Analyse

Later pensioen blijft taboe in Frankrijk

De Franse minister van economie en financiën Bruno Le Maire en de Franse junior minister voor publieke werken Gabriel Attal lopen naar de persconferentie over de begroting van 2023.  Beeld AFP
De Franse minister van economie en financiën Bruno Le Maire en de Franse junior minister voor publieke werken Gabriel Attal lopen naar de persconferentie over de begroting van 2023.Beeld AFP

De Franse president Emmanuel Macron gaat, na een mislukte poging, weer proberen om de pensioengerechtigde leeftijd te verhogen van 62 naar 64 of 65 jaar.

Kleis Jager

Ze hebben er nog steeds geen zin in, de Fransen. Volgens opiniepeiler Ifop steunt maar 21 procent van de bevolking het plan van de regering om langer door te werken. 73 procent van de ondervraagden meent dat de huidige wettelijke pensioenleeftijd van 62 jaar ideaal is of dat deze nog wel naar beneden kan.

Frankrijk loopt flink uit de pas bij de buurlanden. In België bedraagt de pensioengerechtigde leeftijd 65 jaar, in Nederland 66 jaar en zeven maanden, in Duitsland 65 en vijf maanden en in Italië 67 jaar.

Levensverwachting erg toegenomen

De verschillen zijn kleiner maar nog altijd aanzienlijk als wordt gekeken naar de effectieve vertrekleeftijd, het moment waarop Franse werknemers daadwerkelijk stoppen met werken. Fransen gaan gemiddeld met 63 jaar en 1 maand met pensioen, en Nederlanders met gemiddeld 65 jaar en 3 maanden.

Maar naar het buitenland wijzen, dat maakt in Frankrijk nooit veel indruk. Ook met het argument dat de levensverwachting erg is toegenomen, overtuig je maar weinigen.

Toch wil president Macron nu niet langer wachten. In 2020 deed hij een mislukte poging om de koe bij de horens te vatten. Hij kon zich toen nog net achter het oprukkend coronavirus verschuilen om een politiek fiasco aan het oog te onttrekken.

Relatief hoog geboortecijfer

Door die episode bleef er weinig heel van zijn imago van hervormer. Nu is hij vastbesloten de partners in de eurozone te laten zien dat hij kan regeren, ook al beschikt hij sinds de Kamerverkiezingen van juni niet meer over een absolute meerderheid.

Een voordeel voor Macron is dat zijn tegenstanders niet meer kunnen zeggen dat het allemaal wel meevalt. In 2020 meende het adviesorgaan pensioenen, de Conseil d’orientation des retraites (COR) nog dat de toestand dankzij een relatief hoog geboortecijfer en een groeiende productiviteit niet hopeloos was. Maar het laatste rapport van de COR slaat het anti-kamp hun beste argument uit handen. Door de verslechtering van het economisch tij sinds de oorlog in Oekraïne slaan de wijzers van de pensioenkassen volgens de COR al vanaf volgend jaar diep rood uit. De pensioenen kosten te veel geld.

De pensioen-uitgaven zijn bovendien niet te rijmen met de belofte die is gedaan aan de eurogroep om in 2027 weer een begrotingstekort te hebben van minder dan 3 procent van het bbp (bruto binnenlands product).

De rol van breekijzer

Geen land in de eurozone geeft zoveel uit aan oudedagsvoorzieningen als Frankrijk. Het is met ruim 300 miljard euro per jaar zelfs de grootste uitgavenpost op de begroting. Dat bedrag komt overeen met bijna 14 procent van het bbp, tegen 5 procent in Nederland en Duitsland.

Eind deze week moet duidelijk worden hoe Macron en zijn premier Élisabeth Borne de zaak gaan aanpakken. Het duo hoopt toe te slaan tijdens de behandeling van de begroting die maandag werd gepresenteerd.

De begrotingswet sociale zaken vervult in dat scenario de rol van breekijzer. Het is mogelijk om de verhoging van de pensioenleeftijd naar 64 of 65 jaar toe te voegen als een speciaal amendement waar niet over kan worden gestemd.

Maar deze ‘overval strategie’ stuit op weerstand en kan een nieuwe golf van sociale onrust losmaken. Een decreet staat bovendien haaks op het voornemen van de president minder solistisch op te treden en zoveel mogelijk ‘samen met de burger’ te regeren.

Lees ook:

Waarom staken voor de Fransen een leefstijl is.

Een pensioenhervorming heeft Frankrijk opnieuw in een crisis gestort. De essayist en romancier Pascal Bruckner ontwaart achter het protest uiteindelijk vooral angst voor de dood. ‘Het is alsof het leven aanvangt bij het einde.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden