Presidentsverkiezingen

Kroatië kan nog niet kiezen tussen rechts, rechts en rechts

De Kroatische president Kolinda Grabar-Kitarovic stemde zondag bij een stembureau in Zagreb. Beeld AFP

De Kroatische president Grabar-Kitarovic, die volgens critici met extreem-rechts flirt, is nog niet zeker van herverkiezing.

Over een week neemt Kroatië voor het eerst het voorzitterschap van de EU op zich. Maar wie de leiding over Kroatië zelf krijgt, zal dan nog niet duidelijk zijn. De eerste ronde van de presidentsverkiezingen eindigde zondag in een patstelling tussen de drie belangrijkste kandidaten.

Alleen de twee best scorende mogen het in de tweede ronde op 5 januari tegen elkaar opnemen. Dat zijn zittend president Kolinda Grabar-Kitarovic, die ruim 26 procent van de stemmen haalde, en haar sociaal-democratische uitdager Zoran Milanovic, die de eerste ronde ‘won’, met 29 procent van de stemmen. De rechts-populistische volksmuzikant Miroslav Skoro kwam met 24 procent net tekort.

Zo zijn straks de twee traditionele politieke stromingen van het jonge land vertegenwoordigd in de tweede ronde. Maar business as usual was deze campagne toch niet helemaal: her en der kon je de klacht horen dat dit een strijd was tussen een beetje rechts, rechts en rechts.

Muzikant Miroslav Skoro scheidde zich af van de christen-democraten om een populistische boodschap te kunnen vertolken waarin nationalisme en verzet tegen de politieke elite samengingen. Een van zijn verkiezingsbeloften was bijvoorbeeld gratie voor Tomislav Mercep, die een straf uitzit wegens oorlogsmisdaden: de eenheid die onder zijn bevel stond, vermoordde tijdens de Joegoslavië-oorlog 43 Servische burgers.

Blunders

President Grabar-Kitarovic – die wereldwijd bekend werd door haar enthousiaste supporteren tijdens het WK voetbal in Rusland – leek lange tijd op herverkiezing af te stevenen, en dat is nog altijd mogelijk. Maar de opkomst van Skoro maakte haar wel zenuwachtig, en ze heeft een campagne vol blunders achter de rug. Zo stopte haar campagnebus niet na een aanrijding.

Bovendien beschuldigen critici haar er al jaren van dat zij flirt met extreem-rechts. Dat is niet minder geworden onder invloed van Skoro. Zo plaatste de president op haar Instagram een post waarin ze Slobodan Praljak herdacht, de Bosnisch-Kroatische strijder die in 2017 door het Joegoslavië-tribunaal werd veroordeeld voor oorlogsmisdaden en die na het horen van het vonnis in de rechtszaal zelfmoord pleegde.

Tegenover Skoro en Grabar-Kitarovic probeert Milanovic, die tussen 2011 en 2016 premier was, zich te presenteren als de kandidaat die van Kroatië een normaal, tolerant land wil maken dat het oorlogsverleden achter zich heeft gelaten. Wat betreft economisch beleid is hij eerder een middenpoliticus dan een klassieke sociaal-democraat.

Nationalisme

Ook hij heeft een ingewikkelde relatie met het nationalisme. Hij onthulde eerder al dat zijn opa bij de Ustasa had gezeten, de Kroatische fascistische beweging tijdens de Tweede Wereldoorlog, en leek dat te doen om zichzelf acceptabel te maken voor rechts-nationalistische kiezers. Ook lekten in 2016 geheime opnames uit waarin Milanovic Bosnië voor ‘failed state’ uitmaakte en de mogelijkheid tot ‘ingrijpen’ in het buurland aanstipte. Dat viel daar niet heel goed. 

Of het straks Grabar-Kitarovic of Milanovic wordt, de president heeft in Kroatië een vrij ceremoniële functie. Maar voor de regerende christen-democraten zou het toch een blamage zijn, als ‘hun’ president wordt weggestemd, aan het begin van een jaar waarin ze juist leiderschap willen uitstralen. Als EU-voorzitter zal Kroatië waarschijnlijk een belangrijke rol hebben bij het begeleiden van de brexit.

Lees ook: 

Kroatië eert zijn oorlogsmisdadigers

Twee ngo’s roepen Kroatië op om de onderscheidingen van zes oorlogsmisdadigers terug te vorderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden