Verkiezingen Honduras

‘Laatste kans’ voor democratie van murw gebeukt Honduras

Presidentskandidaat Xiomara Castro tijdens een verkiezingsbijeenkomst in San Pedro Sula eerder deze week. Beeld Reuters
Presidentskandidaat Xiomara Castro tijdens een verkiezingsbijeenkomst in San Pedro Sula eerder deze week.Beeld Reuters

Hondurezen mogen zondag stemmen voor een uiterst linkse of juist neoliberale kandidaat. Maar liever vertrekken ze naar elders.

Jan-Albert Hootsen

Het nieuws is inmiddels zo alledaags dat het nauwelijks meer de aandacht trekt. Afgelopen woensdag werd in de Mexicaanse deelstaat Veracruz een groep van 25 Hondurezen door de autoriteiten gevonden, gearresteerd en naar alle waarschijnlijkheid binnen enkele dagen weer teruggestuurd naar hun land van herkomst. De meeste leden van de groep zullen binnenkort evengoed weer opnieuw proberen via Mexico de Verenigde Staten te bereiken, zoals ruim een half miljoen Hondurezen, zo’n 5 procent van de totale bevolking van het Midden-Amerikaanse land, dat al hebben gedaan.

Apathie onder kiezers

Honduras, een van de armste en gewelddadigste landen op het westelijk halfrond, lijkt de hoop op een betere toekomst volledig te zijn verloren. Na een staatsgreep in 2009, een sterke toename van zowel crimineel als politiek geweld, een serie verwoestende orkanen, verkiezingen in 2017 die alom als frauduleus werden gezien en jaren van grote sociale onrust kiezen steeds meer Hondurezen voor vertrek.

Geen wonder dus dat er weinig animo lijkt te zijn voor de verkiezingen van zondag, als het land een nieuwe president en een nieuw parlement kiest. “Het vertrouwen van de Hondurezen in de democratie is nog nooit zo laag geweest, er heerst veel apathie onder kiezers”, waarschuwt Tiziano Breda van denktank Crisis Group. “Deze verkiezingen worden door velen gezien als de laatste kans voor de democratie in het land.”

Eerste vrouwelijke president?

Ook voor de 62-jarige Xiomara Castro de Zelaya van de sociaaldemocratische partij Libre is het waarschijnlijk de laatste kans om nog president te worden. In 2013 deed ze al mee, toen nog als de aanvoerder van de beweging die zich verzette tegen de staatsgreep van 2009. Daarbij werd haar man, de toenmalige president Manuel Zelaya, door militairen afgezet en op een vliegtuig naar Costa Rica gestuurd. Ze verloor toen nog ruim van de conservatieve Juan Orlando Hernández, die in 2017 werd herkozen en na twee termijnen afscheid gaat nemen.

Dit jaar lijkt Castro een grotere kans te hebben om te winnen. In de meest recente peilingen loopt ze nipt voor op haar directe tegenstander, Nasry Asfura, de burgemeester van hoofdstad Tegucigalpa namens de conservatieve Nationale Partij van de huidige president Hernández. Castro belooft progressieve hervormingen, waaronder het herschrijven van de grondwet en het zoeken naar een alternatief voor het neoliberalisme van de afgelopen regeringen. Ze zou de eerste vrouwelijke president van Honduras sinds de onafhankelijkheid kunnen worden.

Wantrouwen jegens Zelaya

In een bittere campagne vol beschuldigingen van fraude en corruptie, waarin meer dan twintig politieke kandidaten zijn vermoord, probeert Asfura haar evenwel af te schilderen als een gevaarlijke linkse onruststoker, met wie haar man weer terug zou keren naar het centrum van de macht. Zelaya zorgde tijdens zijn regering onder conservatieven voor veel onrust door zijn voornemen de grondwet te herzien en banden met het autoritaire Cuba en Venezuela aan te halen. Hoewel de staatsgreep van 2009 in binnen- en buitenland alom werd veroordeeld, wantrouwen veel Hondurezen Zelaya nog steeds.

“Het is een fout om Castro alleen maar te zien als de vrouw van Zelaya”, zegt directeur Luis León, van de Hondurese afdeling van het Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie (NIMD) in Tegucigalpa. “Ze is direct, progressief en zegt wat ze denkt, maar ze is een ervaren politica die de afgelopen jaren heeft geleerd te luisteren.”

Gegronde vrees voor kiesfraude

Daarbij geldt Asfura zelf bepaald niet als een schone kandidaat. Hij wordt onderzocht op het mogelijk verduisteren van meer dan een miljoen dollar aan overheidsgeld. Ook vrezen veel Hondurezen dat hij zal proberen de huidige president Juan Orlando Hernández na diens vertrek de hand boven het hoofd te houden. De president wordt in de Verenigde Staten verdacht van banden met de georganiseerde misdaad en zijn herverkiezing in 2017 wordt alom gezien als het resultaat van grootschalige kiesfraude.

“Het is moeilijk om een voorspelling te doen wie er wint en wat dat zou betekenen voor Honduras”, stelt León. “In de campagne ging het maar weinig over de inhoud en er is gegronde vrees voor kiesfraude.”

“Ik denk dat de grootste zorg is of de uitslag legitimiteit heeft”, voegt Breda toe. “Als de Hondurezen net als vier jaar geleden het gevoel hebben dat het niet uitmaakt op wie ze stemmen, is de kans levensgroot dat er steeds meer mensen de hoop opgeven en uit het land zullen vertrekken.”

Lees ook:

Hondurezen gaan aan het werk in Mexico, zolang ze de VS niet in kunnen

Noord-Mexico kan de migranten op weg naar de VS goed ­gebruiken en geeft ­tijdelijke werkvergunningen uit. ‘We hebben hier dringend mensen nodig in de industrie.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden