Italië Regering

Leden Vijfsterrenbeweging keuren coalitie goed in omstreden online stemming

Luigi Di Maio van de Vijfsterrenbeweging. Beeld EPA

De politici waren eruit, maar leden van de Vijfsterrenbeweging konden nog tegen het beoogde kabinet stemmen. Dat deden ze niet.

Het was dinsdag een spannende dag voor de beoogde regering van Vijfsterrenbeweging en de centrum-linkse Democratische Partij. De twee partijen hebben de afgelopen dagen stevig onderhandeld over hun gezamenlijke programma en de ministersposten en zijn er bijna uit. Maar er was nog een bijzondere drempel te nemen: leden van anti-establishmentpartij Vijfsterrenbeweging konden de boel nog in de war schoppen.

Met een omstreden online stemming konden zij gisteren sì of no antwoorden op de vraag: “Ben je het ermee eens dat de Vijfsterrenbeweging samen met de Democratische Partij, onder leiding van Giuseppe Conte, gaat regeren?” Als er meer leden nee dan ja hadden gestemd, was het hele feest niet doorgegaan. Dan had een gefrusteerde president Sergio Mattarella weinig anders kunnen doen dan nieuwe verkiezingen uitschrijven.

Tot opluchting van de politieke ­leiders stemden de leden massaal vóór de nieuwe regeringscoalitie. Beoogd premier Giuseppe Conte kan daarom vandaag bij de president langs om te melden dat het zaakje rond is.

Misschien wordt het nieuwe kabinet dan ook al beëdigd. Er was een nieuw kabinet nodig, omdat Matteo Salvini van de Lega begin augustus de stekker uit de coalitieregering met de Vijfsterrenbeweging trok.

De opmerkelijke online stemming hoort bij de directe democratie, die de Vijfsterrenbeweging, in 2009 opgericht door cabaretier Beppe Grillo, voorstaat. In de statuten staat dat belangrijke beslissingen via internet aan de leden worden voorgelegd. Het is partijleider Luigi Di Maio die beslist waarover en wanneer er wordt gestemd.

Dat gebeurde onder meer om zijn leiderschap te bevestigen en om Vijfsterren-kandidaten voor regionale verkiezingen te selecteren. En afgelopen maart werd er ook gestemd over de vraag of minister van binnenlandse zaken Matteo Salvini van de Lega moest kunnen worden vervolgd voor zijn weigering om een kustwachtschip met bootmigranten in een ­haven te laten aanmeren. De leden stemden tegen.

Volgens de Vijfsterrenbeweging konden 115.372 leden inloggen op de website Rousseau, vernoemd naar de Zwitserse filosoof. Zo’n 80.000 leden deden dat ook en 79 procent van hen keurde de coalitie goed. De leden stemmen zelden allemaal; meestal nemen maar enkele tienduizenden ­leden de moeite.

Voorheen hield de Vijfsterren­beweging dit soort stemmingen op een eigen website, maar sinds 2016 gebeurt dat op een site, die wordt beheerd door de Vereniging Rousseau in Milaan. Die vereniging wordt gerund door internetconsultant Casaleggio Associati, het bedrijf van Davide ­Casaleggio. Hij is de zoon van Gian­roberto Casaleggio, de ICT’er die samen met Grillo de Vijfsterrenbeweging oprichtte en inmiddels is overleden. Alle Vijfsterren-parlementsleden zijn verplicht om elke maand 300 euro over te maken voor het onderhoud van Rousseau. De Milanese notaris Valerio Tacchini certificeert de stemmen. Hij zei onlangs in dagblad Il Corriere della Sera dat het er net als bij het stemmen door kijkers van tv-programma’s als ‘X-Factor’ en ‘Dancing with the Stars’ aan toe gaat – daar werkt de notaris ook voor.

Toch zijn critici sceptisch over de betrouwbaarheid van de uitslagen van de stemmingen. Want Rousseau loopt tijdens het stemmen bijna altijd vast en is al meerdere keren gehackt. Bovendien heeft de Italiaanse privacy-autoriteit recentelijk 85.000 euro aan boetes opgelegd, omdat de anonimiteit van de stemmende leden niet was gewaarborgd.

Casaleggio Associati zweert dat het systeem nu veiliger is gemaakt en tiptop op orde is. Volgens de partij is het dan ook onmogelijk om met de stemmen te sjoemelen.

Lees ook: 

Hoe moet het nu verder met Italië? 

De Italiaanse premier Giuseppe Conte heeft dinsdagavond officieel zijn ontslag aangeboden aan de 78-jarige president Sergio Mattarella. Daarmee komt de bal bij de president te liggen, die het ontslag van zijn premier accepteerde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden