Gemeenteraadsverkiezingen Groot-Brittannië

Labour verliest flink bij lokale verkiezingen in Groot-Brittannïe

Een opblaasbare pop van Boris Johnson voor een stembureau in Hartlepool. Beeld AP
Een opblaasbare pop van Boris Johnson voor een stembureau in Hartlepool.Beeld AP

Ook al zijn nog niet alle uitslagen van de Britse gemeenteraadsverkiezingen binnen, duidelijk is dat de Labour-partij een flink verlies moet incasseren.

Vernietigend. Pijnlijk. Desastreus. De analyses over de nederlaag van Labour bij de Britse gemeenteraadsverkiezingen liegen er niet om. Ook verloren de sociaaldemocraten hun zetel in het kiesdistrict Hartlepool, waar een nieuwe parlementariër voor het Lagerhuis werd gekozen.

Het is nog maar eens een bevestiging dat het politieke landschap in Groot-Brittannië sinds brexit volledig op z’n kop is komen te staan. De enorme verkiezingsoverwinning van Boris Johnson eind 2019, waarbij de Conservatieven voor het eerst in de geschiedenis talloze voormalige industriegebieden in het midden en noorden van Engeland aan zich wisten te binden, blijkt geen kortstondige oprisping te zijn geweest. Ook in tientallen noord-Engelse gemeenteraden, die sinds jaar en dag in handen waren van Labour, zitten binnenkort honderden nieuwe Conservatieve gemeenteraadsleden.

De historische zekerheid dat de Britse arbeidersklasse op Labour stemt, kan definitief het raam uit. De partij van Keir Starmer, die het stokje na de dramatisch verlopen parlementsverkiezingen overnam van Jeremy Corbyn, is er in de afgelopen anderhalf jaar niet in geslaagd om iets van haar traditionele electoraat terug te winnen.

Het sprekendste voorbeeld was de stemming in Hartlepool, een arme havenstad in het noordoosten van Engeland. Sinds 1964 hadden de inwoners daar niet meer voor een Conservatief parlementslid gekozen, maar gisteren bleek dat de Conservatieven in dit voormalige Labour-­bolwerk bijna twee keer zoveel stemmen hebben gehaald als hun sociaaldemocratische rivalen. “Dit is absoluut historisch”, zei het vers gekozen parlementslid Jill Mortimer na haar overwinning.

In Hartlepool stemde 70 procent van de inwoners voor een vertrek uit de Europese Unie

Die ommezwaai heeft alles met brexit te maken. In Hartlepool stemde 70 procent van de inwoners voor een vertrek uit de Europese Unie, terwijl Labour zich daar juist tegen verzette. Keir Starmer vocht in het parlement zelfs lang voor een nieuw referendum over het EU-lidmaatschap, iets waar veel brexit-stemmers van gruwelden.

Veel voornamelijk witte, laagopgeleide Engelsen hebben niet het gevoel dat Labour nog hun waarden vertegenwoordigt. Die brexit-identiteit is zo belangrijk dat velen van hen bereid blijken om op een partij te stemmen waar ze nog nooit eerder op stemden: de Conservatieven van Boris Johnson.

Het Britse vaccinatiesucces heeft het coronaprobleem in korte tijd geminimaliseerd

Daarnaast heeft Johnson, hoewel hij tijdens de pandemie vorig jaar veel fouten maakte, de afgelopen maanden de wind in de rug. Het Britse vaccinatiesucces heeft het coronaprobleem in korte tijd geminimaliseerd, iets waar hij in de campagne goede sier mee kon maken. Zelfs de verhalen over het aannemen van geld om de inrichting van zijn appartement in Downing Street te bekostigen, lijken hem amper te raken.

Hoe anders is het beeld in Londen, waar de zittende Labour-burgemeester Sadiq Khan wel eenvoudig de strijd om het stadhuis lijkt te winnen. De hoofdstad, met zijn overwegend gegoede anti-brexit middenklasse, moet niets van de Conservatieven en Boris Johnson hebben. De achterban van Labour heeft niet langer zwarte vegen op het gezicht van het zware werk in de mijnen, maar heeft een goedbetaalde kantoorfunctie met bijbehorend huis in een keurige Londense buitenwijk. Maar Labour kan, nadat de partij in de afgelopen tien jaar ook al haar invloed in Schotland is kwijtgeraakt, met alleen deze kiezersgroep onmogelijk landelijke verkiezingen winnen.

‘Kiezers weten niet meer waar Labour voor staat’

Ondertussen vechten de verschillende vleugels bij Labour over de koers die de partij moet inslaan. Voormalige vertrouwelingen van Corbyn zeggen dat Starmer zijn radicaal linkse agenda nooit had moeten loslaten. “Kiezers weten niet meer waar Labour voor staat. Weten niet wat Starmers visie is, dat wisten ze bij Corbyn wel”, zei vakbondsbaas Len McCluskey.

Maar Peter Mandelson, minister in de voormalige regering van Tony Blair, vindt juist dat Labour weer veel meer naar het midden moet opschuiven. “Als we kijken naar de laatste tien verkiezingen, dan was het verliezen, verliezen, verliezen, Blair, Blair, Blair en weer verliezen, verliezen, verliezen, verliezen. Dit kan zo niet langer.” Blair wist nog zowel de arbeidersklasse als de links georiënteerde hoofdstedelingen achter zich te krijgen. In het huidige politieke landschap lijkt dat voor Keir Starmer een onmogelijke opgave.

Uitslag in Schotland later

De uitslag van de Schotse verkiezingen liet vrijdag nog op zich wachten. In verband met de coronamaatregelen mogen er in Schotland slechts een beperkt aantal mensen in één ruimte zijn, waardoor het tellen van de stemmen een stuk langzamer gaat dan normaal. Of de onafhankelijkheidspartij SNP een absolute meerderheid haalt waarmee ze opnieuw een referendum over Schotse onafhankelijkheid willen afdwingen, zal pas zaterdag of zondag duidelijk worden.

Lees ook:
Schotse stembusgang in teken van onafhankelijkheid: ‘Wij redden onszelf best hoor’

Als de SNP bij de parlementsverkiezingen donderdag een absolute meerderheid haalt, zal ze een nieuw onafhankelijkheidsreferendum eisen. Alleen moet het parlement in Londen zo’n referendum goedkeuren en premier Johnson wil er tot nu toe niets van weten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden