beeld AFP

De Turkse filantroop Osman Kavala is maandag in Istanbul veroordeeld tot een levenslange celstraf, vanwege ‘een poging om met geweld de regering af te zetten’. Het megaproces wordt door het Europees Hof van de Rechten van de Mens en door Europese leiders gezien als politiek gemotiveerd.

Ingrid Woudwijk

De 64-jarige Kavala zat al meer dan vier jaar vast in de gevangenis op verdenking van betrokkenheid bij de mislukte coup in 2016 en bij de Gezi-protesten in 2013 voordat hij maandagavond tot levenslang werd veroordeeld. Kavala was niet de enige die terechtstond: in dezelfde rechtszaak stonden nog vijftien andere verdachten terecht, onder wie een architect, een journalist en een filmmaker. Zeven van hen gaan nu voor 18 jaar de cel in.

Kavala, een 64-jarige voormalig zakenman, was de laatste jaren vooral actief in de culturele sector, met projecten over Armeense en Koerdische cultuur, die tot meer verdraagzaamheid moesten leiden. Hijzelf werd door Turkse president Recep Tayyip Erdogan echter afgeschilderd als een vijand van het land, een ‘linkse agent’ die met buitenlands geld probeerde de regering omver te werpen.

Buiten de rechtbank werd gedemonstreerd voor de vrijlating van Kavala.  Beeld ANP / EPA
Buiten de rechtbank werd gedemonstreerd voor de vrijlating van Kavala.Beeld ANP / EPA

Met de uitspraak komt een einde aan een jarenlang proces, dat fel werd bekritiseerd door mensenrechtenorganisaties, politici en internationale diplomaten omdat er nauwelijks bewijzen zijn voor de aanklachten waarvan Kavala en zijn medeverdachten voor terechtstonden. In 2020 werd Kavala al eens vrijgesproken voor één van de twee aanklachten en ook het Europees Hof van de Rechten van de Mens oordeelde eerder dat Kavala vrijgelaten moest worden.

Sanctieprocedure Europese Raad

Als lid van de Raad van Europa heeft Turkije zich aan de uitspraken van het Europese Hof te houden, maar Ankara heeft maandag nog eens duidelijk gemaakt dat het zich daar niks van aantrekt. De Europese Raad was al een sanctieprocedure tegen Turkije begonnen en met de uitspraak van maandag is het waarschijnlijk dat Turkije uit de mensenrechtenraad wordt uitgezet.

De EU-rapporteur voor Turkije, Nacho Sánchez Amor, was vrijdag bij de zitting aanwezig en ziet de zaak als een graadmeter over hoe serieus Turkije is over toenadering tot de EU, zei hij in een video voor het gerechtsgebouw.

Rondom de oorlog in Oekraïne speelde Turkije een belangrijke geopolitieke rol en werden de banden met westerse leiders waarmee Erdogan in de clinch lag opeens weer aangehaald. De verbeterde geopolitieke relatie tussen Ankara en Europa is goed en belangrijk, zegt Sánchez Amor, “maar waar het echt om gaat is de mensenrechtensituatie en de staat van de rechtsspraak”.

De Kavala-zaak laat volgens hem zien of er een echte politieke wil is bij Turkije om zich te houden aan de EU-standaarden. Met de levenslange straf voor Kavala lijkt het antwoord duidelijk.

‘Geen bewijs’

Mensenrechtenactivisten zijn boos en geschokt: “Deze uitspraak is een vernietigende klap voor iedereen die werkt voor rechtvaardigheid, voor gelijkheid en voor mensenrechten in Turkije”, stelt Milena Büyüm, Turkije-campaigner voor Amnesty International. “Helemaal omdat er in de afgelopen 4,5 jaar geen enkel bewijs in deze zaak geleverd.” Büyüm klinkt terneergeslagen aan de telefoon. Ze kan nauwelijks geloven dat iemand die slechts wat activistisch werk deed ‘de ergste straf krijgt die in Turkije opgelegd kan worden’.

Er zijn in Turkije al langer grote vraagtekens te zetten bij de onafhankelijkheid van de rechtsspraak, zegt Büyüm, en ze ziet in de uitspraak ook een waarschuwing aan iedereen die zich hard maakt voor mensenrechten: “Het is in de eerste plaats vreselijk voor Osman Kavala en de zeven anderen, maar ik weet zeker dat er een schok gaat door het hele maatschappelijke middenveld in Turkije.”

Lees ook:

In Osman Kavala ziet Erdogan een soort Turkse George Soros

Rondom de Turkse zakenman Osman Kavala is een internationale diplomatieke rel losgebarsten. Wie is hij en waarom vindt Erdogan hem zo bedreigend?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden