Navo vs. Rusland

Laatste kans voor diplomatie bij spanningen rond Oekraïne

Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg vrijdag in Brussel, na afloop van een ingelast videoberaad met de Navo-ministers van buitenlandse zaken.  Beeld AFP
Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg vrijdag in Brussel, na afloop van een ingelast videoberaad met de Navo-ministers van buitenlandse zaken.Beeld AFP

De Navo ziet de Russische troepenopbouw alleen maar toenemen. Volgende week volgt een reeks van overlegrondes tussen het Westen en Moskou.

Christoph Schmidt

Ondanks alle internationale druk geeft Moskou geen krimp en gaat de Russische troepenopbouw bij de oostgrens van Oekraïne gewoon door. Dat zei Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg vrijdag na afloop van ingelast spoedberaad (per videoverbinding) met alle Navo-ministers van buitenlandse zaken. De Noor noemde verder de aanhoudende ‘dreigende retoriek’ vanuit het Kremlin en Ruslands ‘reputatie van het gebruik van geweld tegen buurlanden’ en het dreigingsbeeld voor de Amerikaans-Europese alliantie is compleet.

“We zien meer troepen, meer gewapende eenheden, meer artillerie, meer materieel voor elektronische oorlogvoering”, somde Stoltenberg op. De afgelopen maanden heeft Rusland naar schatting 100.000 manschappen bij Oekraïne gegroepeerd, waardoor alom wordt gevreesd voor een invasie.

Eisenpakket van president Poetin

Komende week is er koortsachtig overleg met Rusland op tal van niveaus. Eerst treffen Amerikaanse en Russische diplomaten elkaar, maandag in Genève. Twee dagen later is er in Brussel een bijeenkomst van de Navo-Rusland-raad, een al jarenlang zieltogend overlegorgaan. Dat komt voor het eerst sinds de zomer van 2019 bijeen. Vanwege de verstoorde verhoudingen schortte Rusland zijn missie bij de Navo vorig jaar oktober op.

Donderdag staat de crisis rond Oekraïne centraal tijdens een treffen van de Organisatie voor Vrede en Samenwerking in Europa, waarvan ook Rusland lid is.

Wat overal op tafel zal liggen, is het eisenpakket dat de Russische president Poetin vorige maand presenteerde. Zo wil Moskou de garantie dat de Navo niet verder uitbreidt naar het oosten, inclusief Oekraïne en Georgië. Verder eist Rusland onder meer dat er geen militaire oefeningen worden gehouden aan de oostflank van de Navo.

Keuzevrijheid overeind houden

Totaal onrealistische voorstellen, zo luidde al snel het oordeel in het Westen. Landen als Oekraïne en Georgië maken zelf wel uit of ze Navo-lid willen worden of niet, klinkt het. Tegelijk bestaat de vrees dat een weigering om de Russische eisen serieus te nemen door Moskou zal worden gebruikt als argument om Oekraïne alsnog binnen te vallen.

Als alle diplomatieke pogingen mislukken, dan staat de Navo klaar om ‘al het noodzakelijke’ te doen, zo waarschuwde Stoltenberg.

Intussen zijn Finland en Zweden opgedoken als verrassende stemmen in het debat. Ze zijn geen Navo-lid, maar Poetins eis dat de Navo helemaal niet meer mag uitbreiden, heeft Helsinki en Stockholm op de kast gejaagd. In haar nieuwjaarstoespraak zei de Finse premier Sanna Marin ‘dat wij onze keuzevrijheid overeind moeten houden’. De Zweedse minister Ann Linde van buitenlandse zaken heeft eerder gezegd dat de opstelling van Rusland ook raakt aan de Zweedse veiligheid. De discussie over een mogelijk Navo-lidmaatschap is in beide landen in ieder geval flink opgelaaid.

Het geweld moet stoppen

De Navo-ministers van buitenlandse zaken spraken vrijdag ook over de onrust in het Centraal-Aziatische Kazachstan, waar Russische troepen heen zijn gestuurd. Stoltenberg wilde er niet veel over kwijt, behalve zijn oproep dat ‘het geweld moet stoppen’.

Ook inval-minister Ben Knapen (CDA), voor wie de extra Navo-vergadering een onverwachte laatste klus was, kon er weinig over zeggen. “Er zijn geen internetverbindingen, dus de contacten die de ambassade heeft met buitenposten zijn beperkt”, aldus Knapen. “Het is lastig een goed oordeel te vellen.”

Lees ook:
Waarom ligt Oekraïne toch zo gevoelig bij Poetin?

Het onderwerp Oekraïne raakt in het Kremlin altijd een gevoelige snaar. Waar komt dat sentiment vandaan?

Poetin ontkent dat hij oorlog wil met het Westen: ‘De VS zijn naar ons gekomen met hun raketten’

Vladimir Poetin hield donderdag zijn jaarlijkse eindejaarspersconferentie. Zoals verwacht ging het veel over de situatie rondom Oekraïne, al blijven de Russische intenties in nevelen gehuld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden